--- title: Reha Oğuz Türkkan slug: reha-oguz-turkkan-ab221 url: /detay/reha-oguz-turkkan-ab221 type: biography language: Türkçe entity: primary: Reha Oğuz Türkkan type: biography categories: - name: Hukuk slug: hukuk url: /kategori/hukuk - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - TürkSiyasiTarihi - kitlepsikolojisi - TürkMilliyetçiliği - CumhuriyetTarihi - düşüncetarihi - EğitimTeknolojileri - Türktarihi - TürkKültürü - atsız - Aydın - Antropoloji - Milliyetçilik - Türkçülük - Turancılık - atatürk author: Talha Yıldırım created_at: 2026-03-09T18:45:30.744854+03:00 updated_at: 2026-06-30T15:17:41.473212+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/03/09/fHDnkzuFOzRmkdyMdgFOxnKVfAPjuLjk.png --- # Reha Oğuz Türkkan > Reha Oğuz Türkkan (1920-2010), Türkçülük akımının savunucularından biri olarak özellikle İkinci Dünya Savaşı yıllarında yürüttüğü faaliyetlerle tanınan akademisyen, yazar ve siyasetçidir. ## KURE Information Cards ![omer-ozcan-reha-oguz-turkkan.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/06/30/wCK1AgokoTWlKhvIKzbIBgSOpcKcr6Ui.png) *Reha Oğuz Türkkan* | Field | Value | |-------|-------| | Doğum tarihi | 1920-10-12 | | Ölüm tarihi | 2010-01-18 | | Eğitim | Columbia Üni.,AÜ Hukuk,Sorbonne (Antropoloji) | | Meslek | Gazeteci,Siyasetçi,Yazar,Akademisyen | | Fikir Akımı | Türk Milliyetçiliği (Türkçülük) | | Ödül | 997 Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü | | Dergiler | Gök Börü,Bozkurt,Ergenekon | | Mezarı | Zincirlikuyu Mezarlığı | ## Article Content Dr. [Reha Oğuz Türkkan](/tr/detay/reha-kitap-69561/llms.txt), 12 Ekim 1920 tarihinde İstanbul’da dünyaya gelmiştir. Kastamonu-Taşköprü kökenli "Hacıkadızadeler" ailesine mensup olan Türkkan’ın babası, Türkiye'ye kadastro sistemini getiren Tapu ve Kadastro Genel Müdürü Halit Ziya Bey, annesi ise Saibe Hanım’dır. Medine müdafaasıyla tanınan Ömer Fahrettin Türkkan Paşa, babasının amcasıdır. ### Çocukluk Yılları ve Eğitim Hayatının Başlangıcı Çocukluk yıllarının bir kısmını büyük amcası Ziya Paşa'nın Erenköy'deki köşkünde ve babasının Büyükada'daki mülkünde geçiren Türkkan, "Oğuz" adını ilerleyen yıllarda Türkçü düşünceleri nedeniyle ekletmiştir. Eğitim hayatına St. Joseph Lisesi'nde başlayan Türkkan, ardından Kabataş Erkek Lisesi ve Galatasaray Lisesi'nde eğitimine devam etmiştir. Galatasaray Lisesi'nde ünlü edebiyatçı [Halit Fahri Ozansoy](/tr/detay/ozansoy-halit-fahri/llms.txt)'un öğrencisi olmuştur. 1937 yılı sonunda [Türkçülük](/tr/detay/turkculuk-3/llms.txt) akımını benimseyen Türkkan, lise yıllarında "Ergenekon" dergisi etrafında toplanan gizli bir cemiyet kurmuştur. 10 Kasım 1938'de Fevziye Abdullah Tansel'in yazı işleri müdürlüğünde yayımlanmaya başlanan bu dergi, Türkkan'ın fikirlerini yayma çabasının ilk somut adımı olmuştur .[^1] #### Gençlik Yılları ve İkinci Dünya Savaşı Dönemi Lise eğitiminin ardından 1938'de Fransa'ya giderek Sorbonne Üniversitesi'nde fiziki antropoloji eğitimi almıştır. 