Anadolu Parsı

Anadolu parsı, ülkemizin dağlık ve ormanlık alanlarında yaşayan, kedigiller (Felidae) ailesinin en gizemli üyelerinden biridir. Bilim dünyasında Panthera pardus tulliana adıyla tanınan bu canlı, dünyadaki sekiz leopar alt türü içerisinde en büyük vücut yapısına sahip olanıdır. Uzun yıllar boyunca neslinin tükendiği düşünülse de, son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar bu türün Anadolu topraklarında hâlâ yaşadığını kanıtlamıştır.

Anadolu parsı, oldukça güçlü kas yapısına ve çevik bir vücuda sahip olan etçil bir memelidir. Boyu 200 ile 250 santimetreye kadar ulaşabilen bu türün ağırlığı, dişilerde 50, erkeklerde ise 70 kilogram civarındadır. Postları, kırmızımsı sarı bir zemin üzerine serpiştirilmiş siyah benekler ve "rozet" adı verilen içi boş halkalarla kaplıdır. Vücut uzunluğunun yaklaşık 1,5 katı kadar olan uzun kuyruğu, onun en ayırt edici özelliklerinden biridir.^【1】

Bu canlılar, deniz seviyesinden 3000 metre yüksekliğe kadar olan, kendilerini saklayabilecekleri bitki örtüsüne sahip seyrek ormanlık ve dağlık arazileri tercih ederler. Genellikle geceleri aktif olan Anadolu parsı, tek başına yaşayan ve avlanan bir türdür. Beslenme listesinde çoğunlukla yaban keçisi, yaban domuzu ve geyik gibi hayvanlar yer alırken; küçük memeliler, kuşlar ve hatta böceklerle de beslenebilirler. Oldukça yetenekli bir tırmanıcı olan pars, tek bir sıçrayışta 6 metre uzağa gidebilir.

^{Anadolu Parsı (Yapay Zeka İle Oluşturulmuştur)}

Anadolu parsının bu topraklardaki varlığına dair en eski kanıtlar, yaklaşık 9 bin yıl öncesine tarihlenen Çatalhöyük'teki duvar kabartmalarıdır. Eski Türk takvimindeki on iki hayvandan biri olan pars, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde de kültürel bir değer olarak kabul edilmiş ve eğitilerek avcılıkta kullanılmıştır. Türün bilimsel adındaki "tulliana" ifadesi, MÖ 51-50 yıllarında bölgeden pars gönderilmesini isteyen Romalı devlet adamı Marcus Tullius Cicero'nun adından gelmektedir.

1.yüzyılın sonlarında aşırı avlanma ve yaşam alanlarının daralması nedeniyle sayıları hızla azalan Anadolu parslarının, 1974 yılından sonra yok olduğu varsayılıyordu. Ancak 19 Ağustos 2019 tarihinde fotokapanlar aracılığıyla elde edilen görüntüler ve ardından yapılan DNA analizleri, türün varlığını kesin olarak kanıtlamıştır. Günümüzde "Tehlike Altında" (EN) kategorisinde yer alan bu türü korumak için "Bölgesel Leopar Eylem Planı" çerçevesinde izleme ve araştırma projeleri yürütülmektedir.