BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31)

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (BMİDÇS/UNFCCC) en üst düzey karar alma organı olan Taraflar Konferansı’nın otuz birinci oturumudur. Konferans, 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya’daki COP31 Alanı’nda, Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenmektedir. Konferans 9 Kasım 2026’da başlamıştır ve 20 Kasım 2026’da sona erecektir.^【1】Türkiye, konferansa ev sahipliği yapmanın yanı sıra COP31 Başkanlığını da üstlenmiştir.

Türkiye’nin COP31 Başkanlığı, Cumhurbaşkanlığı genelgesiyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’a verilmiştir. COP31, Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenen ilk Taraflar Konferansı’dır.^【2】 Uzlaşı gereğince müzakere süreçlerinde Avustralya, yalnızca “Müzakereler Başkanı” sıfatıyla destek sağlamak üzere görevlendirilecektir. Konferans, Sözleşme’ye taraf 196 ülke ve Avrupa Birliği’ni bir araya getirmektedir.

“COP” kısaltması, İngilizce Conference of the Parties ifadesinin baş harflerinden oluşmaktadır ve Türkçede Taraflar Konferansı anlamına gelmektedir. Taraflar Konferansı, 1992 yılında kabul edilen UNFCCC’nin en üst düzey karar organıdır. Sözleşme’ye taraf olan tüm devletler COP’ta temsil edilmektedir. COP’ta 196 ülke ve Avrupa Birliği temsil edilmektedir. COP’ta kararlar oy çokluğuyla değil, tüm tarafların oy birliğiyle alınmaktadır. Taraflar, yıllık oturumlarında Sözleşme’nin ve ilgili hukuki araçların uygulanmasını gözden geçirmekte, küresel ilerlemeyi değerlendirmekte ve iklim değişikliğine karşı etkili ve uyumlu bir yanıtı desteklemek için gerekli kararları almaktadır.^【3】

COP’un temel işlevlerinden biri, taraflarca sunulan ulusal bildirimleri ve sera gazı envanterlerini incelemektir. COP, bu bilgilere dayanarak ülkelerin aldığı önlemlerin etkisini, Sözleşme’nin nihai amacına doğru kaydedilen ilerlemeyi ve iklim iddiası ile uygulamanın güçlendirilmesi gereğini değerlendirmektedir. COP oturumları, Kyoto Protokolü ve Paris Anlaşması da dahil olmak üzere küresel iklim eyleminde önem arz eden kilometre taşlarına yol açmıştır.

İlk Taraflar Konferansı olan COP1, 1995 yılında Berlin’de gerçekleştirilmiştir. Sözleşmeye taraf ülkeler, iklim değişikliğiyle mücadelede kaydedilen ilerlemeleri değerlendirmek, ortak çözüm yolları geliştirmek ve küresel iklim politikalarına yön verecek kararlar almak amacıyla her yıl bir araya gelmektedir.^【4】 Taraflar Konferansı oturumlarında sera gazı azaltım hedefleri, uyum politikaları, iklim finansmanı, kayıp ve zarar mekanizmaları ile karbon piyasalarını yöneten kurallar ele alınmakta, Paris Anlaşması’nın uygulama kuralları da bu toplantılarda şekillenmektedir. Bir önceki Taraflar Konferansı olan COP30, 2025 yılında Brezilya’nın Belém kentinde düzenlenmiştir.

Antalya’daki konferans kapsamında birden fazla oturum eş zamanlı olarak yürütülecektir. Bunlar; Taraflar Konferansı’nın 31. oturumu (COP 31), Kyoto Protokolü Tarafları Toplantısı olarak görev yapan Taraflar Konferansı’nın 21. oturumu (CMP 21), Paris Anlaşması Tarafları Toplantısı olarak görev yapan Taraflar Konferansı’nın 8. oturumu (CMA 8), Bilimsel ve Teknolojik Danışma Yardımcı Organı’nın 65. oturumu (SBSTA 65) ve Uygulama Yardımcı Organı’nın 65. oturumu (SBI 65)dur. Takvimde 2-8 Kasım 2026 tarihleri oturum öncesi dönem, 9-20 Kasım 2026 tarihleri ise oturum dönemi olarak belirlenmiştir.^【5】

COP31 Başkanlığı, Taraflar Konferansı sürecinin başlıca kilometre taşlarını şu şekilde sıralamıştır: UNFCCC, 1992 yılında Rio de Janeiro Dünya Zirvesi’nde kabul edilmiş, 1995’te Berlin’de toplanan COP1 ile resmî hükûmetlerarası müzakereler başlamıştır. 1997’deki COP3’te gelişmiş ülkeler için hukuken bağlayıcı emisyon hedefleri getiren Kyoto Protokolü kabul edilmiş, 2009’da Kopenhag’da düzenlenen COP15 ile iklim değişikliği en üst siyasi düzeye taşınmıştır. 2015’teki COP21’de kabul edilen Paris Anlaşması ile tüm taraflar küresel sıcaklık artışını 2 °C’nin çok altında tutmayı ve 1,5 °C ile sınırlamak için çaba göstermeyi taahhüt etmiştir. 2021’de COP26’da kabul edilen Glasgow İklim Paktı azaltım, uyum ve iklim finansmanına ilişkin taahhütleri güçlendirmiş, 2022’de COP27’de Şarm el-Şeyh Uygulama Planı kapsamında savunmasız ülkeler için bir Kayıp ve Zarar Fonu kurulması üzerinde uzlaşılmıştır. 2023’te COP28’de BAE Uzlaşısı ile taraflar enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda anlaşmış, 2024’te Bakü’de düzenlenen COP29’da önceki 100 milyar dolarlık hedefin ötesine geçen yeni toplu nicel iklim finansmanı hedefi belirlenmiştir. 2025’te Belém’de düzenlenen COP30’da ise 1,5 °C ile uyumlu ulusal katkı beyanlarına ve uygulamanın hızlandırılmasına odaklanılmıştır. COP31 Başkanlığı, Antalya’daki konferansı finansman, teknoloji ve dayanıklılık başlıklarıyla tanımlamıştır.^【6】

Türkiye, 21 Mart 1994’te yürürlüğe giren UNFCCC’ye 4 Mayıs 2004 tarihinde taraf olmuştur. Türkiye, 2009 yılında Kyoto Protokolü’ne katılmış, 22 Nisan 2016 tarihinde New York’ta 175 ülkenin katılımıyla düzenlenen Yüksek Düzeyli İmza Töreni’nde Paris İklim Anlaşması’nı “gelişmekte olan ülke” olarak imzalamıştır. Paris Anlaşması, 2020’de Kyoto Protokolü’nün sona ermesinin ardından iklim rejimini yönetmek üzere tasarlanmıştır ve bugüne kadar 194 devlet ile Avrupa Birliği’nden oluşan 195 taraf tarafından kabul edilmiştir.^【7】 Anlaşma, küresel ortalama sıcaklık artışını sanayi öncesi seviyelere kıyasla 2 °C’nin oldukça altında tutmak ve ideal olarak 1,5 °C ile sınırlamak amacıyla hukuken bağlayıcı uluslararası bir çerçeve oluşturmuştur. Anlaşma, beş yıllık döngüler hâlinde giderek daha iddialı hale gelen ulusal iklim eylemleri üzerine kurulmuştur ve ülkelerin her beş yılda bir Ulusal Katkı Beyanı (NDC) sunmasını öngörmektedir.

Türkiye’nin iklim eylemi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2021 yılında 2053 Net Sıfır Emisyon Hedefi’ni açıklamasıyla ivme kazanmıştır. Bu açıklamanın ardından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 21-25 Şubat 2022 tarihlerinde Türkiye’nin ilk İklim Şurası düzenlenmiştir. Kamu ve özel sektör, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve öğrenci gruplarından yaklaşık 5.000 temsilcinin katıldığı Şûra sonucunda, 76’sı öncelikli olmak üzere toplam 217 tavsiye ile uzun vadeli iklim değişikliği politikalarına yön veren bir yol haritası oluşturulmuştur. Bu yol haritası; İklim Kanunu, ulusal katkı beyanları, İklim Değişikliği Azaltım Stratejisi ve Eylem Planı ile Uzun Vadeli İklim Değişikliği Stratejisi için zemin hazırlamıştır.

12. Kalkınma Planı (2024-2028), “Çevrenin Korunması” başlığı altında sera gazı emisyonlarının azaltılmasına ve iklim uyum çalışmalarının güçlendirilmesine yönelik tedbirlere yer vermiştir. 2024-2026 Orta Vadeli Program ise yeşil dönüşüm ve 2053 Net Sıfır Emisyon Hedefi çerçevesinde emisyon azaltımlarını destekleyen bir dizi hedef belirlemiştir. Ardından iklim politikası koordinasyonu İklim Değişikliği Başkanlığına verilmiş, aynı kararnameyle Bakanlığın adı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı olarak değiştirilmiştir. İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu (İDHYKK) yerine İklim Değişikliği ve Uyum Koordinasyon Kurulu (İDUKK) kurulmuştur.

Bakan Kurum, 6-18 Kasım 2022 tarihlerinde Şarm el-Şeyh’te düzenlenen COP27’de Türkiye’nin Güncellenmiş Birinci Ulusal Katkı Beyanı’nı sunmuştur. Türkiye, bu beyanla 2030 yılına kadar öngördüğü yüzde 21’lik azaltım hedefini yüzde 41’e yükseltmiştir. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 24 Eylül 2025’te New York’taki İklim Zirvesi’nde açıkladığı İkinci Ulusal Katkı Beyanı (NDC 3.0) UNFCCC Sekretaryasına sunulmuştur. Türkiye, bu beyan kapsamında 2035 yılına kadar referans senaryoya kıyasla emisyonlarını 466 milyon ton CO₂ eşdeğeri azaltmayı ve emisyonlarını 643 milyon ton CO₂ eşdeğeri ile sınırlamayı taahhüt etmiştir. 20 madde ve 2 geçici maddeden oluşan Türkiye’nin ilk İklim Kanunu, 9 Temmuz 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kanun; sera gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyum faaliyetlerinin yanı sıra bu alanlara ilişkin planlama ve uygulama araçlarını, gelirleri, izin ve denetimleri ve hukuki ve kurumsal çerçeveyi kapsamaktadır.^【8】

Türkiye, COP31’e ev sahipliği yapmaya yönelik adaylığını 2022 yılında Şarm el-Şeyh’te düzenlenen COP27 sırasında açıklamıştır. Birleşmiş Milletler’in Batı Avrupa ve Diğer Devletler Grubu (WEOG) üyesi olan Avustralya da adaylık başvurusunda bulunmuştur. İki ülke, yaklaşık iki yıl boyunca müzakere yürütmüştür. Bakan Kurum, bu süreçte Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen ve Azerbaycan Cumhurbaşkanının İklim Değişikliği Özel Temsilcisi ve COP29 Başkanı Muhtar Babayev ile mekik diplomasisi yürütmüştür. Üç ülke çevrim içi, yüz yüze ve uluslararası zirveler sırasında görüşmeler gerçekleştirmiştir. Bakan Kurum bu görüşmelerde Türkiye’nin COP31’e lojistik ve insan kaynakları bakımından ev sahipliği yapmaya tamamen hazır olduğunu vurgulamış, Türkiye’nin gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasında köprü kurarak yeşil dönüşümü güçlendirecek biçimde sürece yön vermeyi amaçladığını belirtmiştir. Taraflar, 22 Eylül tarihinde Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 80. oturumu sırasında New York’ta yeniden bir araya gelmiştir.

Süreç, 10 Kasım tarihinde Brezilya’nın Belém kentinde başlayan COP30’da sonuçlanmıştır. COP31 başkanlığı ve ev sahipliğine ilişkin müzakerelerde Türkiye’yi temsil eden Bakan Kurum, bir hafta boyunca Brezilya, Azerbaycan ve Avustralya ile görüşmeler yürütmüştür. Bakan Kurum, müzakereler sırasında Çanakkale’de kökleşen Türk-Anzak dostluğuna atıfta bulunmuş ve bu ortak ruhun iklim krizine karşı birleşik bir küresel yanıta yol gösterebileceğini ifade etmiştir. İki yıllık diplomatik trafik ve beş günlük müzakerelerin ardından, Dünya Liderler Zirvesi de dahil olmak üzere COP31’e Türkiye’nin ev sahipliği yapması ve başkanlık etmesi kararlaştırılmıştır. Avustralya’nın, müzakere süreçlerinde yalnızca “Müzakereler Başkanı” sıfatıyla destek sağlamak üzere COP31 Başkanı tarafından görevlendirilmesi konusunda uzlaşı sağlanmıştır. Ayrıca Pre-COP (COP öncesi) toplantısının Avustralya’nın liderliğinde bir Pasifik ülkesinde yapılması kabul edilmiştir.^【9】

Bakan Kurum, 24 Kasım 2025 tarihinde Türkiye’nin ev sahipliğine ilişkin yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullanmıştır: “Son 21 yılda hayata geçirdiğimiz çığır açıcı kararların ardından iklim değişikliğiyle mücadelemiz, Türkiye’nin COP31 Taraflar Konferansı’na ev sahipliği yapmasıyla taçlanmıştır. Bu tarihi adımlarla Türkiye, küresel çevre politikalarını şekillendiren dünyanın en etkili platformlarından birinin dümenine geçmiş ve iklim değişikliğiyle mücadelede yalnızca ayak uydurmakla kalmayan, aynı zamanda yol gösteren küresel bir aktör haline gelmiştir.”^【10】

Konferansta Avustralya müzakerelere başkanlık edecek, Türkiye ise COP31 Başkanlığını üstlenerek Eylem Gündemi’ni yönetecektir.^【11】 COP30 Başkanlığı ile müstakbel COP31 Başkanlığı, yıl boyunca taraflar ve gözlemcilerle düzenli istişareler yoluyla açık, şeffaf ve kapsayıcı bir süreci desteklemek amacıyla iş birliği yapmıştır. Bu istişarelerin, bakanları, heyet başkanlarını ve müzakerecileri, gözlemciler ve paydaşlarla bir araya getirerek ortak bir anlayışa ulaşılmasını ve Antalya’da başarılı bir COP31’in temellerinin atılmasını amaçladığı belirtilmiştir. Başkanlıklar, UNFCCC sürecinin bütününde tutarlılığı sağlamak amacıyla yardımcı organların başkanlarıyla yakın koordinasyon içinde çalışacaktır. Türkiye-Avustralya ortaklığı modaliteleri uyarınca Türkiye ve Avustralya, müstakbel COP31 Başkanlığı olarak yakın iş birliği içinde çalışacaktır.^【12】

Hazırlık sürecinde Avustralya Bakan Yardımcısı Kushla Munro, COP31 İcra Direktörü sıfatıyla görev yapmıştır.^【13】

COP31’in düzenlenmesine ilişkin Ev Sahibi Ülke Anlaşması, Türkiye adına Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ile UNFCCC Sekretaryası İcra Sekreteri Simon Stiell tarafından 9 Haziran 2026 tarihinde Bonn’da karara bağlanmıştır. Anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi, temmuz ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonunda görüşülmüş, 30 Temmuz 2026 tarihinde TBMM Genel Kurulunun 118. birleşiminde ele alınmıştır.^【14】

Anlaşma; konferans öncesinde gerçekleştirilecek hazırlık toplantıları için gerekli mekan, tesis, ekipman, altyapı ve hizmetlerin Türkiye tarafından Sekretaryaya ücretsiz olarak sağlanmasını, konferansa katılacak taraf ve gözlemci devlet temsilcileri, Birleşmiş Milletler ve ihtisas kuruluşları yetkilileri ile diğer katılımcılara gerekli ayrıcalık ve muafiyetlerin tanınmasını, bu kapsamda vize ve ülkeye giriş işlemlerinin kolaylaştırılmasını ve konferansın çevre yönetimi standartları ile sürdürülebilirlik ilkelerine uygun şekilde gerçekleştirilmesini öngörmektedir.