1940 yılında Fransa'nın işgali üzerine Türkiye'ye dönerek Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olmuştur. Bu dönemde Adliye Vekâleti'nde ve TBMM İnşaat Komisyonu'nda çeşitli görevler üstlenmiştir. Türkçü çevrelerde aktif rol alan Türkkan, çıkardığı *Ergenekon*, *Bozkurt* ve *Gök Börü* dergilerinde "Mete Turanlı", "Reha Kurtuluş" ve "Avni Motun" gibi müstear isimlerle makaleler yayımlamıştır . Bu yıllarda [Nihal Atsız](/tr/detay/atsiz-huseyin-nihal/llms.txt) ile fikir ayrılıkları yaşamış ve Türkçü hareket içerisindeki liderlik tartışmaları, dönemin kamuoyuna "Atsız-Türkkan Kavgası" olarak yansımıştır . Türkkan ayrıca "Kitapları Sevenler Kurumu"nu kurarak [Ahmet Hikmet Müftüoğlu](/tr/detay/muftuoglu-ahmed-hikmet-2/llms.txt)’nun *Çağlayanlar* adlı eserinin yeni baskısını yapmıştır. #### Amerika Yılları 1946 seçimleri sonrası Türkiye'den ayrılma kararı alan Türkkan, tedavi görmek ve doktorasını tamamlamak amacıyla önce Fransa'ya, ardından Amerika Birleşik Devletleri'ne gitmiştir. Amerika'da bulunduğu süreçte patates çiftçiliği ve kitapçılık gibi farklı işlerde çalıştıktan sonra, Columbia Üniversitesi'nde hocalığa başlamıştır. İngilizce dilinde eserler ve makaleler yayımlayarak akademik çevrede kendine yer edinen Türkkan, *Encyclopedia Britannica* gibi ansiklopedilere katkıda bulunmuştur. Amerika'da bulunduğu süreçte Türkiye ile ilişkisini kesmeyen Türkkan, *Cumhuriyet* gazetesine düzenli olarak "Amerika Mektupları" başlığıyla yazılar göndermiş ve Türkiye'nin tanıtımı için bireysel çabalarla broşürler hazırlayıp sergiler düzenlemiştir. 1955 yılında Cihat Baban'ın teklifiyle *Tercüman* gazetesinde yayımlanan "Tabutluktan Gün Işığına" adlı tefrikası büyük ilgi görmüştür. Amerika'daki döneminde turizm sektörüne de adım atan Türkkan, Türkiye'ye turist çekebilmek adına kendi imkânlarıyla radyo reklamları ve sergi organizasyonları gerçekleştirmiştir. ### Siyasi Düşünceleri Reha Oğuz Türkkan, siyasi yelpazede [Türk milliyetçiliğini](/tr/detay/milliyetcilik-2/llms.txt) temel alan bir fikir insanıdır.[^2] Din ile ilgili görüşlerinde, dinin yobazlık olarak nitelendirilemeyeceğini ancak hiçbir zaman millî menfaatlerin ve milletin önüne geçemeyeceğini savunmuştur.[^3]Siyasi düşünce sisteminde din ve milliyetçilik arasındaki dengeyi millî kimlik ekseninde kurgulamıştır. Dış politikada müstemleke (sömürge) düzenini kesin bir dille reddeden Türkkan, devletin bekası ve bağımsızlığı için ihtiyaç duyulduğunda savaştan kaçınılmaması gerektiğini savunmuştur. İç politikada ise demokrasinin vazgeçilmez bir yönetim biçimi olduğunu ifade etmekle birlikte, "disiplinli demokrasi" olarak tanımladığı bir modelin uygulanması gerektiğini öne sürmüştür.