Antakya ekmek oruğu, Hatay ili sınırları içinde üretilen, somun ekmek ve ince bulgurun bir araya getirilmesiyle hazırlanan, Antakya mutfağına özgü geleneksel bir yiyecektir. Halk arasında “fış oruk” adıyla da bilinen bu ürün, bölgenin mutfak kültürünü, ekmeğe verilen değeri ve israfı önlemeye yönelik yaklaşımı yansıtan özgün bir örnek olarak kabul edilmektedir. Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından mahreç işareti ile tescillenmiş olup, üretimi ve ünü Hatay iliyle doğrudan ilişkilidir.

Coğrafi İşaret Bilgileri

Antakya ekmek oruğu / Antakya fış oruk, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında koruma altına alınmıştır. Coğrafi işaret tescili, ürünün belirli bir yöreyle özdeşleşmiş niteliklerini ve üretim geleneğini güvence altına almayı amaçlamaktadır.

Ürünün Tanımı ve Ayırt Edici Özellikleri

Antakya ekmek oruğu; dışı kızarmış, içi yumuşak dokulu bir yapıya sahiptir. Diğer oruk türlerinden temel farkı, hamurunda somun ekmek kullanılmasıdır. Bu özellik, ürünü içli köfte benzeri yemeklerden ayırmakta ve Antakya’ya özgü bir karakter kazandırmaktadır.

Ürün disk biçiminde hazırlanır; yaklaşık 10 cm çapında ve 0,5 cm kalınlığındadır. İç kısmı boş olan bu yapı, pişirme sırasında homojen bir kızarıklık ve doku elde edilmesini sağlar. Antakya ekmek oruğu, fırında veya bol yağda kızartılarak pişirilebilir.

Kültürel ve Tarihsel Bağlam

Oruk, kökeni itibarıyla Ortadoğu mutfağıyla ilişkili olmakla birlikte, zaman içerisinde Antakya mutfağında kendine özgü bir kimlik kazanmıştır. Antakya ekmek oruğunun ekmekle hazırlanması, bölge halkının mutfak kültüründe ekmeğin taşıdığı sembolik ve pratik değeri göstermektedir. Bu yönüyle ürün, yalnızca bir yiyecek değil, aynı zamanda yerel yaşam biçiminin ve mutfak hafızasının bir parçasıdır.

Üretim Metodu

Antakya ekmek oruğunun üretiminde kullanılan temel bileşenler; ince bulgur, kurutulmuş veya beklemiş somun ekmek, biber salçası, domates salçası, un ve çeşitli baharatlardır. Bulgurların ılık suyla şişirilmesi ve ekmeklerin nemlendirilerek yoğurma aşamasına dahil edilmesi, ürünün karakteristik dokusunu oluşturan temel aşamalardır.

Şekillendirilen oruklar iki farklı yöntemle pişirilir:

• Bol yağda kızartma,
• 200 °C fırında pişirme.

Her iki yöntemde de ürün sıcak olarak servis edilir.

Coğrafi Sınır ve Üretim Koşulları

Antakya ekmek oruğunun tüm üretim, işleme ve hazırlık aşamaları Hatay ili sınırları içerisinde gerçekleştirilmelidir. Ürünün coğrafi sınırla olan bu güçlü bağı, mahreç işareti tescilinin temel dayanağını oluşturmaktadır.

Denetim ve Koruma

Ürünün denetimi, Hatay Valiliği koordinasyonunda oluşturulan denetim mercii tarafından yürütülmektedir. Denetimler yılda en az bir kez yapılmakta; üretimde kullanılan bileşenler, üretim metodu ve coğrafi işaret ibarelerinin doğru kullanımı kontrol edilmektedir. Tescil ettiren kurum, coğrafi işaretin hukuki korunmasından sorumludur.