Türkiye’nin COP31 başkanlığını ve ev sahipliğini üstlenmesinin ardından ilk resmî toplantı, 21 Ocak 2026 tarihinde Antalya EXPO alanında yapılmıştır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile UNFCCC Sekretaryası temsilcilerinin katıldığı toplantı, COP31 hazırlık sürecinin başlangıcını oluşturan ilk resmi oturum olmuştur. Toplantıya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcıları Fatma Varank ve Burak Demiralp, Antalya Valisi Hulusi Şahin, İklim Değişikliği Başkanı Prof. Dr. Halil Hasar ve ilgili bakanlıkların temsilcileri katılmıştır. Birleşmiş Milletler heyetini, UN Climate Change İcra Sekreter Yardımcısı Noura Hamladji ile operasyon, lojistik, mekan planlaması, ulaşım ve güvenlik alanlarındaki BM uzmanları temsil etmiştir.

COP30 Başkanlığı ile müstakbel COP31 Başkanlığı, 11 Mart 2026 tarihinde heyet başkanlarıyla yılın ilk gayriresmi istişarelerini çevrim içi olarak gerçekleştirmiştir.

14 Mayıs 2026 tarihinde COP30 Başkanlığı ile Uygulama Yardımcı Organı (SBI) Başkanının ortak ev sahipliğinde, SBI’nin 64. oturumu öncesinde teknoloji geliştirme ve transferine ilişkin çevrim içi bir gayriresmi görüşme düzenlenmiştir. COP29 Başkanlığı ile müstakbel COP31 Başkanlığı ise 22-23 Temmuz tarihlerinde Azerbaycan’ın Şamahı kentinde müzakere gruplarının başkanları ve heyet başkanlarının katılımıyla üst düzey bir istişare toplantısı düzenlemiştir. Gayriresmi nitelikteki bu toplantının açık bir diyaloğu kolaylaştırmak, güven inşa etmek ve COP31’e yönelik iklim eylemindeki ortak çabaları ilerletmek için bir platform işlevi göreceği belirtilmiştir. Şamahı’da benzer toplantılar 2024 ve 2025 yıllarında da yapılmıştır.^【15】

Konferans öncesinde Sıfır Atık Vakfı tarafından Haziran 2026’da “Antalya’ya Giden Yol: İklim Eylemi Olarak Sıfır Atık” temasıyla Sıfır Atık Forumu 2026 düzenlenmiştir. Forum kapsamında 10 binden fazla katılımcı, 335 bakan düzeyinde ve üst düzey delege, 183 ülke, 500’den fazla paydaş, 150 saatlik program, 70 panel ve 250’den fazla konuşmacı yer almıştır.^【16】

Sıfır Atık Vakfı, Eylül-Ekim 2026 döneminde İstanbul’da özel sektörün COP31 uygulama gündemindeki rolüne ilişkin bir toplantı düzenlemiş, Türk Hava Yolları ile havacılıkta sürdürülebilirliğe ilişkin bir protokol imzalamıştır. Bu protokol kapsamında COP31’de bir sürdürülebilir havacılık forumu düzenlenmesi planlanmıştır. Vakıf ayrıca COP31 öncesinde kamu-özel iklim yatırımlarına ilişkin olarak Berlin’de üst düzey bir finans diyaloğu gerçekleştirmiştir. Vakfın İstanbul’daki toplantısında biyolojik çeşitlilik, su yönetimi, kapsayıcılık ve adil geçiş başlıkları ele alınmıştır.^【17】

Türkiye’nin COP31’e yönelik hazırlık ve çalışmaları, Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu haftası kapsamında New York’ta uluslararası kamuoyuna tanıtılmıştır.^【18】 Bakan Kurum, 22 Eylül 2026 tarihinde BM Genel Merkezi’ndeki BM Ekonomik ve Sosyal Konseyi (ECOSOC) salonunda düzenlenen “COP31 Eylem Gündeminin Lansmanı - Üst Düzey Etkinliği”nde COP31 Başkanı olarak açılış konuşmasını yapmıştır.

Lansmanda BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell, BM Genel Sekreter Yardımcısı Selwin Hart, COP30 Başkanı Andre Aranha Correa do Lago, Azerbaycan Dışişleri Bakan Yardımcısı ve COP29 Baş Müzakerecisi Yalçın Rafiyev, Avustralya Bakan Yardımcısı ve COP31 İcra Direktörü Kushla Munro, Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) Genel Sekreteri Prof. Dr. Celeste Saulo, yaklaşık 20 ülkenin bakan ve bakan yardımcıları ile uluslararası finans kuruluşlarının temsilcileri söz almıştır.

Avustralya, Pasifik ada ülkeleriyle ortaklık içinde 5-8 Ekim 2026 tarihlerinde Fiji’de Pre-COP31 Bakanlar Toplantısı’nı, Tuvalu’da ise özel bir liderler buluşmasını düzenlemiştir.^【19】

Müstakbel COP31 Başkanlığı ve COP31 Müzakereler Başkanlığı, 14 Ekim 2026 tarihinde heyet başkanları ile müzakere gruplarının başkan ve koordinatörleriyle sanal ortamda gayriresmi istişareler gerçekleştirmiştir.

COP31, “Geleceğin COP’u-Uygulama COP’u” yaklaşımıyla ele alınmaktadır. Diyalog, uzlaşı ve aksiyon olmak üzere üç temel unsur üzerine kurulan bu yaklaşım kapsamında ülkeler arasında güven ve iş birliğinin güçlendirilmesi, ortak sorumluluk anlayışının geliştirilmesi ve iklim taahhütlerinin somut, ölçülebilir uygulamalara dönüştürülmesi amaçlanmaktadır.^【20】 COP31, önceki COP’ların ve özellikle COP30 Belém’in temelleri üzerine inşa edilerek diyaloğu ilerletmeyi, mutabakatı güçlendirmeyi ve uygulamayı hızlandırmayı hedeflemektedir.

COP31 Başkanlığı, konferansın önceki oturumlardaki taahhütlerin somut uygulamaya dönüşmesini hedefleyen üç ana eksende ilerlediğini belirtmiştir. Bu eksenler; ülkelerin Paris Anlaşması kapsamındaki güçlendirilmiş ulusal katkılarını hayata geçirmesini kapsayan emisyon hedefleri ve uygulama, COP29’da belirlenen yeni toplu nicel finansman hedefinin gelişmekte olan ülkelere ulaştırılmasını kapsayan iklim finansmanı ve savunmasız ülke ve toplulukların iklim risklerine karşı dayanıklılığının artırılmasını kapsayan uyum ve dayanıklılık başlıklarıdır.^【21】 Taraflar arasındaki görüşmelerin iklim finansmanı, adil geçiş, uyum ve emisyon azaltımı başlıklarında yoğunlaşması beklenmektedir. Küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme kıyasla 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefi doğrultusunda ihtiyaç duyulan iklim finansmanının, önceki COP zirvelerinde olduğu gibi COP31 müzakerelerinin de öncelikli başlıklarından biri olacağı belirtilmiştir. Türkiye’nin ev sahipliğine ilişkin olarak sıralanan amaçlar arasında döngüsel ekonomi ve atık yönetimi, su ve gıda güvenliği, iklim finansmanına erişim ile gençlerin ve şehirlerin rolü yer almaktadır.^【22】

Türkiye’nin COP31 yaklaşımında elektrifikasyon, temiz enerji dönüşümü, yeşil sanayileşme, döngüsel ekonomi, iklime dirençli şehirler ve iklim finansmanı öncelikli başlıklar arasında yer almaktadır. İklim taahhütlerinin finansmana erişebilen, yatırım yapılabilir projelere dönüştürülmesi de gündemin temel unsurları arasında bulunmaktadır.^【23】 Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin 2035 için yenilenebilir enerji kurulu gücünü 120 bin megavata çıkarma hedefi bulunduğunu açıklamış, 2040’a yönelik hedefler üzerinde çalışıldığını bildirmiştir.^【24】

Zirvede ülkelerin yeni nesil karbon emisyonu hedefleri, enerji politikalarında yeşil dönüşüm, iklim finansmanının kapsamı ve dağılımı ile sürdürülebilir kalkınma modellerine ilişkin kararların ele alınması beklenmektedir.^【25】 TBMM Genel Kurulundaki görüşmelerde Kamil Aydın, iklim finansmanının konferansın en önemli müzakere konularından biri olduğunu ve uyum finansmanının Türkiye’yi doğrudan ilgilendirdiğini belirtmiş; karbon ticareti, adil geçiş ve Azaltım Çalışma Programı’nı da öne çıkan başlıklar arasında saymıştır.^【26】

“Diyalog, Uzlaşı, Aksiyon” ilkeleri üzerine konumlandırılan COP31 Eylem Gündemi, 10 öncelikli tema, 6 küresel hedef, 11 girişim ve 13 destekleyici çıktıdan oluşmaktadır. Bakan Kurum, hedeflerden uygulamaya geçmek için bir “uygulama mimarisi” oluşturduklarını ve Eylem Gündemi’ni ülkeler, uluslararası kuruluşlar, finans kuruluşları, özel sektör ve sivil toplumla yürütülen kapsamlı bir istişare süreci sonucunda hazırladıklarını belirtmiştir. Eylem Gündemi kapsamında enerjiden sanayiye, şehirlerden gıdaya, okyanuslardan sağlığa kadar uzanan 10 öncelikli tema belirlenmiş; 2035 yılına kadar enerji tüketimi, atıklar, geri dönüşüm ve karbondioksit azaltımı gibi konularda küresel hedefler konulmuştur.^【27】

Eylem Gündemi’nin 10 öncelikli başlığı şunlardır: Sıfır Atık, Temiz Enerji Dönüşümü/Elektrifikasyon, Gıda Güvenliği, İklim Dirençli Şehirler, İklim Uygulama Köprüsü, Yeşil Sanayileşme, Gençlik ve Eğitim, Okyanuslar ve Denizler, Rio Sinerjisi ve Dinamik ve Dayanıklı Sağlık Sistemleri.

Bakan Kurum, elektrifikasyon hedefini şu sözlerle açıklamıştır: “2035 yılına kadar elektriğin nihai enerji tüketimindeki payını yüzde 35’e çıkarmayı hedefliyoruz. COP31 Küresel Elektrifikasyon Girişimi ile elektrifikasyonu küresel ölçekte hızlandıracağız.” Sıfır atık alanında 2035 yılına kadar belediye atığı oluşumundaki öngörülen artışın en az yarıya indirilmesi ve küresel döngüsel malzeme kullanım oranının en az yüzde 15’e çıkarılması hedeflenmiştir. COP31 Başkanlığının açıkladığı girişimler arasında ayrıca binalarda enerji yoğunluğunun en az yüzde 25 azaltılması hedefi bulunmaktadır.

