--- title: George Boole slug: george-boole-41595 url: /detay/george-boole-41595 type: biography language: Türkçe entity: primary: George Boole type: biography categories: - name: Matematik slug: matematik url: /kategori/matematik tags: - Matematik Profesörü - Düşünce Yasaları - Mantık Analizi - Cebirsel Mantık - Bilgisayar Çağı - Sembolik Mantık - Boole cebiri author: Gülbahar Yetiş created_at: 2026-05-14T20:17:27.313075+03:00 updated_at: 2026-06-23T13:11:01.384605+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/05/15/YtRRMBfq1m5r7XqsBuur92qBdCjuZfob.png --- # George Boole > George Boole (1815–1864), modern bilgisayar biliminin ve dijital elektroniğin kuramsal temellerini atan İngiliz matematikçi ve mantıkçıdır. ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: George Boole ![446.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/05/15/4HTRdirlN1k3bLCFBGXOPwZF9yjX4GNv.png) *George Boole (Yapay Zekâ ile Oluşturulmuştur.)* | Field | Value | |-------|-------| | Çocuk | Mary Ellen,Ethel Lilian,Lucy Everest,Alicia,Margaret | | Doğum tarihi | 1815-11-02 | | Ölüm tarihi | 1864-12-08 | | Eş | Mary Everest (Evlilik: 1855) | | Öneli Eser | The Mathematical Analysis of Logic (1847),A Treatise on the Calculus of Finite Differences (1860),A Treatise on Differential Equations (1859),An Investigation of the Laws of Thought (1854) | | Ölüm Yeri | Ballintemple, Cork, İrlanda | | Doğum Yeri | Lincoln, Lincolnshire, İngiltere | | Defin Yeri | St Michael Kilisesi Mezarlığı, Blackrock, Cork | | Başarılar ve Ödüller | Royal Society Altın Madalyası,Keith Madalyası,Fellow of the Royal Society (FRS) | | Uzmanlık Alanları | Matematik,Olasılık Teorisi,Diferansiyel Denklemler,Mantık | ## Article Content George Boole (1815–1864), [mantığı sembolik cebirle sistematize ederek](/tr/detay/sembolik-mantik-cc0fa/llms.txt) modern bilişim teknolojileri ile dijital bilgisayarların kuramsal temellerini atan İngiliz matematikçi ve mantıkçıdır. 1844 yılında Royal Society'den altın madalya kazanmasının ardından, 1849 yılında Queen’s College, Cork’ta ilk [matematik](/tr/detay/matematik-2/llms.txt) profesörü olarak atanmıştır. Özellikle *The Mathematical Analysis of Logic* (1847) ve *The Laws of Thought* (1854) adlı eserlerinde [mantığı](/tr/detay/mantik-2/llms.txt) cebirsel yöntemlerle sistematize ederek "[Boole Cebiri](/tr/detay/cebir-2/llms.txt)"ni kurmuştur. ### **Ailevi Kökenler** George Boole, 2 Kasım 1815 tarihinde İngiltere'nin Lincolnshire kontluğuna bağlı Lincoln kentinde dünyaya gelmiştir. Maddi açıdan mütevazı bir ailede doğan Boole’un babası John Boole, mesleği ayakkabıcılık olmasına rağmen bilim ve teknolojiye meraklıdır; Lincoln Mechanics’ Institution gibi topluluklarda aktif rol alan bir amatör bilim tutkunudur. Boole’un annesi Mary Ann Joyce’tur. Boole, babasından miras aldığı öğrenme tutkusunu, akademik çevrelerden uzak ve kısıtlı imkanlarla sürdürmüştür. ### **Erken Eğitim ve Kendi Kendine Yetişme Süreci** Boole, seçkin bir okul eğitimi alma fırsatı bulamamış; ancak ailesinin desteği ve Sir Edward Bromhead gibi yerel figürlerin kütüphanelerine erişim sağlamasıyla kendisini yetiştirmiştir. 16 yaşında Fransızca, Almanca ve İtalyanca okuyabilecek düzeye gelmiş, Lacroix’nın *Calcul Différentiel* adlı eserini inceleyerek ileri düzey matematik çalışmalarına başlamıştır. Ayrıca kendi çabalarıyla Latince ve Yunanca öğrenmiş, 14 yaşındayken yerel bir gazetede yayımlanan şiir çevirileriyle dikkat çekmiştir. İnsan beyninin tek bir konuya odaklanmasının gelişime zarar vereceğini savunarak matematik, mantık, [felsefe](/tr/detay/analitik-felsefe-2/llms.txt) ve dil gibi pek çok alanda eş zamanlı çalışmalar yürütmüştür. [^1] ### **Öğretmenlik Yılları ve Akademik Yükseliş** Babasının mali durumunun bozulması üzerine 16 yaşında öğretmenlik yaparak ailenin geçimini üstlenmiştir. Özel okullarda üç yıl çalıştıktan sonra 19 yaşında Lincoln'da kendi okulunu açmış ve yaklaşık 15 yıl boyunca okul müdürlüğü yapmıştır. Bu yoğun çalışma temposuna rağmen araştırmalarına devam etmiş; özellikle Laplace ve Lagrange'ın eserlerini orijinal dillerinden inceleyerek diferansiyel denklemler üzerine yoğunlaşmıştır. 