Kapitülasyon (Sözlük)

Tanım

İsim.

1. Bir ülkede yurttaşların zararına olarak yabancılara verilen ayrıcalık hakları.
2. Bu ayrıcalıklar genellikle gümrük, vergilendirme ve hukuki yargılama konularında sağlanır.

Köken

Fransızca "capitulation" (teslim olma, anlaşma) kelimesinden türetilmiştir. Latince "capitulum" (bölüm, başlık) kelimesine dayanır ve bir antlaşmanın belirli maddelerini ifade eder.

Kullanım Alanları

• Tarih: Osmanlı Devleti döneminde, Batılı devletlere ticaret ve hukuk alanında verilen imtiyazları ifade eder.
• Diplomasi: Uluslararası antlaşmalar ve ekonomik düzenlemelerde yer alır.
• Ekonomi: Yabancı tüccarlara sağlanan vergi muafiyetleri gibi avantajları kapsar.

Örnek Cümleler

• Osmanlı Devleti, ilk kapitülasyonu Fransa’ya 1536 yılında verdi.
• Kapitülasyonlar, yabancı tüccarlara ekonomik avantajlar sağlarken yerel ticareti olumsuz etkiledi.
• Lozan Antlaşması ile Osmanlı’daki kapitülasyonlar kaldırılmıştır.

Alt Anlamlar ve Yan Anlamlar

• Ekonomik Kapitülasyon: Ticari faaliyetlerde yabancılara tanınan vergi muafiyetleri.
• Hukuki Kapitülasyon: Yabancıların kendi konsolosluk mahkemelerinde yargılanma hakkı.
• Ticari Kapitülasyon: Yabancı tüccarların gümrük ayrıcalıklarından yararlanması.

İlgili Terimler

• İmtiyaz
• Antlaşma
• Konsolosluk Mahkemesi
• Ekonomik Haklar
• Diplomasi