COP31 Başkanlığının açıkladığı girişimler arasında ayrıca binalarda enerji yoğunluğunun en az yüzde 25 azaltılması hedefi bulunmaktadır.^【28】 Kurum, iklime dirençli şehirlerden okyanus ve denizlerdeki uygulamalara, gıda güvenliğinden dinamik ve dayanıklı sağlık sistemlerine kadar COP31 hedeflerini örneklendirerek anlatmıştır.^【29】

Eylem Gündemi’nin 10 öncelikli temasından biri “Sıfır Atık”tır. Bu tema kapsamında döngüsel ekonomi uygulamalarının yaygınlaştırılması, gıda israfının önlenmesi ve atık kaynaklı metan emisyonlarının azaltılması yoluyla atık yönetiminin iklim değişikliğiyle mücadeledeki rolünün güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Sanayide yeşil dönüşüm, Eylem Gündemi’ndeki 6 küresel uygulama hedefinden biri olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda üretim ve imalat sektöründe döngüsel malzeme kullanım oranının 2035’e kadar en az yüzde 15 seviyesine ulaşması öngörülmektedir.^【30】

İklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik ve arazi bozulmasıyla mücadelede ülkelerin birlikte hareket etmesini amaçlayan Rio Sinerjisi yaklaşımı COP31’de öncelikli başlıklar arasında yer almaktadır. Türkiye liderliğinde oluşturulması planlanan Rio Sinerjileri Eylem Grubu’nun resmi lansmanının Antalya’da yapılması beklenmektedir. İklim Uygulama Köprüsü (BRIDGE), iklim değişikliğiyle mücadeleye katkı sunacak projeler için finansman ihtiyacı olanlarla finansman kaynaklarını bir araya getirmeye yönelik bir girişim olarak tanımlanmıştır.^【31】

Oturum öncesi dönemde 3-6 Kasım tarihlerinde Yerel Topluluklar ve Yerli Halklar Platformu (LCIPP) Kolaylaştırıcı Çalışma Grubu’nun 16. Toplantısı programlanmıştır. Aynı dönemde 3-4 Kasım’da En Az Gelişmiş Ülkeler (LDCs), 5-6 Kasım’da Afrika Müzakereciler Grubu (AGN) ve Küçük Ada Gelişmekte Olan Devletler (SIDS), 7-8 Kasım’da ise G77 ve Çin koordinasyon toplantılarının yapılması öngörülmüştür.^【32】

Program, iklim krizini doğrudan insan hayatına bağlayan 12 tematik gün üzerine kurulmuştur.^【33】 Genel programda konferansın 9 Kasım sabahı COP/CMP/CMA ile yardımcı organların açılış genel kurullarıyla başlaması öngörülmüştür. Genel programda her güne bir tema atanmıştır:^【34】

• 9 Kasım: Gıda, Tarım ve Sağlık. Açılış genel kurullarının yanı sıra Kapasite Geliştirme Merkezi, Şeffaflık Çerçevesi (ETF) desteğine ilişkin Dünya Kafe Çalıştayı, Küresel Uygulama Hızlandırıcısı bilgilendirme oturumu, Yer Bilgisi Günü 2026, Madde 6.2 İddia Diyaloğu, müdahale önlemlerinin etkilerine ilişkin teknik oturumlar ve 4. Kolaylaştırıcı Çok Taraflı İlerleme Değerlendirmesi’nin (FMCP4) birinci bölümü programlanmıştır.
• 10 Kasım: Enerji ve Ulaşım. Uyuma İlişkin Bakü Yüksek Düzeyli Diyaloğu, Gençlerin Öncülüğündeki İklim Forumu’nun birinci bölümü, piyasa dışı yaklaşımlara ilişkin oturum içi çalıştay ve FMCP4’ün ikinci bölümü programda yer almaktadır.
• 11 Kasım: Sıfır Atık - Dünya Liderler Zirvesi 1. Gün. Müzakerelerin yanı sıra Liderler Zirvesi ve Gençlerin Öncülüğündeki İklim Forumu’nun ikinci bölümü düzenlenecektir.
• 12 Kasım: Dirençli Şehirler ve Yapılı Çevre - Dünya Liderler Zirvesi 2. Gün. Liderler Zirvesi’nin yanı sıra LCIPP Yıllık Diyaloğu programlanmıştır.
• 13 Kasım: Finans ve Ticaret. Madde 6.2 kapsamındaki incelemelere ilişkin diyalog, Başkanlığın sivil toplum grupları ve taraflarla açık diyaloğu, Küresel Uygulama Hızlandırıcısı’na ilişkin üst düzey etkinlik, FMCP4’ün üçüncü bölümü, İklim Teknolojisi Merkezi ve Ağı’nın üçüncü incelemesine ilişkin diyalog ve iklim finansmanına ilişkin yedinci iki yıllık üst düzey bakanlar diyaloğu programda yer almaktadır.
• 14 Kasım: Çocuklar, Gençlik, Eğitim ve Beceriler. FMCP4’ün dördüncü bölümü, Gençlerin Öncülüğündeki İklim Forumu’nun kapanışı, yardımcı organların kapanış genel kurulları ve COP/CMP/CMA genel kurulları programlanmıştır.
• 15 Kasım: Konferans merkezi kapalı olacaktır.
• 16 Kasım: Bilim, Sanayi ve Teknoloji. Adil Geçiş’e ilişkin üst düzey bakanlar yuvarlak masa toplantısı ve İklim Güçlendirme Eylemi (ACE) Başkanlık Etkinliği düzenlenecektir.
• 17 Kasım: Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı - Rio Sinerjisi. Üst Düzey Bölüm başlayacak; müdahale önlemlerinin etkilerine ilişkin üst düzey bakanlar yuvarlak masa toplantısı ve 2030 öncesi iddiaya ilişkin yıllık üst düzey bakanlar yuvarlak masa toplantısı yapılacaktır.
• 18 Kasım: İnsani ve Sosyal Kalkınma. Toplumsal Cinsiyet Günü kapsamında üst düzey etkinlik ve diyalog programlanmıştır.
• 19 Kasım: İmece: Uygulamanın Güçlendirilmesi. Küresel İklim Eylemi’ne ilişkin üst düzey etkinlik ve COP/CMP/CMA kapanış genel kurullarının birinci bölümü (teyit edilecek) programda yer almaktadır.
• 20 Kasım: COP/CMP/CMA kapanış genel kurulları.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının açıkladığı programda Yeşil Bölge’de 12 tematik başlığın uygulamasının katılımcılara sahada gösterileceği belirtilmiştir. Bu programda 15 Kasım günü “Antalya’da Bir Nefes” başlığıyla yer almış, 20 Kasım’da Mavi Bölge’de Nihai Müzakereler, Yeşil Bölge’de ise Finansman ve Teşvikler Günü etkinliklerinin düzenlenmesi öngörülmüştür. Aynı programda 10 Kasım “Enerji ve Ulaştırma”, 12 Kasım “Dayanıklı Şehirler ve Yapılı Çevre”, 16 Kasım ise “Sanayi, Bilim ve Teknoloji” başlığıyla yer almıştır.

Liderler Zirvesi, 11-12 Kasım tarihlerinde Mavi Bölge’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde düzenlenecektir. Programda dünya liderlerinin, önceki COP toplantılarından farklı olarak açılışta değil, ilk haftanın ortasında konferansa katılması öngörülmüştür. Liderler Zirvesi oturumlarında “Sıfır Atık” ve “Dirençli Şehirler” başlıkları ele alınacaktır.^【35】 Antalya Valiliği, zirve kapsamında 10, 11 ve 12 Kasım’da bazı güzergahlarda geçici trafik düzenlemeleri uygulanacağını duyurmuştur.^【36】

Antalya’nın COP31’e ev sahipliği yapacak kent olarak belirlenmesinde güçlü uluslararası havalimanı altyapısı, yüksek konaklama kapasitesi ve büyük ölçekli kongre merkezleri etkili olmuştur. Kentin, iklim krizinin ve kuraklık riskinin en yoğun hissedildiği coğrafyalardan biri olan Akdeniz Havzası’nda yer alması da öne çıkan unsurlar arasında gösterilmiştir.^【37】 Sıfır Atık Vakfı, kentin Akdeniz’deki konumunu sembolik açıdan önemli olarak nitelendirmiştir.^【38】

COP31 Başkanlığı, Türkiye’nin ev sahipliğini ülkenin Avrupa, Asya ve Orta Doğu iklim diplomasisi bağlantılarını bir araya getiren coğrafi konumu ile yenilenebilir enerji ve döngüsel ekonomi alanlarında artan taahhütleriyle ilişkilendirmiştir.^【39】 Sıfır Atık Vakfı da Türkiye’yi iklim risklerine yüksek düzeyde maruz kalan ve sıfır atık ile döngüsel ekonomi alanlarındaki öncülüğüyle küresel ölçekte tanınan bir ülke olarak tanımlamış, ev sahipliğinin Türkiye’nin iklim diplomasisindeki liderliğini güçlendireceğini belirtmiştir.^【40】

COP31, Antalya’daki Expo Merkezi’nde düzenlenmektedir.^【41】 Toplam büyüklüğü 1 milyon 100 bin metrekare olan konferans alanı, aynı zamanda sergi alanı olarak da kullanılacaktır.^【42】 Konferanstaki etkinlikler Mavi Bölge ve Yeşil Bölge olmak üzere iki ana alanda gerçekleştirilecektir. Zirvenin etkinlik alanı, Bakanlık ve BM heyetleriyle programlanan takvim çerçevesinde hazırlanmıştır.^【43】

Mavi Bölge, Çerçeve Sözleşme kapsamında resmi müzakerelerin, üst düzey toplantıların ve diplomatik görüşmelerin yapılacağı, kontrollü erişime sahip konferans alanı olarak kullanılacaktır. Mavi Bölge’ye girişler BM akreditasyon esaslarına göre yapılacaktır. 527 bin 414 metrekare alana sahip Mavi Bölge’de genel kurul salonları, delegasyon ofisleri, pavyonlar, basın-medya merkezi ve restoran yapıları yer almaktadır. Mavi Bölge’de iklim değişikliğine uyum, temiz enerji, sıfır atık, sürdürülebilir şehirler, iklim finansmanı, teknoloji, sağlık ve yeşil dönüşüm gibi konularda panellerin yer aldığı yan etkinlikler de düzenlenecektir.^【44】

Mavi Bölge, Birleşmiş Milletler yetkisi altında yönetilen resmi müzakere alanı olarak planlanmıştır. Bu bölgede devlet başkanları ve bakanlar, ulusal delegasyonlar, akredite gözlemciler ve uluslararası kuruluşlar resmi müzakereleri yürütecektir. Mavi Bölge’de farklı mekanları birbirine bağlayan Barış Yolu, gölet boyunca uzanan güzergâhıyla ulaşım, dinlenme, buluşma ve yeme-içme ihtiyaçlarını aynı hat üzerinde bir araya getirmektedir. Güzergah üzerinde kiosklar, ikram noktaları ve dinlenme alanları bulunmaktadır.

Mavi Bölge’deki en büyük genel kurul salonuna “Anadolu” adı verilmiştir. Devlet ve hükümet temsilcilerinin ağırlanacağı ve müzakerelerin yürütüleceği salon 1.794 kişilik kapasiteye sahiptir. 828 kişilik diğer genel kurul salonu “Akdeniz Genel Kurul Salonu” olarak adlandırılmıştır. Bölgede ayrıca bir “Antalya Salonu” bulunmaktadır. İki basın toplantısı salonundan birine Mevlana Celaleddin-i Rumi’den esinlenerek “Mevlana Basın Toplantısı Salonu” adı verilmiş, diğerine Yunus Emre’nin adı konulmuştur. Mavi Bölge’deki toplantı odaları Selimiye, Evliya Çelebi, Ayder, Göbeklitepe, Topkapı, Kaçkar, Zeugma, Kapadokya, Boğaziçi, Patara, Sümela, Sezai Karakoç, Piri Reis, Harput, Mimar Sinan, Ağrı Dağı, Van Gölü, Troya, Fethiye, Pamukkale, Efes, Gelibolu, Ahlat, Uludağ, Çatalhöyük ve Aspendos; yan etkinlik alanları ise Uzungöl, Likya, Assos, Perge, Ahi Evran, Aşık Veysel ve Hattuşa adlarını taşımaktadır. Mavi Bölge’de ayrıca doğa, ekosistemler ve biyolojik çeşitlilik konularında etkileşimli bir deneyim sunan Tropikal Kelebek Bahçesi yer almaktadır.

Konferansın toplumsal katılım yönünü oluşturan Yeşil Bölge’de tematik merkezler (hub) belirlenmiştir. Bu merkezler; kamu, özel sektör, akademi, sivil toplum ve gençlerin iklim çözümlerini, teknolojileri ve iyi uygulamaları paylaşacağı sergi, konser, panel, çalıştay ve etkileşim alanları olarak planlanmıştır. COP31’in kamuya açık kalbi olarak tanımlanan Yeşil Bölge’de 5 bin kişilik kongre merkezi ve yaklaşık 6 bin kişilik amfi tiyatrolarda konserler, sempozyumlar ve paneller gerçekleştirilecektir. 582 bin 244 metrekare alana sahip Yeşil Bölge’de başta Türkiye Pavyonu olmak üzere Bilim Merkezi, Yeşil Sanayileşme, Dirençli Şehirler, Enerji ve Ulaşım, Kültür ve Medeniyet, COPArt ve Start-up Zone yapıları bulunmaktadır.^【45】 Yeşil Bölge’deki etkinliklere vatandaşlar ücretsiz katılabilecek, Mavi Bölge’deki etkinlikler ise yalnızca BM tarafından akredite edilen ülke ve devlet temsilcilerine açık olacaktır.^【46】

Yeşil Bölge’deki 5 bin kişilik en büyük salona “Gazze Salonu” adı verilmiştir. Bölgedeki diğer salon ve toplantı odalarına İbn-i Sina, Prof. Dr. Aziz Sancar, Farabi, Mehmet Akif Ersoy, Hacı Bektaş Veli, Cacabey, Ahmet Yesevi, Prof. Dr. Afet İnan, Fatma Aliye, Biruni ve Osman Hamdi Bey adları verilmiştir. Yeşil Bölge’de Yörük kültürünün yansıtıldığı “Antalya Evi” ve sıfır atık ile inşa edilen kaplumbağa pavyonu bulunmaktadır. Bölgedeki Anadolu Bahçesi, Hititlerden Friglere, Lidyalılardan Likyalılara, Roma ve Bizans’tan Selçuklu ve Osmanlı’ya uzanan medeniyet birikimini doğayla uyum, misafirperverlik ve sürdürülebilir yaşam ekseninde ziyaretçilere aktarmaktadır.

Yeşil Bölge’de kadın, çocuk ve gençler için COP uygulama alanları yer almaktadır. Bölgedeki Çocuk Adası’nda Kızılay’ın Çevre ve Çocuk Dostu Mobil TIR’ı ile TÜÇA Çevre TIR’ı bulunmakta, AFAD tarafından bir Çocuk Etkinlik Köyü kurulmaktadır. Sıfır Atık ve Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerinin ardından 11 ilde inşa edilen 455 bin iklim dirençli konut da Yeşil Bölge’de sergilenmektedir.