[^4] Ülke bütünlüğü konusundaki tartışmalara karşı oldukça hassas bir tutum sergileyen Türkkan, "melezlik" veya "mozaiklik" gibi kavramlar üzerinden yapılan tartışmalara sert tepkiler vermiştir. Türkkan’a göre, bir ülkeyi ve medeniyeti ayakta tutan temel unsur ülkü birliğidir; ülküsüz kalmış bir toplumun kaçınılmaz olarak yıkıma sürükleneceğini belirterek, millî ülkünün toplumsal saadet için bir zorunluluk olduğunu ifade etmiştir. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=0WGx8RePTQ4) *Reha Oğuz Türkkan (Habertürk)* ### Türkçülük-Turancılık Hareketi Cumhuriyet'in ilk yıllarında, [Turancılık](/tr/detay/turancilik-2/llms.txt) fikri Sovyetler Birliği ile yürütülen ikili ilişkilerde bir tehdit unsuru olarak değerlendirildiği için devlet nezdinde temkinli bir tutumla karşılaşmıştır. [Atatürk](/tr/detay/mustafa-kemal-ataturk-722184/llms.txt) döneminde [Türkçülük-Turancılık hareketi](/tr/detay/turkculuk-2/llms.txt), siyasi teşkilatlanma ve yayın faaliyetleri noktasında çeşitli kısıtlamalarla karşılaşmış; Türkçü fikirleri temsil eden oluşumlar geniş bir örgütlenme imkânı bulamamıştır. Buna karşın Atatürk, kendisini her zaman Türk milliyetçisi olarak tanımlamıştır. 1938 yılında yaşanan liderlik değişimi sonrasında da rejimin Türkçülük ve Turancılık konusundaki yaklaşımında belirgin bir politika değişikliği meydana gelmemiştir. Bununla birlikte, Türkçü hareket 1938 yılından itibaren yeni bir ivme kazanmıştır. Bu canlanmanın temel faktörlerinden biri, [İsmet İnönü](/tr/detay/inonu-mustafa-ismet/llms.txt)’nün Atatürk dönemindeki siyasilere ve şahsiyetlere karşı izlediği yeni uzlaşma politikası olmuştur. Bu politikanın bir sonucu olarak [Dr. Rıza Nur](/tr/detay/riza-nur/llms.txt) ve Zeki Velidi Togan gibi isimlerin Aralık 1938’de Türkiye’ye dönmesi, Türkçülük hareketine manevi bir dinamizm katmıştır.[^5] 1930'ların ilk yarısında uygulanan [Türk Tarih Tezi](/tr/detay/tarih-2/llms.txt) ve Güneş Dil Teorisi gibi yaklaşımlar, ders kitapları vasıtasıyla Orta Asya tarihini bir "anavatan" bilinciyle işleyerek milliyetçi söylemin gelişmesine zemin hazırlamıştır. Özellikle liseler ve eğitim kurumları, Türkçü duyguların genç nesiller arasında yaygınlaşmasında bir araç olmuştur. Nihal Atsız, Nihat Sami Banarlı, [Orhan Şaik Gökyay](/tr/detay/gokyay-orhan-saik/llms.txt), Arif Nihat Asya, [Hüseyin Namık Orkun](/tr/detay/orkun-huseyin-namik/llms.txt) ve Fevziye Abdullah Tansel gibi isimler, Türk edebiyatı ve tarih derslerinde milliyetçi fikirlerin savunuculuğunu yaparak kültürel bir birlik idealini teşvik etmişlerdir. 1939-1944 yılları arasındaki dönemde, genç kuşak içerisindeki Türkçü-Turancı eğilimlerin en aktif temsilcisi ise Reha Oğuz Türkkan olmuştur.[^6] ### Dernekçiliği ve Kitapseverliği Reha Oğuz Türkkan'ın fikir dünyasının ve kişisel ilgi alanlarının şekillenmesinde kitap sevgisinin ve kültürel meselelere olan duyarlılığının önemli bir payı vardır. Gençlik yıllarından itibaren kurumsal düzeyde teşebbüslere yönelen Türkkan, bu alandaki en somut faaliyetini 1939 yılında hayata geçirmiştir.