Fatih Sultan Mehmed: Bir Çağı Kapatıp Yeni Bir Çağ Açan Hükümdar

30 Mart 1432 tarihinde Osmanlı Devleti’nin o dönemki başkenti Edirne’de doğan II. Mehmed, Sultan II. Murad ile Hüma Hatun’un oğludur. Küçük yaşlardan itibaren çok disiplinli ve kapsamlı bir eğitim almıştır. Dönemin en büyük bilginleri arasında yer alan Molla Gürani, Molla Hüsrev ve Akşemseddin gibi hocaların rehberliğinde yetişmiştir.

Eğitimi sadece dini ve sosyal ilimlerle sınırlı kalmamış; matematik, astronomi, coğrafya, fizik ve harp sanatı gibi alanlarda derinleşmiştir. Ayrıca Türkçe, Arapça, Farsça, Yunanca, Latince, İtalyanca ve Sırpça gibi birçok dili öğrenecek derecede dil yeteneğine sahip entelektüel bir şehzade olarak öne çıkmıştır.

Sultan II. Murad’ın tahtı oğluna bırakması üzerine II. Mehmed, 1444 yılında henüz 12 yaşındayken ilk kez Osmanlı tahtına çıkmıştır. Küçük yaştaki bir hükümdarın tahta geçmesini fırsat bilen Avrupalı devletlerin Haçlı Seferi düzenlemesi üzerine babası II. Murad ordunun başına geçmiş ve Varna Muharebesi kazanılmıştır. Devletteki siyasi ve askeri dengeler sebebiyle taht tekrar babasına devredilmiş; genç şehzade Manisa’ya vali (sancakbeyi) olarak gönderilmiştir. Manisa’da geçirdiği yıllar, onun devlet yönetimi, askeri stratejiler ve büyük hedefleri konusunda olgunlaşmasını sağlamıştır.

Sultan II. Murad’ın vefatının ardından II. Mehmed, 18 Şubat 1451’de 19 yaşındayken ikinci kez Osmanlı tahtına geçmiştir. İkinci saltanatının ana hedefini yüzyıllardır fethedilemeyen İstanbul’un fethi olarak belirlemiştir. Bu süreçte onun hem fikri ve ruhi gelişiminde hem de manevi dünyasının şekillenmesinde en büyük pay sahibi, aynı zamanda hekim ve tasavvuf büyüğü olan hocası Akşemseddin olmuştur. Akşemseddin, genç şehzadeye İstanbul’un fethinin hedeflenmesi gerektiği inancını ve ahlaki disiplini aşılamıştır.

Büyük fetih için stratejik ve teknolojik hazırlıklara yönelmiştir:

• Boğaz’ın Güvenliği: Boğazdan geçecek yardımları kesmek amacıyla Boğazkesen olarak da bilinen Rumeli Hisarı’nı yaptırmıştır.
• Şahi Topları: Surları yıkabilecek güçte dönemin en büyük top teknolojilerinden biri olan "Şahi" toplarını döktürmüştür.
• Gelişmiş Askeri Teknolojiler: Yürür kuleler, mancınıklar ve yeni tırmanma aletleri tasarlatmıştır.
• Donanma: Gelibolu ve İzmit tersanelerinde yeni gemiler inşa ettirerek güçlü bir donanma oluşturmuştur.

^{İstanbul'un fethi sırasında gemiler karadan yürütülürken. (Yapay zeka ile oluşturulmuştur)}

23 Mart 1453’te Edirne’den yola çıkan Osmanlı ordusu, 6 Nisan’da İstanbul surlarını kuşatmıştır. Kuşatma sırasında Haliç’e çekilen zincir nedeniyle gemilerin denizden şehre yaklaşamaması üzerine, II. Mehmed askerlik tarihine geçen bir kararla gemileri karadan kaydırarak Haliç’e indirtmiştir. Kuşatmanın zorlu anlarında ordunun ve genç sultanın manevi gücünü yüksek tutan Akşemseddin, duaları ve kararlılığıyla fethe olan inancı diri tutmuştur. 53 gün süren kuşatmanın ardından 29 Mayıs 1453 Salı günü İstanbul fethedilmiştir. Bu zaferle birlikte 1129 yıllık Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu sona ermiş, Orta Çağ kapanıp Yeni Çağ başlamış ve II. Mehmed "Fatih" unvanını almıştır. Fethin hemen ardından Akşemseddin, Ebu Eyyûb el-Ensarî’nin (Eyüp Sultan) kabrinin yerini tespit ederek fethin manevi sembolünü ortaya çıkarmış ve Fatih Sultan Mehmed ile birlikte şehre girmiştir.

Fatih Sultan Mehmed, İstanbul’u fethettikten sonra şehri imparatorluğun yeni başkenti yapmış ve "Kayser-i Rum" (Roma İmparatoru) unvanını da üstlenerek evrensel bir imparatorluk vizyonu benimsemiştir. 30 yıllık hükümdarlığı boyunca Balkanlar’da, Anadolu’da ve Karadeniz’de çok sayıda sefer düzenlemiştir:

• Sırbistan, Mora Yarımadası, Bosna, Hersek, Arnavutluk ve Eflak-Boğdan bölgeleri hakimiyet altına alınmıştır.
• Anadolu’da Trabzon Rum İmparatorluğu’na, Sinop’taki İsfendiyaroğulları’na ve Otlukbeli Meydan Muharebesi (1473) ile Akkoyunlu Devleti’ne karşı zaferler kazanılmıştır.
• Karadeniz’in bir Türk gölü haline gelmesi yolunda Amasra, Sinop, Trabzon ve Kırım fethedilmiştir.

Fatih Sultan Mehmed, devlet adamı ve askeri deha kimliğinin yanında bir bilgin ve sanat hamisidir.

• Medreseler ve Eğitim: İstanbul’da kurduğu Sahn-ı Seman Medreseleri ile dönemin en yüksek seviyedeki eğitim kurumlarını oluşturmuş; astronom Ali Kuşçu ve bilgin Molla Zeyrek gibi dünyaca ünlü isimleri İstanbul’a davet etmiştir.
• Kütüphane ve Sanat: Doğu ve Batı klasiklerinden oluşan zengin bir kütüphane kurdurmuş; İtalyan ressam Gentile Bellini’yi İstanbul’a getirterek kendi portresini yaptırmıştır.
• Şairlik: "Avnî" mahlasıyla divan edebiyatında nitelikli şiirler kaleme almıştır.
• Hukuk ve Devlet Düzeni: Devletin kurumsal ve hukuki yapısını sistemleştirmek amacıyla "Kanunnâme-i Âl-i Osman"ı hazırlatmıştır.

^{Fatih ilim ve kültür ile ilgilenirken. (Yapay zeka ile oluşturulmuştur)}

Fatih Sultan Mehmed, 1481 yılında yeni bir sefer için ordusunun başında Anadolu’ya hareket ettiği sırada, Gebze yakınlarındaki Hünkarçayırı mevkiinde rahatsızlanarak 3 Mayıs 1481 tarihinde vefat etmiştir. Naaşı İstanbul’a getirilerek kendi yaptırdığı Fatih Camii yanındaki türbesine defnedilmiştir.