Dünyaya yayılan Sıfır Atık Hareketi kapsamında COP31 Etkinlik Alanı’nda Sıfır Atık Hub’ı, Sıfır Atık Uygulama ve Atölye Merkezi, 7 Bölge 7 Ev Sıfır Atık Mutfağı, Sıfır Atık Müzesi ve Sıfır Atık Geçici Depolama ve Kompost Merkezi yer almaktadır. Sıfır Atık Vakfı tarafından beş yapraklı ve 10 bin metrekare büyüklüğünde tasarlanan Sıfır Atık Müzesi, Mavi Bölge’deki “Zaman Tüneli” yapısında kurulmuştur. Yeşil Bölge’de Sıfır Atık Uygulama ve Atölye Merkezi aracılığıyla özellikle çocuklara ve gençlere atığın azaltılması, ayrıştırılması, yeniden kullanımı ve döngüsel ekonomi süreçlerinin uygulamalı olarak anlatılacağı tematik mekanlar oluşturulmuştur. Sıfır Atık Köyleri olarak Aksu ilçesindeki Solak, Manavgat ilçesindeki Demirciler ve İbradı ilçesindeki Ormana öne çıkarılmıştır.^【47】

Yeşil Bölge’de “7 Bölge 7 Mutfak” yaklaşımıyla Anadolu’nun gastronomi mirası ve yerel lezzetleri ziyaretçilere sunulmaktadır. Bu kapsamda Akdeniz Mutfağı, Gaziantep Mutfağı, Kayseri Mutfağı, Sıfır Atık Mutfağı, Türk Dünyası Mutfağı, Konya Mutfağı ve Karadeniz Mutfağı yer almaktadır. Geleneksel mimariyle inşa edilmiş evler görünümündeki mutfaklar; Gaziantep, Konya, Kayseri ve Trabzon büyükşehir belediyeleri, Antalya Valiliği ve Çankırı Belediyesi tarafından işletilmektedir. Konferansın yeme-içme alanlarında Türk markaları yer almakta, ürünlerin büyük bölümü yerel ve bölgesel üreticilerden temin edilmektedir.

COP31, ISO 20121 standartları doğrultusunda düşük emisyonlu ulaşım, sıfır atık, su ve enerji verimliliği ile karbon dengeleme uygulamalarını kapsayan bir etkinlik modeliyle düzenlenmektedir. “Kimseyi Geride Bırakmama” ilkesi doğrultusunda engelsiz alan tasarımı, erişilebilir yönlendirme sistemleri, 35 işaret dili tercümanı, sesli yönlendirme ve gerçek zamanlı altyazı desteğini içeren bir erişilebilirlik altyapısı oluşturulmuştur.

COP31 Alanı’nın konferans sonrasında ulusal ve uluslararası fuarlara, kongrelere ve büyük ölçekli organizasyonlara ev sahipliği yapabilecek kalıcı bir merkez olarak kullanılması planlanmıştır. EXPO 2016 alanında yapılan yatırımların yanı sıra ulaşım ve metro bağlantısına yönelik yatırımların da konferans sonrasında Antalya’ya hizmet vermeye devam edeceği açıklanmıştır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının açıklamasında “Böylece COP31’in mirası yalnızca alınan kararlar değil, şehirde kalan altyapı, yeni ekonomik kapasite, uluslararası bağlantılar ve Antalya’nın güçlenen küresel marka değeri olacak.” ifadelerine yer verilmiştir.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Antalya’daki COP31 alanının tamamını COPArt Projesi kapsamında açık ve kapalı sanat galerisi olarak kullanacaktır. İklim farkındalığı ve harekete geçme çağrısı amacıyla “COPArt: Hala Mümkün/Still Possible” teması altında binlerce eser sergilenecektir. Sanat etkinlikleri, Taraflar Konferansı’yla eş zamanlı olarak 9-20 Kasım tarihlerinde düzenlenecektir. 6 bin 600 metrekarelik kapalı sergi alanında 48 panel ve söyleşi gerçekleştirilecektir.^【48】

COP31 için hazırlanan logonun merkezinde, insanlığın ortak evi olan dünyayı temsil eden yuvarlak form bulunmaktadır. Logoda geleneksel ebru sanatı ve Anadolu’nun sanat ve üretim kültüründen izler taşıyan çini dokunuşları kullanılmıştır. Logonun merkezinde Anadolu ve Osmanlı estetiğinin simgelerinden biri olan lale motifi yer almaktadır; lale, yeniden doğuşun, umudun ve baharın habercisi olarak kullanılmıştır. Logodaki mavi renk gezegenin yaşam kaynağı olan suyu, yeşil renk sürdürülebilir geleceği ve doğanın devamlılığını temsil etmektedir; kırmızı renk ise ev sahibi ülke Türkiye’nin bayrağından alınmıştır.^【49】 Logodaki ebru desenleri doğa ile insan arasındaki hassas dengeyi yansıtmakta ve ekosistemdeki karşılıklı etkileşime işaret etmektedir.^【50】

^{COP31 Türkiye Antalya - (Anadolu Ajansı)}

Konferansın sloganı “Dünyanın İklim Zirvesi Türkiye’de. Hep Birlikte Daha Temiz Bir Geleceğe” olarak belirlenmiştir.^【51】 Türkiye’nin COP31 maskotu Caretta, sanatçı Gökhan Doğan tarafından geliştirilmiştir.^【52】

Hazırlık sürecinde konferans süresince Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı’na bağlı toplam 26 bin personelin görev yapacağı açıklanmıştır.^【53】Konferans süresince Yeşil Bölge’de Valilik koordinasyonunda bir Kriz Merkezi oluşturulmuştur. Merkezde İl Emniyet Müdürlüğü, İl Sağlık Müdürlüğü, AFAD, itfaiye, ASAT, Aksu Belediyesi, AKEDAŞ ve ENERYA temsilcileri bulunacaktır. Ayrıca AFAD koordinasyonunda Mavi ve Yeşil Bölge için iki ayrı kriz yönetim merkezi planlanmıştır.^【54】Konferansın başladığı 9 Kasım 2026’da alanda emniyet, jandarma ve sahil güvenlik birimlerinden 27 bin 957 personel görev yapmaktadır.

Konferans alanında Mavi Bölge’de 3, Yeşil Bölge’de 2 olmak üzere toplam 5 revir ile 7 aktif ve 2 yedek ambulansın görev yapması planlanmıştır. Mavi Bölge’de 9, Yeşil Bölge’de 11 olmak üzere toplam 20 mobil UMKE ekibi görevlendirilmiştir.^【55】 Organizasyon süresince 110 tam donanımlı ambulans, 300 sağlık personeli ve 31 UMKE (Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi) timinin 24 saat esasıyla görev yapacağı açıklanmıştır.^【56】

Alanda 1.500 araçlık VIP otoparkı, 5 bin araçlık açık otopark, 400 otobüs kapasiteli park alanı ve bir heliport bulunmaktadır. Ulaşım planında 25 belediyeden temin edilen 630 düşük emisyonlu otobüs kullanılacaktır.^【57】

Antalya Valiliğinin duyurusuna göre 10, 11 ve 12 Kasım’da havalimanı nizamiyesi ile havalimanı kavşağı arasındaki yolun her iki yönünde konuk heyet konvoyları ve vatandaş trafiği için ayrı şeritler oluşturulacak, Havalimanı Kavşağı ile Belek Shell kavşağı arasındaki yaklaşık 18 kilometrelik D-400 kara yolunda trafik düzenlemesine gidilecektir. D-400 kara yolunun Belek Turizm Yolu’na bağlandığı bölüm ile Land of Legends Kavşağı arasındaki “Liderler Yolu”, 11 Kasım’da 07.30-12.00 saatleri arasında tamamen trafiğe kapatılacak ve liderlerin zirve alanına ulaşımının tamamlanmasının ardından kontrollü şekilde yeniden açılacaktır. EXPO2016 Bulvarı’nı yalnızca resmî görevli araçlar ile shuttle araçları kullanabilecek; bulvarın sol şeridi acil müdahale ekiplerine, sağ şeridi shuttle araçlarına ayrılacaktır.^【58】

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda konferans katılımcıları için COP31 Türkiye Super APP adlı mobil uygulama geliştirilmiş ve App Store ile Google Play Store üzerinden kullanıma sunulmuştur. Uygulamada etkinlik programları, ulaşım, alan içi navigasyon, sanat eserleri ve enstalasyonlar, kişisel ajanda, haberler ve duyurular bir araya getirilmiştir.^【59】

BM 81. Genel Kurulu haftasında COP31’in Türkiye’de düzenlenecek olması, New York’ta çeşitli etkinliklerle tanıtılmıştır. Türkevi binasına Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın görsellerini içeren COP31 afişleri asılmış, binada SCOPE temalı dijital sanat sergisi düzenlenmiştir.

Glasshouse’ta Türkiye’nin iklim vizyonu ve COP31 Aksiyon Ajandası tanıtılmış; İlhami Atalay’ın “Kuşların Dönüşü-Tavaf” eseri, Ekrem Şahin’in “Suyun Sesi” fotoğraf sergisi ve Garip Ay’ın ebru performansı ziyaretçilerle buluşturulmuştur

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının koordinasyonunda Times Meydanı’ndaki LED ekranlarda ve mobil araçlarda COP31’in 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya’da düzenleneceğine ilişkin mesajlar yayımlanmıştır. Bakan Kurum, Times Meydanı’ndaki COP31 temalı ebru etkinliğine katılmıştır. Ekranlarda ayrıca Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın küresel yönetişime ilişkin mesajları ve İstanbul’un tanıtımına yönelik içerikler gösterilmiştir.

Antalya Valiliğinin koordinatörlüğünde konferansa katılacak liderler için kentin yöresel ürünleri olan turunç, bergamot ve Korkuteli ilçesine özgü karyağdı armudundan “COP31 Türkiye Antalya” logolu reçeller hazırlanmıştır. Üretim yeri, üretim yöntemi ve ürün özelliklerine ilişkin bilgileri içeren karekodların bulunduğu cam şişelerdeki reçeller, ahşap kutular içinde katılımcılara hediye edilecektir. Reçellerin yanında Manavgat’ın tescilli “altın susamından” yapılmış tahin ile pekmez ve Side’nin nar ekşisi de ikram edilecektir. Ürünlerin üzerinde “Antalya Valiliği” ve “COP31 Türkiye Antalya” logoları bulunmaktadır.

COP31 hazırlıkları çerçevesinde Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından “COP31 Çocuk İklim Zirvesi İl Buluşmaları” düzenlenmesi kararlaştırılmıştır. Gönüllülük esasına dayalı olarak ilkokul ve ortaokul öğrencileriyle iller özelinde yapılacak buluşmalarda öğrencilerin “enerji ve doğal kaynakların verimli kullanılması ve korunması”, “biyolojik çeşitlilik”, “küresel ısınma ve iklim değişikliği”, “sürdürülebilir yaşam ve sorumlu tüketim”, “iklim adaleti ve iklim göçü” ile “çocuk katılımı” temaları üzerinde çalışması öngörülmüştür. Tematik çalışma gruplarında geliştirilen ortak öneriler bir araya getirilerek her ilde bir İl Çocuk İklim Bildirgesi hazırlanacaktır. Bildirgelerde illerde öncelikli görülen iklim ve çevre sorunlarına, bu sorunların etkilerine, çözüm önerilerine ve çocukların atabileceği ilk adımlara yer verilecektir.^【60】

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), COP31 kapsamında yayımladığı raporda iklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekmiştir. 3,3 ila 3,6 milyar insanın iklim değişikliğine karşı savunmasız koşullarda yaşadığı, iklim kaynaklı felaketlerden kaynaklanan ölümlerin yüzde 90’ından fazlasının gelişmekte olan ülkelerde gerçekleştiği belirtilmiştir.^【61】

Raporda, Belem Sağlık Eylem Planı’nın (BHAP) uygulanması ve ülkeler arasında işbirliğini güçlendirmeyi amaçlayan Antalya Sağlık Direnci Girişimi’nin (AIR) başlatılması öngörülmüştür.

DSÖ'nün bir diğer raporunda, iklim ve sağlık alanındaki 6 önlemin yaygınlaştırılmasıyla yılda 1,6 milyon ölümün ve 16,7 milyar ton karbon emisyonunun önlenebileceği, toplam 9,3 trilyon dolarlık ekonomik fayda sağlanabileceği belirtilmiştir.

COP31, 9 Kasım 2026’da Antalya’daki COP31 Alanı’nda başlamıştır. Konferansın ilk gününde alan girişlerinde uzun kuyruklar oluşmuş, güvenlik kontrollerinin yapıldığı noktalar ile toplantıların gerçekleştirileceği alanlarda yoğunluk yaşanmıştır. Farklı ülkelerden çok sayıda basın mensubu konferansı takip etmektedir.

Konferansın ilk gününde gıda, tarım ve sağlık konularının ele alınması öngörülmüştür. İlk gün ülke deneyimleri, dijital sağlık, iklime duyarlı sağlık teknolojileri, insani yardım eylemleri, sağlık alanındaki yenilikler ve dirençli sağlık sistemleri başlıklarının görüşülmesi planlanmıştır.

Bakan Murat Kurum’un 31 Ekim 2026’da yaptığı açıklamada, konferansa 91 devlet başkanı, 300’e yakın ilgili bakan ve 1,5 milyon ziyaretçinin katılmasının beklendiği belirtilmiştir. 300’e yakın katılımcı bakan sayısının, gerçekleştirilen COP’larda ulaşılan en yüksek sayı olduğu ifade edilmiştir.