[^7] Reha Oğuz Türkkan, 11 Ekim 1939 tarihinde İçişleri Bakanlığı'ndan aldığı izinle, ilmi çalışmalar yapmak amacıyla "Kitap Sevenler Kurumu" ismiyle bir dernek kurmuştur.[^8]Derneğin fahri başkanlığını dönemin Adalet Bakanı Fethi Okyar üstlenmiş; yönetim kurulunda ise Besim Atalay, Mehmet Sadık Aran, Nebil Buharalı, Reha Oğuz Türkkan ve Ertuğrul Yener gibi isimler yer almıştır. Dernek, kuruluş döneminde siyaset ve bilim dünyasından yoğun destek görmüş ve kısa sürede 15 milletvekilinin üye olduğu bir yapıya dönüşmüştür. Kurum, faaliyetlerini tanıtmak amacıyla dört sayfalık bir bildiri yayımlamıştır. Bu bildirinin ilk iki sayfası kuruluş amacına ve yayın programına ayrılmış, üçüncü sayfası üyelik formu, son sayfası ise kurumun adresini içeren bir zarf formatında düzenlenmiştir. Üyelik formunda dikkat çeken bir ayrıntı olarak "dedenin doğum yeri" bilgisine yer verilmiştir. Tek parti dönemi yönetimi, faaliyetlerini yakından takip ettiği ve kuşku duyduğu bu derneğin bağımsız varlığından rahatsızlık duymuştur. 27 Nisan 1940 tarihinde Anadolu Ajansı aracılığıyla, Kitap Sevenler Kurumu'nun kendi isteğiyle Halkevleri’ne iltihak ettiği kamuoyuna duyurulmuştur. Türkkan, hatıralarında bu birleşmenin kendi iradeleri dışında, zorlama (cebren) ile gerçekleştirildiğini ifade etmiştir. Kurum, varlığını sürdürdüğü kısa zaman diliminde kültür hayatına önemli katkılarda bulunmuştur. 1928 yılında kabul edilen yeni harflerle basımı gerçekleştirilemeyen Ziya Gökalp'in *Türkçülüğün Esasları* ile Ahmet Hikmet Müftüoğlu'nun *Çağlayanlar* adlı eserlerinin yeni basımları yapılmıştır. Bu çalışmalar, kurumun neşriyat programının temel taşlarını oluşturmuştur.[^9] ### Eserleri Dr. Reha Oğuz Türkkan, üretken bir yazar olarak milliyetçilik, Türk kültürü, psikoloji, eğitim teknolojileri ve kişisel gelişim gibi geniş bir yelpazede çok sayıda eser kaleme almıştır. Yayınladığı dergilerde "Mete Turanlı", "Reha Kurtuluş" ve "Avni Motun" gibi müstear isimleri de kullanmıştır. #### Kitaplar Türkkan'ın eserleri konularına göre şu şekilde tasnif edilebilir: - **Siyasi ve Milliyetçi Çalışmalar:** *Türkçülüğe Giriş* (1940), *4 İçtimai Mesele* (1941), *Irk Muhite Tabi midir?* (1941), *Milliyetçiliğe Doğru* (1943), *Solcular ve Kızıllar* (1943), *Kızıl Faaliyet* (1944), *İleri Türkçülük ve Partiler* (1947), *Tabutluktan Gurbete* (1950), *Biz Kimiz?* (1987), *Siyasi Kargaşadan Gün Işığına* (1992), *Türk Milliyetçiliğinin Kısa Tarihi* (1992), *Yükselen Milliyetçilik* (1995), *Uyuyan Dev Türk Dünyası* (2006). - **Psikoloji ve Kişisel Gelişim:** *Kitle Halinde İşlenen Suçlarda Cezai Mesuliyet ve Kitle Psikolojisi* (1974), *Psikoloji* (1976), *İkna Psikolojisi* (1976), *Etkin Hafıza Teknikleri* (2007), *İkna ve Uzlaşma Sanatı* (1998). - **Eğitim ve Teknoloji:** *Eğitim Teknolojisi Planı* (1976), *Kolay ve İyi Öğrenme Teknikleri* (1996), *Anlayarak Çok Hızlı Okuma* (1998), *Çok Hızlı Okuma* (1989). - **Tarih ve Kültür Araştırmaları:** *Yenilenmiş Türk Destanları ve Hikâyeler* (1977), *Libya-Türkiye El Ele* (1975), *Türkler ve Kızılderililer* (1999), *Tunç Işığında Aşk* (2005), *Cengiz Han'ın Kimlik Şifresi* (2007), *Atlantisliler Sümerler Etrüskler Türk mü?