1839'da matematikçi Duncan F. Gregory ile tanışması, çalışmalarının akademik dergilerde yayımlanmasına zemin hazırlamıştır. 1844 yılında Royal Society tarafından, bir matematikçiye verilen ilk altın madalya olan "On a General Method in Analysis" adlı makalesiyle ödüllendirilmiştir. Üniversite diploması olmamasına karşın, bu başarıları sayesinde 1849 yılında İrlanda'daki yeni açılan Queen’s University (Cork) bünyesinde matematik profesörü olarak atanmıştır. ### **Mantığın Cebirselleştirilmesi ve Temel Eserler** Boole'un bilim dünyasındaki en önemli katkısı, mantığı sembolik cebir yöntemleriyle matematiksel bir disipline dönüştürmesidir. Aristotelesçi geleneksel mantığı cebirsel bir dille yeniden inşa ederek, farklı argümanlara uygulanabilecek algoritmalar geliştirmiştir. Bu çalışmalarının ilk ürünü olan *The Mathematical Analysis of Logic* (Mantığın Matematiksel Analizi) 1847 yılında yayımlanmıştır. 1854 yılında ise daha kapsamlı eseri olan *An Investigation of the Laws of Thought* (Düşüncenin Kurallarının Araştırılması) adlı kitabını çıkarmıştır. Boole, bu eserlerinde "VE" (AND), "VEYA" (OR) ve "DEĞİL" (NOT) gibi mantıksal operatörleri içeren ve bugün "Boole Cebiri" olarak adlandırılan sistemi kurmuştur. Bu sistem, 1938 yılında Claude Shannon tarafından elektrik devrelerine uygulanarak modern bilgisayar çağının kuramsal temellerini oluşturmuştur. [^2] ### **Kişisel Yaşamı ve Aile Yapısı** Boole, 1850 yılında Cork'ta, üniversitede Yunanca profesörü olan John Ryall'ın yeğeni Mary Everest ile tanışmıştır. 1855 yılında evlenen çiftin beş kız çocukları olmuştur: Mary Ellen, Margaret, Alicia (dört boyutlu geometriye katkılarıyla bilinir), Lucy Everest ve Ethel Lilian. Boole, Cork'ta öğrencilerine karşı gösterdiği ilgi ve yardımlarla tanınmıştır. Kariyeri boyunca Dublin Üniversitesi'nden LL.D. (1851) ve Oxford Üniversitesi'nden D.C.L. (1859) onursal dereceleri almış, 1857'de Royal Society üyeliğine seçilmiştir. ### **Son Yılları, Vefatı ve Bilimsel Mirası** George Boole, 1864 yılının sonbaharında şiddetli yağmur altında evinden üniversiteye yürümüş ve ıslak kıyafetlerle ders anlatmıştır. Bu olay sonucunda yakalandığı zatürre nedeniyle 8 Aralık 1864 tarihinde, 49 yaşında Ballintemple, Cork'ta hayatını kaybetmiştir. Boole'un vefatından sonra eşi Mary Everest'in onu iyileştirmek için uyguladığı yöntemlere dair iddialar tartışılmış olsa da ölüm sebebi resmi kayıtlara zatürre komplikasyonları olarak geçmiştir.[^3]Boole'un çalışmaları, ölümünden yaklaşık bir asır sonra dijital elektroniğin ve bilgisayar teknolojisinin temelini oluşturmuştur. Mezarı Cork'taki St. Michael Kilisesi mezarlığında bulunmaktadır. ## Academic Sources and References 1. Burris, Stanley ve Marcel Jackson. “George Boole.” Stanford Encyclopedia of Philosophy. Erişim 14 Mayıs 2026. https://plato.stanford.edu/entries/boole/. 2. Sertöz, Ali Sinan. "Önce Matematik Vardı George Boole." Bilim ve Teknik. (Aralık 2015): 72-77. Erişim 14 Mayıs 2026. https://bilimteknik.tubitak.gov.tr/wp-content/uploads/sites/154/2025/09/7df2f510-afbd-4630-b74a-27dd09d1f6da-1.pdf. 3. University College Cork. “Professor George Boole.” Erişim 14 Mayıs 2026. https://www.ucc.ie/en/heritage/history/people/ucc-staff/professor-george-boole/. ## Citations [^1]: TÜBİTAK. Bilim ve Teknik. Erişim 14 Mayıs 2026. https://bilimteknik.tubitak.gov.tr/wp-content/uploads/sites/154/2025/09/7df2f510-afbd-4630-b74a-27dd09d1f6da-1.pdf [^2]: TÜBİTAK. Bilim ve Teknik. Erişim 14 Mayıs 2026.https://bilimteknik.tubitak.gov.tr/wp-content/uploads/sites/154/2025/09/7df2f510-afbd-4630-b74a-27dd09d1f6da-1.pdf [^3]: TÜBİTAK. Bilim ve Teknik. Erişim 14 Mayıs 2026. https://bilimteknik.tubitak.gov.tr/wp-content/uploads/sites/154/2025/09/7df2f510-afbd-4630-b74a-27dd09d1f6da-1.pdf