TBMM Genel Kurulunda 30 Temmuz 2026’da söz alan Kamil Aydın ise konferansa 197 ülkeden 100 binin üzerinde katılım beklendiğinin, ilk hafta düzenlenecek Liderler Zirvesi’nde 100’e yakın liderin ağırlanmasının beklendiğinin, ikinci hafta üst düzey bakanların oturumlarının yapılacağının ve ülke delegasyonu olarak 25 ile 30 bin katılımcının beklendiğinin ifade edildiğini belirtmiştir. Aydın, ikinci haftada binin üzerinde bakanın katılacağını ve etkinlik kapsamında Türkiye’nin taahhüt ettiği herhangi bir para bulunmadığını da dile getirmiştir.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 9 Kasım 2026 tarihli açıklamasında, konferansa 6 kıtadan katılım beklendiği, 95 ülke liderinin yanı sıra 7 uluslararası kuruluşun da lider düzeyinde katılım bildirdiği açıklanmıştır. Bu liderlerin 37’si devlet başkanı, 35’i hükümet başkanı, 8’i devlet başkan yardımcısı, 7’si başbakan yardımcısı, 2’si veliaht prens, 1’i prens, 1’i meclis başkanı ve 4’ü özel temsilcidir. Avrupa Komisyonu, BM, BM Genel Kurulu, Dünya Bankası, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı, İslam İşbirliği Teşkilatı ve Uluslararası Enerji Ajansı lider düzeyinde katılım bildiren kuruluşlardır.

Lider düzeyinde katılım bildiren ülke ve yönetimler şunlardır: Avusturya, Birleşik Krallık, Bosna-Hersek (2), Bulgaristan, Finlandiya, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, Hollanda, İspanya, İsveç, İtalya, Karadağ, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Kuzey Makedonya, Lihtenştayn, Malta, Moldova, Norveç, Rusya Federasyonu, Slovenya, Ukrayna, Botsvana, Burundi, Cezayir, Esvatini, Etiyopya, Fildişi Sahili, Gabon, Gine-Bissau, Komorlar, Kongo, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Lesoto, Libya, Madagaskar, Mali, Moritanya, Mozambik, Ruanda, Seyşeller, Somali (3), Sudan, Tanzanya, Togo, Zimbabve, Azerbaycan (2), Bangladeş, Birleşik Arap Emirlikleri, Çin, Endonezya, Ermenistan, Filistin, Güney Kore, Gürcistan, Irak, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi, İran (2), Katar (2), Kazakistan (2), Kırgızistan, Kuveyt, Lübnan, Maldivler, Malezya, Özbekistan, Pakistan, Suriye, Suudi Arabistan, Tacikistan, Türkmenistan, Bolivya, Brezilya, Guyana, Venezuela (2), Antigua ve Barbuda, Bahamalar, Barbados, Saint Kitts ve Nevis, Saint Lucia, Avustralya, Kiribati, Marshall Adaları, Mikronezya, Niue, Palau, Solomon Adaları, Tonga ve Tuvalu.

Bakanlığın 8 Kasım 2026 tarihli açıklamasında ise o güne kadar 102 ülkeden lider ve 300’den fazla bakanın katılım bildirdiği belirtilmiştir. Aynı açıklamaya göre COP31 Alanı için 160 onaylı pavyon ve 90 onaylı delegasyon ofisi başvurusu alınmıştır. Mavi Bölge’ye ülke delegasyonlarıyla birlikte 100 bine yakın ziyaretçi beklenmekte, Yeşil Bölge’nin ise 1,5 milyon kişi tarafından ziyaret edilmesi öngörülmektedir. 154 ülkeden 45 binden fazla iklim gönüllüsü COP31 için akredite olmuştur.

New York’taki tanıtım görsellerinde 190’dan fazla ülkenin 9-20 Kasım tarihleri arasında Antalya’da bir araya geleceği ifadesine yer verilmiştir.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, COP31 öncesinde Birliğin konferanstaki önceliklerine ve Komisyon üyelerinin katılım programına ilişkin bir açıklama yayımlamıştır. Açıklamada AB’nin COP31’de temiz elektrifikasyonun yaygınlaştırılmasına, fosil yakıtlardan uzaklaşılmasına, iklim değişikliğine uyum çalışmalarına ve iklim finansmanına öncelik vereceği belirtilmiştir. Açıklamada, AB Komisyonunun uluslararası ortaklarıyla 2026 yılında başlattığı “Electrify Now” küresel kampanyası kapsamında COP31’de temiz enerji dönüşümünün ve elektrifikasyonun hızlandırılmasına yönelik çalışmaların sürdürüleceği, İklim Kulübü aracılığıyla ve Türkiye’nin COP31 Başkanlığıyla birlikte yeşil sanayileşmeye ilişkin çalışmaların ilerletileceği ifade edilmiştir.

Açıklamada, AB ve üye ülkelerinin 2025’te dünyanın en büyük kamu kaynaklı iklim finansmanı sağlayıcısı olmayı sürdürdüğü, ortak ülkelere kamu kaynaklarından 32,3 milyar avro sağladığı ve 9,3 milyar avroluk özel finansmanın harekete geçirildiği belirtilmiştir. AB’nin COP31’de iklim finansmanına ilişkin Yeni Kolektif Sayısallaştırılmış Hedef’in uygulanmasına odaklanacağı kaydedilmiştir.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in 11 Kasım’da Antalya Liderler Zirvesi’nin açılış oturumuna ve COP31’in devlet ve hükümet başkanlarına yönelik üst düzey bölümünün açılış törenine katılması, ardından genel kurul oturumunda AB’nin iklim önceliklerini ve taahhütlerini açıklayacağı bir konuşma yapması planlanmıştır. Von der Leyen şu ifadeleri kullanmıştır: “Küresel bir dönüm noktasında bulunduğumuz bu süreçte Avrupa, hem kendi içinde hem de dünyada örnek olarak öncülük etmeye her zamankinden daha kararlı. İlk iklim nötr kıta olma yolunda ilerlemeyi sürdürüyoruz.” Von der Leyen ayrıca “Herkesin temiz enerji dönüşümünün faydalarından yararlanabilmesi için iklim finansmanını harekete geçiriyoruz. Bu COP’un sonuç vermesini sağlamaya kararlıyız.” demiştir.

COP31’de AB müzakere heyetine AB Komisyonunun İklim, Net Sıfır ve Temiz Büyümeden Sorumlu Üyesi Wopke Hoekstra başkanlık etmektedir. Hoekstra, ekimde kabul edilen müzakere yetkisi doğrultusunda AB Konseyi Dönem Başkanı İrlanda ve üye ülkelerle iş birliği içinde çalışacaktır. Hoekstra, “COP31, uygulamanın COP’u olacak. AB, Paris Anlaşması hedeflerine ve geçmiş taahhütlerine bağlı kalıyor.” demiştir. Enerji ve Konuttan Sorumlu Üye Dan Jorgensen’in 10-12 Kasım’da COP31 Enerji Bakanları Toplantısı’na ve elektrifikasyon, metan, enerji verimliliği ve fosil yakıtlardan uzaklaşma konularındaki toplantılara katılması; Akdeniz’den Sorumlu Üye Dubravka Suica’nın 13-14 Kasım’da Akdeniz için Birliğin İklim Eylem Planı’nı ve Akdeniz Paktı kapsamındaki iklim girişimlerini başlatması; Balıkçılık ve Okyanuslardan Sorumlu Üye Costas Kadis’in 16-18 Kasım’da Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın okyanuslar ve iklim ilişkisine odaklanan üst düzey etkinliğine katılması; Çevre, Su Dayanıklılığı ve Rekabetçi Döngüsel Ekonomiden Sorumlu Üye Jessika Roswall’ın ise 16-17 Kasım’da plastik kirliliği ve su dayanıklılığına ilişkin etkinliklerde yer alması planlanmıştır.

AB, COP28’den bu yana ilk kez konferansta kendisine ait bir pavyon kurarak yaklaşık 40 yan etkinlik düzenleyecektir. AB Komisyonu ile İrlanda’nın AB Konseyi Dönem Başkanlığının ortak ev sahipliğindeki alanda AB üyesi ülkelerin pavyonları bir araya getirilerek bir “AB köyü” oluşturulacaktır.

COP31 Liderler Zirvesi, 11 Kasım 2026 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde Antalya’daki COP31 Alanı’nın Mavi Bölgesi’nde bulunan en büyük genel kurul salonu Anadolu Salonu’nda başlamıştır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yazılı açıklamasında Liderler Zirvesi, COP31’in en önemli etkinliği olarak nitelendirilmiştir. 9-20 Kasım tarihlerinde düzenlenen konferans, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne taraf 196 ülke ve Avrupa Birliği’ni bir araya getirmektedir.^【1】

Antalya EXPO alanında düzenlenen zirvede konuk liderler, Cumhurbaşkanı Erdoğan ve BM Genel Sekreteri Antonio Guterres tarafından karşılanmıştır. Erdoğan ve Guterres, zirveye katılan liderlerle ayrı ayrı fotoğraf çektirmiştir. Resmî karşılama töreninin ardından aile fotoğrafı çekilmiştir. Aile fotoğrafında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sağında BM Genel Sekreteri Guterres, solunda ise Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev yer almıştır. Karşılama töreninin ardından açılış konuşmaları için Anadolu Salonu’na geçilmiştir. Erdoğan, salona eşi Emine Erdoğan ve Guterres ile birlikte girmiştir.^【2】

Zirve öncesinde COP31 alanında Milli Savunma Bakanlığı Mehteran Birliği marşlar çalmıştır. Birlik, daha önce 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’nde de konser vermiş ve liderleri karşılamıştır.^【3】

Liderler Zirvesi’nin ilk gününün teması “Sıfır Atık” olarak belirlenmiştir. Programda Türkiye’nin COP31 için hazırladığı videolar ve klipler gösterilmiştir. Anadolu Ateşi ekibi, Türkiye’nin 7 coğrafi bölgesinin halk oyunlarını tek bir koreografide birleştiren bir gösteri sunmuştur. Anadolu’nun kültürel çeşitliliğini “birlik içinde çokluk” mesajıyla tanıtmayı amaçlayan gösteri, Akdeniz Bölgesi’nin Teke yöresi oyunlarıyla açılmış ve tüm bölgelerin halayda buluşmasıyla sona ermiştir. “Sıfır Atık” temasını anlatan gösterinin seremonisinde COP31’in resmî şarkısı “Let’s Cop” seslendirilmiştir.^【4】

Açılış programında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yanı sıra BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed Ali ve COP30’a ev sahipliği yapan Brezilya’nın Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva konuşma yapmıştır.^【5】

Cumhurbaşkanı Erdoğan, konuşmasında konuk devlet ve hükümet başkanlarını Türkiye’de ağırlamaktan duyduğu memnuniyeti dile getirmiş ve COP31 kapsamında yapılacak istişarelerin ve alınacak kararların tüm ülkeler ve insanlık için hayırlı olmasını dilemiştir. Erdoğan, konferansa verdiği destek için Guterres’e, COP31 için geliştirilen ortaklık modeli için Albanese’ye ve önceki COP başkanlıklarından edindikleri tecrübeleri paylaşan Brezilya ve Azerbaycan’a teşekkür ederek şunları söylemiştir:

“Türkiye olarak COP Liderler Zirvesi’ne ilk kez ev sahipliği yapmanın haklı gururunu yaşıyoruz. COP31’i gerek çalışma ve etkinlik alanları, gerekse kapsam ve içerik bakımından Anadolu’nun zenginliğini yansıtacak şekilde tasarladık. Mavi ve yeşil bölgedeki salonlara tarihimizdeki büyük şahsiyetlerin, kültür mirasımızın eşsiz güzelliklerinin, tabiat varlıklarımızın isimlerini verdik. Barış Adası’ndan Sıfır Atık Köylerine, sergi ve panellerden açık hava etkinliklerine, söyleşilerden film gösterileri, uygulama atölyeleri ve canlı performanslara kadar konferansın en verimli şekilde geçmesi için özel bir gayret gösterdik. Düşük emisyonlu ulaşım, sıfır atık, su ve enerji verimliliği ile karbon dengeleme uygulamalarını bütüncül bir biçimde uygulayarak COP31’in çevreye etkisini en aza indirdik. ‘Dünya Ortak Evimiz’ temasıyla düzenlediğimiz kısa film yarışmasının ödüllerini de inşallah 14 Kasım’da takdim edeceğiz. Her yönüyle dolu dolu geçmesini ümit ettiğimiz COP31’e emek veren tüm kurumlarımızı, katkı sunan herkesi bugün bir kez daha tebrik ediyorum. Konferansın iklim kriziyle mücadelede yeni bir dönüm noktası olmasını temenni ediyorum. İnşallah sizlerin de destekleriyle bunu başaracağımıza yürekten inanıyorum.”^【6】

Çevre duyarlılığının kadim medeniyetlerin, köklü kültürlerin ve dinlerin ortak hassasiyetlerinden biri olduğunu belirten Erdoğan, şu ifadeleri kullanmıştır: “İnsanlık olarak evimizin tek bir çatısı vardır. O da gökyüzüdür. İnsanlık olarak evimizin tek bir bahçesi vardır. O da yeryüzüdür. Şunu da açık açık söylemek isterim ki bizim başka bir gökyüzümüz, başka bir yeryüzümüz, denizlerimiz, okyanuslarımız, ormanlarımız yoktur. Ancak bugün insanlık aşırı tüketim hırsının da etkisiyle belki de tarihinin en derin varoluş krizlerinden birini yaşıyor. Küresel ısınmadan biyolojik çeşitliliğin yok olmasına, doğal kaynakların ölçüsüz tüketiminden gıda güvenliğinin tehlikeye düşmesine, ekolojik tahribattan ani ve yıkıcı iklim hadiselerine ciddi sorunlarla yüzleşiyoruz. Yanan bir ormanın, kuruyan bir ırmağın, kirlenen bir denizin, kesilen bir ağacın gezegenin tamamının canını yaktığını hepimiz çok iyi biliyoruz. Akdeniz Havzası’ndan Afrika’ya, Asya’dan Pasifik’in küçük ada devletlerine kadar hiçbir ülke bundan azade değildir.”

