Aç Kapıyı Bezirgânbaşı Oyunu
Hiç düşündün mü, herhangi bir zamanda el ele tutuşup bir köprü kurarak oynadığın o eğlenceli oyunun aslında bizi yüzyıllar öncesinin pazar yerlerine ve saray kapılarına götürdüğünü? Bezirgânbaşı, Hankervan, Kapan Kale veya Çürük Elma gibi farklı isimlerle bilinen bu oyun, Anadolu’nun her köşesinde kuşaktan kuşağa aktarılan en özel geleneklerimizden biridir. Haydi, bu gizemli kervan yolculuğuna birlikte çıkalım!
Oyun Nasıl Oynanır?
Bu oyun genellikle 7-12 yaş grubundaki çocuklarla, en az dört kişiyle oynanır. Grup ne kadar kalabalık olursa oyun o kadar eğlenceli hâle gelir. Oyun hem açık alanlarda hem de kapalı mekânlarda rahatlıkla oynanabilir.
Hazırlık: Bezirgânlar ve Gizli İsimler
Öncelikle aranızdan sayışmaca ile iki ebe seçilir; bu ebeler oyunun “bezirgânları” olur. Diğer oyuncular ise bir kervan gibi ardı ardına dizilen “kervancılar” rolünü üstlenirler. Ebeler, diğer oyuncuların duyamayacağı bir köşeye çekilerek kendilerine “elma-armut”, “gül-begonya” veya “balık-kelebek” gibi gizli isimler seçerler. Daha sonra ellerini birleştirerek temsili bir saray kapısı veya köprü oluştururlar.
Köprüden Geçiş ve Yakalanma
Kervandaki oyuncular, birbirlerinin belinden tutarak bir tren oluşturur ve şu ünlü sözler eşliğinde kapının altından geçmeye başlarlar:
“Aç kapıyı bezirgânbaşı, bezirgânbaşı... Kapı hakkı ne verirsin, ne verirsin? Arkamdaki yadigâr olsun, yadigâr olsun...” Şarkı bittiği anda ebeler kollarını indirerek o sırada geçmekte olan oyuncuyu yakalar. Yakalanan oyuncuya “Mavi mi istersin, kırmızı mı?” gibi gizli isimlerle sorular sorulur. Oyuncu hangi ismi seçerse o grubun tarafına geçer.
Aç Kapıyı Bezirgan Başı Oyunu Oynayan Çocuklar Temsili Görsel (Bu Görsel Yapay Zeka İle Oluşturulmuştur.)
Büyük Final: Güç Yarışı
Kervandaki tüm oyuncular yakalandıktan sonra oyunun en heyecanlı aşamasına geçilir. Yere bir çizgi çekilir ve iki grup birbirine kenetlenerek çekişmeye başlar. Rakip grubu çizginin ötesine çekmeyi başaran takım oyunu kazanır. Kazananlar diğer gruba “Çürük elma!” diye seslenir.
Oyunun Gizli Tarihi
Bu oyun, Osmanlı İmparatorluğu’nun 15. ve 16. yüzyıllarına kadar uzanan bir geçmişe sahiptir. Oyundaki bazı kelimelerin anlamları da bu tarihi yansıtır:
Bezirgânbaşı: Sarayda değerli eşyaların teminiyle ilgilenen görevli.
Kapı Hakkı: Kervanların şehir kapılarında ödedikleri vergi veya hediye.
Kapan: Osmanlı’da un, yağ, bal gibi ürünlerin tartıldığı büyük pazar yerleri.
Zaman Yolculuğu
Yaklaşık 500 yıl önce İstanbul’un dar sokaklarında kervanların saraya mal taşıdığı düşünülür. Çocuklar da bu sahneleri oyunlarına yansıtarak bu geleneği oluşturmuştur.
