Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi
Tarihi ve Kuruluşu
Şanlıurfa’da bir müze fikri, 1948 yılında ortaya çıktı. O dönemde bulunan eserler, Atatürk İlkokulu’ndaki bir depoda toplanıyordu. 1956’da eserler, Şehit Nusret İlkokulu’nda ayrılan bir alana taşındı. Ancak bu alan yetersiz kalınca, 1965’te şehir merkezinde, Şehitlik mevkiinde yeni bir müze binasının inşasına başlandı.
1969 yılında açılan bu ilk müze, bölgedeki binlerce yıllık tarih ve eserler için yeterli değildi. Bu nedenle 2015 yılında, 29.000 metrekare kapalı alanı olan modern ve çok büyük bir müze yapıldı. Bugünkü Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi, hem Türkiye’nin hem de dünyanın en büyük arkeoloji müzelerinden biridir.
Neler Görebilirsin?
Müzede tam 14 büyük sergi salonu ve 33 canlandırma alanı bulunuyor. Ayrıca “Arkeopark” adı verilen özel bir alanda, eski dönemlerdeki yapıların kopyaları var. Burada ziyaretçiler, tarih öncesi evleri görebilir ve kazı eğitim alanı sayesinde arkeologların nasıl çalıştığını öğrenebilir.
Müze salonları, tarih sırasına göre düzenlenmiş:
- Paleolitik Dönem Salonu: Taş Devri eserleri
- Neolitik Dönem Salonu: Göbeklitepe ve çevresinden çıkan taş heykeller
- Kalkolitik Dönem Salonu: Bakır Çağı’na ait eşyalar
- Tunç Çağı Salonu
- Demir Çağı Salonu
- Helenistik – Roma – Doğu Roma Dönemi Salonu
- İslami Dönem Salonu
- Hz. İbrahim Dönemi Canlandırması
- Sikke Seksiyonu: Eski paralar
En Ünlü Eserler
Balıklıgöl Heykeli: Dünyanın bilinen en eski, insan boyutunda yapılmış heykelidir. Kireçtaşından yapılmış, 180 cm boyundadır. Göz çukurlarında siyah obsidyen taşlar bulunur. MÖ 9500’lü yıllara tarihlenir. Heykelin elleri önde birleşmiştir ve gövdesi basit çizgilerle süslenmiştir.
Göbeklitepe Totem Dikmesi: MÖ 8700–8200 yıllarına ait bu taş dikme, üst kısmında yırtıcı hayvan ve insan figürleri taşır. Yanlarında “S” şeklinde yılan kabartmaları vardır. Taş, tek parça halinde oyulmuştur.
Yılanlı Kafa: MÖ 8500–7900 arasına tarihlenir. Büyük bir insan başı parçasıdır. Üzerinde yüze doğru uzanan bir yılan kabartması yer alır.
Göz İdolleri: Eski çağlarda koruyucu veya uğur getiren eşyalar olarak kullanılmıştır. Tapınaklara adak olarak bırakılır ya da muska gibi taşınırdı.
Taş Kase Parçası: Üzerinde dans eden insan figürleri vardır. Bu, bilinen en eski dans sahnelerinden biridir.
Mitoloji ve Sanat
Eros ve Psykhe Kabartması
Antik Yunan mitolojisinden bir aşk hikâyesini gösterir. Eros, Psykhe’ye âşık olur ama ona görünmez. Psykhe, merak edip Eros’u uyurken görür, fakat kazara kandilin yağı onun omzuna damlar. Bu yüzden ayrılırlar. Sonunda yeniden birleşirler.
Zafer Tanrıçası Nike
Kanatlı bir tanrıça olarak zaferi simgeler. Yunan mitolojisinde “Nike”, Roma mitolojisinde “Victoria” olarak bilinir. Heykellerde ince, uçuşan giysiler içinde tasvir edilir.
Zaman Yolculuğu
Neolitik Çağ, günümüzden yaklaşık 12.000 yıl önce başladı. İnsanlar bu dönemde ilk kez tarım yapmaya, evler inşa etmeye ve hayvanları evcilleştirmeye başladı. Şanlıurfa çevresi, bu çağın en önemli merkezlerinden biridir. Göbeklitepe, dünyanın en eski tapınağı olarak bilinir.