Erdoğan, 31 yıl önce Berlin’de düzenlenen ilk COP toplantısından bu yana önemli bir mesafe kat edildiğini, alınan kararların iklim değişikliğiyle mücadele fikrini tüm insanlığın gündemine taşıdığını, ancak bu başarının uygulamada aynı sonucu vermediğini belirterek şunları söylemiştir: “Oysa Paris Anlaşması’nda belirlenen hedeflere ulaşmadığımız her dakika, karşı karşıya olduğumuz risk ve maliyetler artıyor. Önümüzde iki seçenek var. Ya zorluklara bakıp şikayet edeceğiz ya da umuda sarılıp harekete geçeceğiz. Biz karanlığa yumruk sallamak yerine mum yakmayı tercih ettik. Türkiye olarak COP31 Başkanlığını tam da bu anlayışla üstlendik. Konferansın sonraki organizasyonlar için de örnek olması amacıyla bir uygulama COP’u olmasını hedefledik. Bizimle aynı kararlılıkta hareket eden Avustralya, tesis ettiğimiz özgün ortaklığın bu konuda önemli bir fark oluşturacağına inanıyorum. Birbirinden binlerce kilometre uzakta olan iki ülkenin başarılı işbirliği iklim değişikliğiyle mücadeleye yeni bir soluk kazandıracaktır.”^【7】

Erdoğan, Türkiye’nin iklim politikalarına ilişkin olarak “Bizim medeniyetimizin merkezinde tabiata saygı vardır, yeryüzü korunup kollanması gereken mukaddes bir emanettir.”, “Enerjiden sanayiye, ulaştırmadan tarıma kadar tüm sektörlerimizi karbonsuzlaştırma rotasında yeniden yapılandırıyor, ekonomimizin bütün sektörlerinde yeşil dönüşümü esas alıyoruz” ve “Kalkınma hedeflerimizi ve enerji güvenliğimizi planlarken, çevresel faktörleri en ince ayrıntısına kadar gözetiyoruz. ‘2053 Net Sıfır Emisyon’ hedefimiz doğrultusunda Yeşil Kalkınma yolculuğumuzu kararlılıkla sürdürüyoruz” ifadelerini kullanmıştır. Erdoğan, Sıfır Atık Hareketi’ne ilişkin olarak “Hareketin başladığı 2017’de yüzde 13 civarında olan ulusal geri kazanım oranımız 2025 yıl sonu itibarıyla yüzde 40’a yaklaştı” demiştir.^【8】

COP31 Başkanlığının hedeflerine değinen Erdoğan, “Temiz enerji dönüşümünden sıfır atığa, gıda güvenliğinden sanayileşmeye, iklime dirençli şehirlerden okyanusların korunmasına uzanan 10 adet öncelikli alanda somut ilerlemeler sağlamayı hedefliyoruz”, “Önümüzdeki 10 yıl içinde elektrik kullanım oranımızın yüzde 50 artırılmasını, atık üretimindeki artışın yarıya indirilmesini ve sanayide döngüsel malzeme kullanımının yaygınlaştırılmasını amaçlıyoruz” ve “Pasifik ülkelerinin ihtiyaçlarını daha görünür kılmayı, bunları gündeme taşımayı, birincil sorumluluk olarak belirledik” ifadelerini kullanmıştır. İklim finansmanına ilişkin olarak ise “Özellikle en az gelişmiş ülkelerin ve gelişmekte olan küçük ada devletlerinin finansmana, teknolojiye ve kapasite geliştirme imkanlarına erişimi kolaylaştırılmalıdır” ve “İklim finansmanı daha ulaşılabilir, öngörülebilir ve ihtiyaçlara cevap verebilir hale getirilmeli. Küresel karbon bütçesini tarihsel olarak tüketen gelişmiş ülkeler, emisyon azaltımında, finansmanda daha fazla sorumluluk üstlenmelidir” demiştir.^【9】

Erdoğan, konuşmasında Gazze’ye ilişkin olarak şu ifadeleri kullanmıştır: “BM Genel Kurulu hitabımda da vurguladığım gibi Gazze’de sadece bir soykırım değil, aynı zamanda bir çevre-kıyım yaşanmıştır. Asırlık zeytin ağaçları kesildi, toprak kirletildi, su kirletildi, şehirler devasa birer enkaz yığınına çevrildi”. Erdoğan, “Son birkaç gündür Gazze’den yine yürek yakan haberler geliyor. Gazze’de yok edilen altyapı, aşırı yağışlar ve sel felaketiyle birleşince on binlerce çadır, barınak sular altında kaldı” ve “Altına sığınabilecekleri hiçbir çatısı olmayan yüz binlerce Gazzeli kardeşimiz, özellikle tir tir titreyen masum çocuklar, suların içinde, bu kış koşullarında, çoğu zaman anne-babasız olarak hayatta kalma mücadelesi veriyor” demiştir. Erdoğan ayrıca “(Gazze’deki soykırım) İnsanlık için utanç verici böyle bir tabloyu gören, bilen, şahit olan hiç kimse sorumluluktan kurtulamaz”, “(Gazze) Bölgeye insani yardımların geçişine derhal izin verilmeli, bu tecrit politikası son bulmalı, bu zulüm, bu gaddarlık artık sona ermeli ve erdirilmelidir” ve “Gazzeli çocukların dramı üzerinden güç gösterisi yapmak çok açık konuşuyorum, zayıflıktır, acizliktir, hepsinden öte vicdansızlıktır” ifadelerini kullanmıştır.^【10】

Erdoğan, konuşmasını “Dünya yaşanamaz bir yer olmadan, gelecek nesillere bırakacağımız en kıymetli miras daha temiz, daha yeşil ve daha adil bir dünya olacaktır” sözleriyle tamamlamıştır.^【11】

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Cumhurbaşkanı Erdoğan’a ev sahipliği ve organizasyon için teşekkür etmiş, “İklim konusunda ilk görevimiz gerçeği söylemektir.” demiştir. Guterres, iklim krizinin hızlı ilerlemesini “acı bir gerçek” olarak nitelendirerek şunları söylemiştir: “2025’teki emisyonlar tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Sıcaklık rekorları kırılmaya devam ediyor. Son dört yıl, tarihin en sıcak yılları oldu. Ve fosil yakıt sektörü, gezegenimizi yok ederken hala devasa karlar elde etmeyi sürdürüyor.”^【12】

İklim felaketlerinin dünya genelinde insanların yaşamlarını, geçim kaynaklarını ve ekonomileri sarstığını belirten Guterres, şöyle devam etmiştir: “Bu yol, karşılıklı olarak garantili bir yıkıma götürüyor. Bilim, bu seviyenin üzerine çıkmanın artık kaçınılmaz olduğunu söylüyor. On bir yıl önce Paris’te dünya, küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlamayı taahhüt etmişti ancak bilim bize pes etmemizi söylemiyor. Bize daha sıkı mücadele etmemizi söylüyor. Gerçek şu ki bu sınırın ne kadar aşılacağını, ne kadar süreceğini ve ne kadar yıkıcı olacağını belirleme gücü elimizde.” Guterres, bu sınırın aşılmasının kalıcı bir kader değil geçici bir ihlal olmasını sağlayacak gücün bulunduğunu vurgulayarak “Bunun için liderlik gerekiyor. Gerçeği biliyoruz. Şimdi buna göre harekete geçmeliyiz. İklim eylemi, termometredeki rakamlar üzerine bir mücadeleden daha fazlasıdır. Hayatlarımız ve çocuklarımızın geleceği için mücadele ediyoruz.” demiştir.

Guterres, son on yıldan gelecek on yıla yön verecek üç ders çıkardığını belirtmiştir. İlk iki derse ilişkin şunları söylemiştir: “On yıl önce, güneş enerjisi dünyadaki elektriğin yüzde birini üretiyordu. Geçen yıl ise küresel elektrik talebindeki artışın neredeyse dörtte üçü tek başına güneş enerjisiyle karşılandı. On yıl önce satılan her yüz arabadan biri elektrikliydi. Bu yıl ise bu oran neredeyse her üç arabadan birine ulaşacak. Temiz enerji, artık dünyanın büyük bir bölümünde yeni elektrik üretiminin en ucuz kaynağıdır ve siyasi engellerin en şiddetli olduğu yerlerde bile ilerlemeye devam ediyor. Bu da bizi ikinci derse götürüyor, fosil yakıtların dayanakları çöküyor. İnsanlığın dörtte üçü, fosil yakıt ithal eden ülkelerde yaşıyor. Kendilerinin yaratmadığı ve kontrol edemediği fiyat şoklarının esiri durumundalar. Son dönemdeki çatışmalar, bunun kronik güvensizliğe ve yaşam maliyetlerinde çöküşe yol açan bir reçete olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Bilime dayalı, adil, düzenli ve eşitlikçi şekilde fosil yakıtların kullanımından vazgeçilmesini hızlandırmanın zamanı geldi ancak bu zorluğun boyutunu küçümsemeyelim. Fosil yakıtlar, dinozorların izinden gitmelidir. Bu kendiliğinden gerçekleşmeyecektir. Dinozorların bir lobi grubu yoktu. Fosil yakıtların ise var. Stratejileri basit, bilimi çarpıtmak, politikaları geciktirmek, eylemi geciktirmek, hesap vermeyi geciktirmek.”^【13】

Üçüncü derse ilişkin olarak ise Guterres şunları söylemiştir: “Üçüncü ders en zor olanı, dünya çok yavaş ilerliyor. Küresel emisyonların her yıl yaklaşık yüzde 6 oranında düşmesi gerekiyor. Mevcut ulusal planlar, şartlı olanlar da dahil, en iyi ihtimalle bunun üçte birini sağlayabiliyor. Bu planlar tam olarak uygulanmış olsa bile, bu yüzyılın sonunda dünya 2,5 derecenin üzerine çıkacak ve bu süreçte tehlikeli ve geri dönüşü olmayan kritik eşikleri aşacaktır. Olağanüstü bir hızlanmaya ihtiyacımız var. Gezegenimiz ısınıyor. Zaman daralıyor. Ya başaracağız ya da yanacağız.”

İklim adaletinin gelecek on yılın en belirleyici zorluğu olduğunu belirten Guterres, şunları ifade etmiştir: “Ülkelere ekonomilerini dönüştürmelerini talep ederken, bunu yapmaları için gerekli imkanları onlardan esirgememeliyiz. Çin dışındaki gelişmekte olan ve yeni gelişen ekonomiler, insanlığın neredeyse üçte ikisine ev sahipliği yapmaktadır ancak küresel temiz enerji yatırımlarının beşte birinden azını almaktalar. Çoğu, borçlanmak için iki ila üç kat daha fazla ödeme yapıyor. Uygun fiyatlı temiz enerjiye erişemezlerse, bu boşluğu fosil yakıtlar dolduracak ve emisyonlar on yıllar boyunca sabit kalacak. Ayrıca savunmasız topluluklar uyum sağlayamazsa, istikrarsızlık sınırların ötesine yayılacak. Ortak sorumluluk, ortak güvenlik ve ortak faydalara dayanan yeni bir İklim Adaleti Anlaşmasına ihtiyacımız var.”^【14】

Guterres, “ortak ancak farklılaştırılmış sorumluluklar ilkesi”nin uygulanması gerektiğini vurgulayarak şöyle devam etmiştir: “Tüm ülkeler üzerine düşen görevi yerine getirmeli. Gelişmiş ülkeler emisyonlarını daha hızlı azaltmalı ve söz verdikleri finansman ve teknolojiyi sağlamalı. Gelişmekte olan ekonomiler, fosil yakıtlardan yenilenebilir enerji kaynaklarına geçişlerini hızlandırmalı. Gelişmekte olan ülkeler, uyum sağlamak için büyük çaplı destek almalı. İklim Adaleti Anlaşması dört temel üzerine kuruludur, birincisi, fosil yakıtlardan adil bir geçişi hızlandırmak. Liderler, özellikle de gelişmiş ülkelerin liderleri, 1,5 derece hedefine bağlı olduklarını iddia ederken fosil yakıt üretimini genişletmeye devam edemezler.”

