Pompeii

Pompeii, İtalya’nın güneyinde, bugünkü Napoli şehri yakınlarında bulunan çok eski bir Roma şehridir. Yaklaşık 2000 yıl önce, Roma İmparatorluğu’nun en önemli ticaret ve liman kentlerinden biriydi. Şehir, denizden 40 metre yükseklikte bir tepe üzerine kurulmuştu ve yanından akan Sarno Nehri sayesinde gemilerle her yere mal gönderiliyordu.

M.S. 79 yılında, Pompeii halkı günlük işleriyle uğraşırken yakındaki Vezüv Yanardağı aniden patladı. Aslında bu patlamadan 17 yıl önce büyük bir deprem olmuştu ve insanlar hala evlerini tamir ediyordu. Dağdan fışkıran küller ve taşlar şehri bir battaniye gibi örttü.

Pompeii, metrelerce derinlikteki volkanik küllerin altında kalarak tam 1700 yıl boyunca unutuldu. Bu örtü, şehri zamanın yıpratıcı etkisinden korudu ve Pompeii'yi adeta bir "zaman makinesi" gibi günümüze kadar ulaştırdı. Haydi bir bakalım, o dönemde insanlar nasıl yaşıyordu?

Antik Pompeii'de sokaklar birbirini dik kesen, satranç tahtasına benzer bir plana sahipti. Evler genellikle tek katlıydı ve dışarıdan çok sessiz görünürdü. Evlerin ortasında Atrium denilen, tavanı açık bir avlu bulunurdu; burası yağmur sularının toplandığı ve ailenin bir araya geldiği yerdi.

Zenginlerin evlerinde Peristyl adı verilen, etrafı sütunlarla çevrili harika bahçeler vardı. Bu bahçelerde heykeller ve fıskiyeler bulunur, akşamları burada büyük şölenler düzenlenirdi.

Pompeii'de yaşam çok hareketliydi ve insanlar dışarıda yemek yemeyi çok severdi.

• Thermopolium ve Popina: Bunlar antik çağın atıştırmalık büfeleri veya "fast food" lokantalarıydı. Bu dükkanlarda "L" şeklinde mermer tezgahlar olur ve içindeki büyük küplerde (dolia) sıcak yemekler saklanırdı.
• Fırınlar: Şehirde çok sayıda fırın vardı. Arkeologlar kazılar sırasında, 2000 yıl önce fırına atılmış ama patlama nedeniyle orada kalmış taşlaşmış ekmekler bile buldular.
• Garum: Pompeililerin en sevdiği sos, balıktan yapılan Garum adlı bir sostu ve neredeyse her yemeğe bunu katarlardı.

Şehirde 20.000 kişilik dev bir Amfitiyatro vardı. Bu, Roma dünyasındaki en eski amfitiyatrodur ve burada gladyatör dövüşleri yapılırdı. Ayrıca şehirde tiyatrolar ve herkesin yıkanabileceği, içinde sıcak su havuzları olan büyük hamamlar bulunurdu.

Pompeii, 18. yüzyılda yapılan kazılarla tesadüfen yeniden keşfedildi. Giuseppe Fiorelli adındaki bir uzman, küllerin arasında kalan boşluklara alçı dökerek, o gün yaşayan insanların vücut şekillerini ortaya çıkaran özel bir yöntem buldu. Bu sayede o korkunç günde neler yaşandığını bugün daha iyi anlayabiliyoruz.

Pompeii'de zaman M.S. 24 Ağustos 79 tarihinde durmuştur. Bu tarih, Roma İmparatorluğu'nun en güçlü olduğu dönemlerden biridir.