* (2012). - **Otobiyografik Eserler:** *Arayan Adam* (2009-2011). #### Dergiler, İzletiler ve Filmler Türkkan'ın akademik ve fikri çalışmalarının yanı sıra görsel-işitsel medya ve yayıncılık alanında da faaliyetleri bulunmaktadır. - **Dergiler:** *Milli Kültür Dergisi* (dizi, 1975) ve *Kızıl Derililer ve Türkler* (Hürriyet gazetesi dizisi, 1996). - **İzletiler:** *Tarihimizin Akışı* (1979). - **Filmler:** Türkkan, çeşitli belgesel ve yapımlarda yapımcı, yönetmen ve senarist olarak görev almıştır. Bu çalışmalar arasında; *To be Born Again* (1970), *Rions Ensemble* (1973), *Türk Çocukları İçin* (1974), *Öyle bir Özleyiş ki* (1977), *Stranger in Paradise* (1977), *İpek Kadife* (1978), *Türkün Dışarıda Kalan Mirası* (1976) ve *Tercihimizin Akışı* (1985) gibi yapımlar yer almaktadır. Ayrıca *Too Early for Death* (1954), *İçtiğimiz Çay* (1976) ve *Altın Yumurta* (1976) gibi yapımların senaryosunu kaleme almıştır.[^10] ### Ölümü Prof. Dr. Reha Oğuz Türkkan, yurt içi ve yurt dışındaki çeşitli üniversitelerde öğretim üyeliği yapmış, "Sorularla Programlı Öğrenim" metodunun üç kurucusundan biri olarak *Who's Who* ansiklopedisinde yer almıştır. ABD hükümeti nezdinde dört eyaletin eğitim planlamasında ve açık üniversitenin kuruluşunda eğitim teknolojisi danışmanı olarak görev almıştır. 1938-1944 yılları arasında Türkçülük faaliyetlerine katılmış, bu süreçte çok sayıda dergi ve kitap yayımlamıştır.[^11] Gazeteci, TGV üyesi, Sürekli Basın Kartı sahibi ve 1997 Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü sahibi olan Prof. Dr. Reha Oğuz Türkkan, 18 Ocak 2010 tarihinde 90 yaşında İstanbul'da hayatını kaybetmiştir. Türkkan’ın cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığında toprağa verilmiştir. ## Academic Sources and References 1. Habertürk. "Teke Tek Özel - Reha Oğuz Türkkan / 10 Mayıs 2009." Youtube. Erişim tarihi: 28 Haziran 2026. https://youtu.be/0WGx8RePTQ4 2. Yeni Şafak. "Yazar Türkkan Vefat Etti." Yeni Şafak. (2010). Erişim tarihi: 28 Haziran 2026.https://www.yenisafak.com/gundem/yazar-turkkan-vefat-etti-236334 3. Yıldırım, Osman Alper. "Reha Oğuz Türkkan'ın (1920-2009) Hayatı Ve Çalışmaları." Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, 2019. Erişim tarihi: 28 Haziran 2026.https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=aEzj\_IdWAsjiSAfK3qwrBjX\_OaAB-vL68H1F1AJufE\_cJO9-MKisdeNZpWZICQvi 4. Şamlı, Emre. "Bir Türkçünün Portresi: Reha Oğuz Türkkan." TÜBAR. no. XLIV. (2018): 193-214. Erişim tarihi: 28 Haziran 2026.