Guterres, Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın (UNEP) karbon emisyonuna ilişkin son raporuna atıfta bulunarak 2035’e kadar küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin 2025 seviyelerine kıyasla en az üç katına çıkması, karbon yakalama teknolojisi uygulanmayan kömür santrallerinden elde edilen elektrik üretiminin en az yüzde 75 azalması, bu santrallerden elde edilen elektrik üretiminin 2040’a kadar neredeyse tamamen ortadan kaldırılması ve petrol ile doğal gaz kullanımının yaklaşık üçte bir oranında azaltılması gerektiğini belirtmiştir. Guterres, her hükümetin politika ve yatırım planlarını bu hedeflerle uyumlu hâle getirmesi gerektiğini vurgulamış ve şu ifadeleri kullanmıştır: “Bu, yeni kömür projesine hayır demek demektir. 1,5 derece hedefini daha da ulaşılmaz hale getirecek yeni petrol ve gaz altyapılarına hayır demek demektir. Metan emisyonlarını büyük ölçüde azaltmak. Yenilenebilir enerji kaynaklarını, elektrik şebekelerini, depolama sistemlerini ve temiz elektrifikasyonu ışık hızında genişletmek. Ormanları, okyanusları ve biyolojik çeşitliliği korumak. Bir seçim yapmamız gerekiyor. Ya bu geçişi planlayacağız ya da bunun bedelini kaos ve geçim kaynaklarının yitirilmesiyle ödeyeceğiz.”^【15】

Guterres, uyum konusunda gelişmekte olan ülkelerin uluslararası toplum tarafından desteklendiği yeni nesil ulusal uyum planlarının gerekli olduğunu, herkesin erken uyarı sistemlerine erişebilmesi ve her topluluğun sel, kuraklık ve deniz seviyesinin yükselmesine karşı korunması gerektiğini belirtmiştir. Guterres, iklim finansmanına ilişkin olarak şunları söylemiştir: “Gelişmiş ülkeler, 2035’e kadar yılda en az 300 milyar dolarlık finansman sağlanmasına öncülük etmeli ve o tarihe kadar uyum finansmanını en az üç katına çıkarmak için net aşamalar içeren somut planlar ortaya koymalı. 1,3 trilyon dolarlık hedef, gelişmekte olan ülkelere akan gerçek bir finansman haline gelmelidir ve bu, her finansman kaynağının üzerine düşen görevi yerine getirmesini gerektiriyor.” Guterres, kalkınma bankalarının 2030’a kadar yıllık 120 milyar dolarlık Bakü taahhüdünün ötesine geçmesi, bağışçıların Yeşil İklim Fonu ve Kayıp ve Hasara Müdahale Fonu’na kaynak aktarması gerektiğini ifade etmiş, “Güney-Güney işbirliği, teknolojiye ve finansmana erişimin genişletilmesine giderek daha fazla katkıda bulunmalıdır.” demiştir.^【16】

Guterres, son üç ayda en büyük 9 petrol şirketinin 95 milyar dolar kâr elde ettiğini, Kayıp ve Hasar Fonu’nun ise yaklaşık 600 milyon dolar topladığını ve bu miktarın söz konusu şirketlerin 14 saatte elde ettiği kâra eşit olduğunu belirtmiştir. Hükümetlerin bu kârları vergilendirmesi ve elde edilen gelirleri savunmasız ülkelerin toparlanması için kullanması gerektiğini ifade eden Guterres, “Kirliliğe neden olanlar bedelini ödemeli.” demiştir. Guterres ayrıca “Ticaret engelleri, teknoloji tekelleri ve jeopolitik rekabetle bölünmüş bir dünya, daha pahalıya mal olan, daha uzun süren ve milyarlarca insanı geride bırakan bir geçiş süreci anlamına gelir.” ve “İklim sürecinin kendisi de gelişmelidir. Müzakereler önemlidir ancak başarı, sahada ölçülmelidir.” ifadelerini kullanmıştır. Guterres, BM bünyesinde elektrik şebekeleri, kritik mineraller, metan ve erken uyarı sistemleri konularında ve “Climate Promise Forward” girişimi aracılığıyla ülkeleri ve ortakları bir araya getirdiklerini belirtmiştir.^【17】

Guterres, “Tarih bize daha temiz ekonomiler, daha adil toplumlar ve daha güvenli bir dünya inşa etmek için olağanüstü bir fırsat sundu. Sürdürülebilir kalkınma, barış, güvenlik ve insan onuru için iklim gündemi budur.” demiştir. İklim mücadelesinin ön saflarında yer alanlara ise şöyle seslenmiştir: “Sizler bu mücadelenin vicdanısınız ve sizler, günümüz dünyasındaki en güçlü ve en zengin çıkar gruplarının bazılarına karşı duruyorsunuz. Oysa diğerleri sadece engeller gördüğünde, sizler imkanlar gördünüz. Diğerleri gecikmeyi kabul ettiğinde, sizler harekete geçilmesini talep ettiniz. Diğerleri başka tarafa baktığında, sizler gerçeği söylediniz.”^【18】

Genel sekreterlik görevinin gelecek yıl sona ereceğini belirten Guterres, şunları söylemiştir: “Gelecek sene, artık genel sekreter olmayacağım ancak her zaman şuna güvenebilirsiniz, hakikati söylemeyi bırakmayacağım. Bunun için savaşmayı bırakmayacağım. Sizinle birlikte omuz omuza duruyor olacağım. Bir savunucu ve destekçi olarak. Birlikte, iklim kriziyle ilgili gerçeği söylemeye devam edelim. Bu gerçeğin gerektirdiği önlemleri almaya devam edelim ve bizim elimizde olduğunu bildiğimiz sürdürülebilir gelecek için mücadele etmeyi sürdürelim. Bu yolda her adımda sizinle birlikte olacağım.”^【19】

Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, konferansın ülkesi için tarihî bir an olduğunu belirterek Avustralya’nın Türkiye ile birlikte COP31’de küresel iklim değişikliği müzakerelerinde öncü bir rol üstlenmekten onur duyduğunu ifade etmiştir. Albanese, “Pasifik ailesinin” çıkarları için COP31’de bulunduklarını ve bu rolü Pasifik bölgesindekiler de dahil olmak üzere acil eyleme ihtiyaç duyan insanlar adına konuşmak için üstlendiklerini belirtmiştir. Albanese, bu insanların nazik ancak net bir şekilde “Bizim için bunun mücadelesini verin” mesajı verdiğini söylemiştir.^【20】

Albanese, COP31 öncesinde Tuvalu’da Avustralya’nın eş başkanlığında Pasifik ülkeleriyle düzenlenen hazırlık toplantısında doktor olmayı hedefleyen ancak evini koruma endişesi taşıyan 13 yaşında bir çocukla tanıştığını anlatmıştır. Albanese, Tuvalu’nun deniz seviyesinden yaklaşık 1,8 metre yükseklikte olduğunu ve yükselen deniz seviyesinin adanın güvenliğini tehdit ettiğini, Tuvalu’da mühendislik çalışmaları ve kıyıda uyum projeleri bulunduğunu belirtmiştir.

Albanese, Paris Anlaşması’ndan önce dünyanın yaklaşık 4 derecelik bir sıcaklık artışına doğru ilerlediğini, bugün ise tahminlerin 2,6 derece olduğunu hatırlatmış; asıl hedefin 1,5 derece olduğunu ve bu sınırın aşılmaması için çalışılacağını söylemiştir. Albanese, “Derhal harekete geçmeliyiz. Birlikte neyi başarabileceğimizi göstermek için hepimiz buradayız.” demiştir. COP31’de temiz enerji teknolojilerine yatırım yapılması, okyanuslara yönelik eylemlerin hızlandırılması ve iklim finansmanının en çok ihtiyaç duyanlara aktarılması gerektiğini belirten Albanese, Paris Anlaşması hedefinin baskı altında olduğunu ifade etmiştir. Albanese, Avustralya’nın 6 yıl içinde yenilenebilir enerji üretimini iki katına çıkardığını belirtmiş, “Sadece daha sürdürülebilir bir çevre değil, Genel Sekreter’in de dediği gibi, aynı zamanda daha müreffeh bir ekonomi için.” ve “En kırılgan ülkelerin sermayeye ihtiyaçları var, alabildiklerinden emin olmalıyız.” ifadelerini kullanmıştır.^【21】

Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed Ali, “Türkiye hükümetine ve halkına sıcak bir şekilde bizleri karşıladıkları için teşekkür etmek istiyorum.” diyerek konuşmasına başlamış, konferansın “Müzakereler Başkanı” görevini üstlenen Avustralya’ya da teşekkür etmiştir. Ahmed, Etiyopya’da iklim eyleminin bir ekonomi politikası olduğunu belirtmiş ve yüksek sıcaklık, kuraklık ve sel felaketlerinin ülkeler üzerindeki etkisine dikkat çekmiştir. Ahmed, “İklimimiz sınırlarımızın ötesinde de önem taşıyor. Bizim elektriğimizin yüzde doksanından daha fazlası sudan geliyor, komşu ülkelere vermiş olduğumuz elektrik de dahil olacak şekilde.” demiş, iklim koşullarındaki değişimlerin Arabica kahvesi üretimini etkilediğini belirtmiştir.^【22】

Ahmed, Etiyopyalıların 56 milyardan fazla fidan diktiğini, bozulmuş arazilerin iyileştirilmesi ve ormanların genişletilmesi için çalışmalar yürütüldüğünü, şehirlerde sellere karşı önlemler alındığını, barajlar kurulduğunu ve kirlenen nehirlerin temizlendiğini belirtmiştir. Ahmed, “Rüzgar, güneş ve jeotermal enerjiyi geliştirirken bir taraftan da nükleer için planlama yapıyoruz ki kurak bir sene bizim ekonomimize daha az zarar versin.” demiş, uydu verileriyle arazilerin izlendiğini ve yapay zekâ ile hava tahminlerinin iyileştirildiğini aktarmıştır. Etiyopya’nın petrolle çalışan araçların ithalatını yasakladığını belirten Ahmed, finansmana ilişkin olarak şunları söylemiştir: “Güvenilir finansman için işbirliğine ihtiyaç var. Ülkeler arasında rekabet giderek artıyor ancak biz bir salonda iklimi konuşuyoruz, kalkınmayı başka bir salonda konuşuyoruz, ticaret ve finansmanı iki farklı salonda daha konuşuyoruz. Ancak çoğumuzun dördüne birden ihtiyacı var. Bu salonların her birinde inşa etmeyi kararlaştırdığımız geleceğimizi nasıl finanse edeceğimizi sormalıyız. Gelişmekte olan ülkelerin kamu borcu neredeyse 1 trilyon dolara ulaştı. Yüksek borçlanma maliyetinin ülkelerin dayanıklılığa yatırım yapma kabiliyetini sınırladığının farkındayız. Onların düşürülmesi bizim toplu anlamda güvenilirliğimizi etkileyecektir. Bu anlayışla çok taraflı finansal kuruluşların borç verme çalışmaları düzenlenmelidir.”^【23】

Ahmed, Etiyopya’nın gelecek yıl COP32’ye ev sahipliği yapacağını hatırlatarak erken eylem ve düşük gelirli ülkelere finansman konularının gündemde olacağını belirtmiştir.^【24】

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve BM Genel Sekreteri Guterres, 11 Kasım Milli Ağaçlandırma Günü dolayısıyla 81 ilde eş zamanlı düzenlenen ağaçlandırma etkinliği kapsamında zirve alanına zeytin fidanı dikmiştir. Etkinliğe Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ile Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı da katılmıştır.^【25】

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ülkesinde 2022’de yaşanan sellerde ülkenin üçte birinin sular altında kaldığını, 33 milyon kişinin etkilendiğini ve 1.700’den fazla kişinin hayatını kaybettiğini hatırlatarak iklim felaketlerinden etkilenen ülkelere yönelik uluslararası dayanışmanın ve mali desteğin artırılması çağrısında bulunmuştur. Şerif, Pakistan’ın öngörülen sera gazı emisyonlarını 2035’e kadar yarı yarıya azaltmayı hedeflediğini ve temiz enerji kaynaklarının enerji üretimindeki payının yaklaşık yüzde 55’e ulaştığını belirtmiştir. Şerif, aynı gün katıldığı temiz enerji geçişi oturumunda ise Pakistan’ın 2035’e kadar düşük karbonlu enerji üretimi için yaklaşık 138 milyar dolara ihtiyaç duyduğunu ifade etmiştir.

Afrika ülkelerinden Mali, Gabon, Zimbabve, Ruanda, Burundi ve Gine-Bissau temsilcileri de Genel Kurul’da konuşmuştur. Mali Başbakanı Abdoulaye Maiga ülkesinin 2035’e kadar enerji, tarım ve atık yönetimi sektörlerinde emisyonlarını referans senaryoya göre yüzde 25’in üzerinde azaltmayı hedeflediğini açıklamıştır. Ruanda Başbakanı Justin Nsengiyumva ülkesinin 2035’e kadar emisyonlarını yüzde 53 azaltmayı taahhüt ettiğini ve bunun için 12 milyar dolarlık yatırıma ihtiyaç duyulduğunu belirtmiştir. Gabon Cumhurbaşkanı Yardımcısı Hugues Alexandre Barro Chambrier Kongo Havzası ormanlarının korunmasına, Zimbabve Cumhurbaşkanı Yardımcısı Constantino Chiwenga kritik madenlerin Afrika’da işlenmesine dikkat çekmiş; Burundi Başbakanı Nestor Ntahontuye El Nino ve sel risklerini, Gine-Bissau Başbakanı Ilídio Vieira Té ise iklim değişikliğinin ulusal egemenliğe yönelik tehdidini gündeme getirmiştir.

Cezayir Başbakanı Sifi Garib, Cumhurbaşkanı Abdülmecid Tebbun’un mesajını okumuştur. Mesajda Cezayir’in 2035’e kadar sera gazı emisyonlarını kendi kaynaklarıyla yüzde 14, uluslararası destek sağlanması hâlinde ise yüzde 31 azaltmayı taahhüt ettiği ve 2035’e kadar 15 bin megavat yenilenebilir enerji kapasitesine ulaşmayı amaçladığı belirtilmiş, iklim gerekçesiyle tek taraflı ticari tedbirlere karşı olunduğu ifade edilmiştir.

Lübnan Başbakanı Selam, “Uluslararası insancıl hukukun ihlali niteliğindeki İsrail saldırılarından kaynaklanan çevresel kayıplar, 2023-2024 döneminde 512 milyon ABD dolarını aşmış, 2026 yılında da ilave kayıplar yaşanmıştır.” demiştir. Selam, Lübnan’ın 2035 emisyon azaltım hedefini ilave uluslararası hibe desteği koşuluyla yüzde 22’den yüzde 33’e yükselttiğini açıklamıştır.

Filistin Başbakanı Muhammed Mustafa, “Gazze insani, çevre ve iklim dahil tüm zorlukların acı verici biçimde somutlaştığı yerdir.” demiş, Gazze’nin yeşil ve sürdürülebilir temeller üzerinde yeniden inşası için uluslararası ortaklık çağrısında bulunmuştur. Oturuma başkanlık eden COP31 Başkanı Murat Kurum, Mustafa’yı kürsüye davet etmeden önce “Türkiye her zaman Filistin’in yanındadır, Gazze’nin yanındadır.” demiş; ardından Mustafa, Anadolu Genel Kurul Salonu’ndaki katılımcılar tarafından ayakta alkışlanmıştır.

İngiltere Başbakanı Burnham, “Bilim ve iklim konusunda bir zamanlar sahip olduğumuz uzlaşı ortadan kalktı.” demiş ve İngiltere’nin 2050 net sıfır hedefine bağlılığını sürdürdüğünü belirtmiştir. Burnham, dünya genelindeki temiz enerji projeleri için 5 milyar sterlinlik özel sektör finansmanı sağlamayı hedefleyen “Amplified” programına destek verileceğini ve Dame Madeleine Alessandri’nin İngiltere’nin iklim güvenliğinden sorumlu ilk özel temsilcisi olarak atandığını duyurmuştur. Burnham ayrıca G20 Liderler Zirvesi’nin Kasım 2027’de Manchester’da düzenleneceğini açıklamıştır.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin düzenlediği COP31 İş Forumu’nda konuşmuştur. Erdoğan, 20 Kasım’a kadar sürecek konferansa yaklaşık 100 bin kişinin katılmasının beklendiğini, ön kayıt rakamlarına göre COP31’in en yüksek katılımlı COP olmaya aday olduğunu belirtmiştir. Erdoğan, Liderler Zirvesi’nin ilk gününün “sıfır atık”, ikinci gününün ise “dirençli şehirler ve sürdürülebilir çevre” temalarına ayrıldığını ifade etmiştir.

Erdoğan, 2021’de hazırlanan Yeşil Mutabakat Eylem Planı’nın 2026-2030 dönemini kapsayacak şekilde güncellendiğini, nükleer güç santrallerinin sayısının artırılacağını ve gelecek 10 yılda elektrik kullanımında en az yüzde 50 artış planlandığını açıklamıştır. Erdoğan ayrıca gün içinde 4 büyük kalkınma bankasıyla toplam 5,1 milyar dolarlık 10 anlaşma imzalandığını belirtmiş ve “Küresel karbon bütçesini tüketen gelişmiş ülkeler, emisyon azaltımında ve finansmanda daha fazla sorumluluk üstlenmelidir.” demiştir.

Erdoğan, Liderler Zirvesi kapsamında İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Kongo Demokratik Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Felix Antoine Tshisekedi, Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan, Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdulhamid Dibeybe, Gürcistan Cumhurbaşkanı Mikheil Kavelashvili, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, Kongo Cumhurbaşkanı Denis Sassou Nguesso, Irak Cumhurbaşkanı Nizar Amedi ve Tanzanya Cumhurbaşkanı Samia Suluhu Hassan ile görüşmüştür.

Pezeşkiyan ile görüşmede Erdoğan, İran-ABD arasındaki çatışmaların sona ermesi temennisini dile getirerek müzakere masasının vakit kaybetmeden kurulmasının önemine değinmiştir. Şerif ile görüşmede Mekke Savunma İttifakı’nın Türkiye ile Pakistan arasındaki dayanışmayı perçinlediğini belirtmiştir. Sudan ile görüşmede “Sudan Barış Girişimi”ni desteklediklerini, Libya ile görüşmede ise Libyalıların sahiplenmediği hiçbir girişimin sahada karşılığının olamayacağını ifade etmiştir. Irak ile görüşmede Kalkınma Yolu Projesi’ne ve “Terörsüz Bölge” hedefine değinen Erdoğan, Kongo Cumhurbaşkanı ile görüşmesinde İklim Uygulama Köprüsü girişimini, Tanzanya ile görüşmesinde ise COP31 Başkanlığında Afrika’nın önceliklerine karşılık veren uygulamaların hedeflendiğini belirtmiştir.

Pezeşkiyan, İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada COP31 kapsamındaki temaslarının olumlu geçtiğini söylemiştir. Pezeşkiyan’ın Antalya’da Erdoğan’ın yanı sıra Irak ve Brezilya cumhurbaşkanları, Pakistan, Ermenistan ve Norveç başbakanları ve Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Başkanı ile ikili görüşmeler yaptığı bildirilmiştir.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Burundi Başbakanı Nestor Ntahontuye ve Zimbabve Devlet Başkan Yardımcısı Constantino Chiwenga ile görüşmüştür. Yılmaz ayrıca İslam İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreteri İsmail Vild eş-Şeyh Ahmed, Maldivler Cumhurbaşkanı Muhammed Muizzu ve Venezuela Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez ile bir araya gelmiştir.

COP31 Başkanı Murat Kurum, Mısır Yerel Kalkınma ve Çevre Bakanı Mikhail ile görüşmüştür. Ticaret Bakanı Ömer Bolat; BBVA Yönetim Kurulu Başkanı Carlos Torres Vila, Finlandiya Dış Ticaret ve Kalkınma Bakanı Ville Tavio ve UNCTAD Genel Sekreter Vekili Pedro Manuel Moreno ile görüşmüştür. Tavio ile yapılan görüşmede Türkiye-Finlandiya 3. Dönem JETCO Toplantısı’nın Nisan 2027’deki Finlandiya parlamento seçimlerinin ardından Türkiye’de yapılması konusunda mutabakata varılmıştır. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Brezilya Kalkınma, Sanayi, Ticaret ve Hizmetler Bakanı Marcio Fernando Elias Rosa ve Bangladeş Çevre, Orman ve İklim Değişikliği Bakanı Abdul Awal Mintoo ile görüşmüştür.

Emine Erdoğan, Uluslararası Göç Örgütü Genel Direktörü Pope ile Gazze’yi gündemine alan bir görüşme yapmış, BM Kalkınma Programı Başkanı Alexander De Croo ile de bir araya gelmiştir. Kırgızistan Bakanlar Kurulu Başkanı Adılbek Kasımaliyev, Kırgızistan-Türkiye ilişkilerinin kapsamlı stratejik ortaklık niteliği taşıdığını belirtmiş ve devletleri 21-23 Ekim 2027’de düzenlenecek İkinci Küresel Dağ Zirvesi “Bişkek+25”e davet etmiştir. Azerbaycan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Alekberov ise Mavi Bölge’deki Azerbaycan Pavyonu’nu ziyaret etmiştir.

Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Asya Kalkınma Bankası (ADB), Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB), Dünya Bankası ve İslam Kalkınma Bankası arasında 5,1 milyar dolarlık 10 anlaşma imzalanmıştır. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye’nin 2023’ten bu yana kalkınma ortaklarından yaklaşık 50 milyar dolarlık dış finansman sağladığını belirtmiştir. AIIB bu finansmana 1,9 milyar dolar katkıda bulunacağını, Dünya Bankası ise şehirler, tarım ve sanayi alanında toplam 1,5 milyar dolarlık üç anlaşma imzaladığını açıklamıştır. ADB Başkanı Masato Kanda, anlaşmalar kapsamında afetlere dayanıklı hastaneler için 620 milyon avroluk ve VakıfBank aracılığıyla KOBİ’ler için 500 milyon dolarlık finansman sağlandığını belirtmiştir.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Çin Halk Cumhuriyeti Ulusal Enerji İdaresi arasında “Yenilenebilir Enerji Alanında İş Birliğine İlişkin Mutabakat Zaptı” imzalanmıştır. Bakan Alparslan Bayraktar, yaklaşık 15 milyar dolarlık yatırım öngören anlaşmayla 7 bin megavatlık güneş ve rüzgar santrali, enerji depolama sistemleri ve 4 bin megavatlık iletim altyapısının hayata geçirilmesinin hedeflendiğini açıklamıştır. Türkiye Nükleer Enerji AŞ (TÜNAŞ) ile AtkinsRealis arasında ise “CANDU Fizibilite ve Ön Tasarım Mühendisliği Mutabakat Anlaşması” imzalanmış ve CANDU reaktör teknolojisine yönelik fizibilite ve ön tasarım mühendisliği aşamasına geçilmiştir.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ziraat Bankası ve Kredi Garanti Fonu arasında OSB’lerdeki Şirketlere Özel Yeşil Dönüşüm Destek Paketi imzalanmıştır. Bakan Kacır, aynı gün Türkiye Sanayi Karbonsuzlaşma Yatırım Platformu’nun Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası, Dünya Bankası Grubu, İslam Kalkınma Bankası, Asya Kalkınma Bankası ve Avrupa Birliği’nin katılımıyla lansmanının yapıldığını ve platformla 2030’a kadar 5 milyar avronun üzerinde uluslararası finansmanın hedeflendiğini belirtmiştir.

İklim Yatırım Fonları (CIF), kırılgan ülkelerin uyum yatırımlarını destekleyen ARISE programının ilk ülkelerini açıklamıştır. Programın ilk aşamasında Bangladeş, Haiti, Kırgızistan, Fas ve Sierra Leone’ye 30’ar milyon dolar, Mozambik ve Malavi’yi kapsayan bölgesel girişime ise 40 milyon dolar finansman sağlanması öngörülmüştür. CIF İcra Kurulu Başkanı Tariye Gbadegesin, programa 70 ülkenin başvurduğunu açıklamıştır. Türk Eximbank ev sahipliğinde düzenlenen COP31 ECA Finans Zirvesi’nde konuşan Birleşik Krallık İklim Bakanı Katie White ise kamu finansmanının özel yatırımları harekete geçirecek şekilde kullanılması gerektiğini belirtmiştir.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, “Herkes için Erken Uyarı Sistemleri” oturumunda, hedeflerinin 2027 sonuna kadar dünyadaki her insanı erken uyarı sistemiyle korumak olduğunu belirtmiştir. Guterres, kapsamlı erken uyarı sistemlerine sahip ülkelerde afet kaynaklı ölüm oranlarının neredeyse altı kat daha düşük olduğunu, ancak her üç ülkeden yaklaşık birinin hâlâ erken uyarı sistemine sahip olmadığını ifade etmiştir.

İngiltere Dışişleri Bakanı Miliband, “Temiz Enerjiye Geçiş ve Elektrifikasyon Zirvesi”nde fosil yakıtlara bağımlılığın ulusal güvenliği zayıflattığını söylemiş, elektrifikasyonu COP31’in merkezine yerleştirmesi nedeniyle Türkiye’nin dönem başkanlığını takdir ettiğini belirtmiştir. Miliband, Özel Altyapı Geliştirme Grubu (PIDG) aracılığıyla gelecek dört yılda 200 milyon sterlinlik yatırım yapılacağını duyurmuştur. Miliband, “Kırılgan Koşullarda İklim Güvenliğinin Sağlanması” toplantısında ise en ağır krizlerle karşılaşan ülkelerin kişi başına yalnızca 2 dolar, kriz yaşamayan ülkelerin ise 162 dolar iklim finansmanı aldığını belirtmiştir.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, “Uygulama için Küresel Çağrı: İklim Eylemi İçin Ticaretten Yararlanmak” oturumunda, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 11 öncelikli alan, 41 hedef ve 142 eylemden oluşan yeni beş yıllık Yeşil Mutabakat Eylem Planı’nı imzaladığını açıklamıştır. Oturuma Dünya Ticaret Örgütü Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala ve Barbados Başbakanı Mia Amor Mottley de katılmıştır. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Tacikistan, Kırgızistan, Nepal, Pakistan ve Bhutan’ın düzenlediği dağ gündemi etkinliğinde 2026-2035 dönemini kapsayan Ulusal Su Planı’nın uygulamaya alındığını belirtmiş ve Türkiye’nin yıllık kullanılabilir su potansiyelinin yüzyıl sonuna doğru yaklaşık yüzde 25 azalabileceğini ifade etmiştir.

UNEP Uluslararası Metan Emisyonları Gözlemevi (IMEO) bünyesinde düzenlenen bakanlar toplantısında, Petrol ve Gaz Metan Ortaklığı 2.0’a üye şirket sayısının 164’e yükseldiği ve bu şirketlerin küresel petrol ve doğal gaz üretiminin yüzde 43’ünü temsil ettiği açıklanmıştır.

Hükümetlerarası Bina ve İklim Konseyi (ICBC) 2. Bakanlar Toplantısı, 53 üye ve 14 gözlemci ülkenin temsilcilerinin katılımıyla Likya Salonu’nda yapılmıştır. Toplantıda Binalarda Enerji Verimliliği Antalya Mutabakatı ICBC üyesi ülkelerin imzasına açılmıştır. Aynı tema kapsamında “Uluslararası Sürdürülebilir Binalar Yarışması”nın ödül töreni düzenlenmiş; yaklaşık 1.000 başvurunun değerlendirildiği yarışmada 6 proje ödüllendirilmiştir. Yarışmada yeşil bina kategorisindeki ödül, İngiltere’deki Cambridge Merkez Camisi’ne verilmiştir.

Nepal Dışişleri Bakanı Shisir Khanal, ağustos ayındaki sel felaketinin ardından Nepal için tahsis edilen iklim fonunun ülkeye ulaştırılmasındaki gecikmelere tepki göstermiş ve yeniden inşa için yaklaşık 5 milyar dolara ihtiyaç duyulduğunu belirtmiştir. Danimarka İklim Elçisi Thonke ise Türkiye ile rüzgar enerjisi, bölgesel ısıtma ve batarya teknolojilerinde iş birliği fırsatları bulunduğunu ifade etmiştir.

Emine Erdoğan, COP31 dolayısıyla Antalya’da bulunan devlet ve hükümet başkanlarının eşlerini “sıfır atık” tasarımlı bir öğle yemeğinde ağırlamıştır. Yemek öncesinde olgunlaşma enstitülerince hazırlanan “Anadolu’nun Doğadan Gelen Renkleri” sergisi gezilmiştir. Kalkınma için Afrika First Lady’leri Örgütü (OAFLAD) ile Afrika El Sanatları ve Kültür Evi Derneği arasında kadınların ekonomik ve sosyal güçlenmesine yönelik bir mutabakat zaptı Sıfır Atık Müzesi’nde imzalanmıştır.

Gaziantep Büyükşehir Belediyesinin ev sahipliğindeki Türkiye Kadın Pavyonu, COP31 CEO’su Fatma Varank’ın katılımıyla açılmıştır. Mavi Bölge’deki Türkiye Pavyonu, hafriyat toprağı, kahve posası, hurda metal, bakır ve ahşap gibi geri dönüştürülmüş malzemelerle hazırlanmıştır. Pavyonun teması “uyum ve dirençliliğin kökleri” olarak belirlenmiştir. TÜBİTAK ise COP31 alanında 1.350 metrekarelik Bilim Merkezi Sergi ve Etkinlik Alanı kurmuş, Sıfır Atık Köyü Solak’ta bilim atölyeleri düzenlemiştir.