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/611075 ## Citations [^1]: Osman Alper Yıldırım, Reha Oğuz Türkkan'ın (1920-2009) Hayatı ve Çalışmaları (Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, 2019), 10-11. Erişim tarihi: 28 Haziran 2026.https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=aEzj\_IdWAsjiSAfK3qwrBjX\_OaAB-vL68H1F1AJufE\_cJO9-MKisdeNZpWZICQvi. [^2]: Emre Şamlı, “Bir Türkçünün Portresi: Reha Oğuz Türkkan,” TÜBAR, no. XLIV (2018): 195. Erişim tarihi: 28 Haziran 2026.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/611075. [^3]: Emre Şamlı, “Bir Türkçünün Portresi: Reha Oğuz Türkkan,” TÜBAR, no. XLIV (2018): 195. Erişim tarihi: 28 Haziran 2026.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/611075. [^4]: Emre Şamlı, “Bir Türkçünün Portresi: Reha Oğuz Türkkan,” TÜBAR, no. XLIV (2018): 200. Erişim tarihi: 28 Haziran 2026.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/611075. [^5]: Osman Alper Yıldırım, Reha Oğuz Türkkan'ın (1920-2009) Hayatı ve Çalışmaları (Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, 2019), 26-27. Erişim tarihi: 28 Haziran 2026.https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=aEzj\_IdWAsjiSAfK3qwrBjX\_OaAB-vL68H1F1AJufE\_cJO9-MKisdeNZpWZICQvi. [^6]: Osman Alper Yıldırım, Reha Oğuz Türkkan'ın (1920-2009) Hayatı ve Çalışmaları (Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, 2019), 27. Erişim tarihi: 28 Haziran 2026.https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=aEzj\_IdWAsjiSAfK3qwrBjX\_OaAB-vL68H1F1AJufE\_cJO9-MKisdeNZpWZICQvi. [^7]: Emre Şamlı, “Bir Türkçünün Portresi: Reha Oğuz Türkkan,” TÜBAR, no. XLIV (2018): 212-213. Erişim tarihi: 28 Haziran 2026.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/611075. [^8]: Emre Şamlı, “Bir Türkçünün Portresi: Reha Oğuz Türkkan,” TÜBAR, no. XLIV (2018): 212. Erişim tarihi: 28 Haziran 2026.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/611075. [^9]: Emre Şamlı, “Bir Türkçünün Portresi: Reha Oğuz Türkkan,” TÜBAR, no. XLIV (2018): 213. Erişim tarihi: 28 Haziran 2026.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/611075. [^10]: Osman Alper Yıldırım, Reha Oğuz Türkkan'ın (1920-2009) Hayatı ve Çalışmaları (Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, 2019), 16-23. Erişim tarihi: 28 Haziran 2026.https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=aEzj\_IdWAsjiSAfK3qwrBjX\_OaAB-vL68H1F1AJufE\_cJO9-MKisdeNZpWZICQvi. [^11]: Osman Alper Yıldırım, Reha Oğuz Türkkan'ın (1920-2009) Hayatı ve Çalışmaları (Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, 2019), 83. Erişim tarihi: 28 Haziran 2026.https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=aEzj\_IdWAsjiSAfK3qwrBjX\_OaAB-vL68H1F1AJufE\_cJO9-MKisdeNZpWZICQvi. ## Related Articles - [TÜRKÇÜLÜK](//detay/turkculuk-2/llms.txt) - [3 Mayıs Türkçülük Günü](//detay/3-mayis-turkculuk-gunu-1543a/llms.txt) - [Hüseyin Nihal Atsız’ın “Dalkavuklar Gecesi” Üzerine Notlar](//detay/huseyin-nihal-atsizin-dalkavuklar-gecesi-uzerine-n/llms.txt)