BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31)

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (BMİDÇS/UNFCCC) en üst düzey karar alma organı olan Taraflar Konferansı’nın otuz birinci oturumudur. Konferansın 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya’da, Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenmesi planlanmaktadır. Türkiye, konferansa ev sahipliği yapmanın yanı sıra COP31 Başkanlığını da üstlenmiştir.^【1】

Türkiye’nin COP31 Başkanlığı, Cumhurbaşkanlığı genelgesiyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’a verilmiştir. Konferans, Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenecek ilk Taraflar Konferansı olacaktır.^【2】 Uzlaşı gereğince müzakere süreçlerinde Avustralya, yalnızca “Müzakereler Başkanı” sıfatıyla destek sağlamak üzere görevlendirilecektir.

“COP” kısaltması, İngilizce Conference of the Parties ifadesinin baş harflerinden oluşmaktadır ve Türkçede Taraflar Konferansı anlamına gelmektedir. Taraflar Konferansı, 1992 yılında kabul edilen UNFCCC’nin en üst düzey karar organıdır. Sözleşme’ye taraf olan tüm devletler COP’ta temsil edilmektedir. Taraflar, yıllık oturumlarında Sözleşme’nin ve ilgili hukuki araçların uygulanmasını gözden geçirmekte, küresel ilerlemeyi değerlendirmekte ve iklim değişikliğine karşı etkili ve uyumlu bir yanıtı desteklemek için gerekli kararları almaktadır.^【3】

COP’un temel işlevlerinden biri, taraflarca sunulan ulusal bildirimleri ve sera gazı envanterlerini incelemektir. COP, bu bilgilere dayanarak ülkelerin aldığı önlemlerin etkisini, Sözleşme’nin nihai amacına doğru kaydedilen ilerlemeyi ve iklim iddiası ile uygulamanın güçlendirilmesi gereğini değerlendirmektedir. COP oturumları, Kyoto Protokolü ve Paris Anlaşması da dahil olmak üzere küresel iklim eyleminde önem arz eden kilometre taşlarına yol açmıştır.

İlk Taraflar Konferansı olan COP1, 1995 yılında Berlin’de gerçekleştirilmiştir. Sözleşmeye taraf ülkeler, iklim değişikliğiyle mücadelede kaydedilen ilerlemeleri değerlendirmek, ortak çözüm yolları geliştirmek ve küresel iklim politikalarına yön verecek kararlar almak amacıyla her yıl bir araya gelmektedir.^【4】 Taraflar Konferansı oturumlarında sera gazı azaltım hedefleri, uyum politikaları, iklim finansmanı, kayıp ve zarar mekanizmaları ile karbon piyasalarını yöneten kurallar ele alınmakta, Paris Anlaşması’nın uygulama kuralları da bu toplantılarda şekillenmektedir. Bir önceki Taraflar Konferansı olan COP30, 2025 yılında Brezilya’nın Belém kentinde düzenlenmiştir.

Antalya’daki konferans kapsamında birden fazla oturum eş zamanlı olarak yürütülecektir. Bunlar; Taraflar Konferansı’nın 31. oturumu (COP 31), Kyoto Protokolü Tarafları Toplantısı olarak görev yapan Taraflar Konferansı’nın 21. oturumu (CMP 21), Paris Anlaşması Tarafları Toplantısı olarak görev yapan Taraflar Konferansı’nın 8. oturumu (CMA 8), Bilimsel ve Teknolojik Danışma Yardımcı Organı’nın 65. oturumu (SBSTA 65) ve Uygulama Yardımcı Organı’nın 65. oturumu (SBI 65)dur. Takvimde 2-8 Kasım 2026 tarihleri oturum öncesi dönem, 9-20 Kasım 2026 tarihleri ise oturum dönemi olarak belirlenmiştir.^【5】

COP31 Başkanlığı, Taraflar Konferansı sürecinin başlıca kilometre taşlarını şu şekilde sıralamıştır: UNFCCC, 1992 yılında Rio de Janeiro Dünya Zirvesi’nde kabul edilmiş, 1995’te Berlin’de toplanan COP1 ile resmî hükûmetlerarası müzakereler başlamıştır. 1997’deki COP3’te gelişmiş ülkeler için hukuken bağlayıcı emisyon hedefleri getiren Kyoto Protokolü kabul edilmiş, 2009’da Kopenhag’da düzenlenen COP15 ile iklim değişikliği en üst siyasi düzeye taşınmıştır. 2015’teki COP21’de kabul edilen Paris Anlaşması ile tüm taraflar küresel sıcaklık artışını 2 °C’nin çok altında tutmayı ve 1,5 °C ile sınırlamak için çaba göstermeyi taahhüt etmiştir. 2021’de COP26’da kabul edilen Glasgow İklim Paktı azaltım, uyum ve iklim finansmanına ilişkin taahhütleri güçlendirmiş, 2022’de COP27’de Şarm el-Şeyh Uygulama Planı kapsamında savunmasız ülkeler için bir Kayıp ve Zarar Fonu kurulması üzerinde uzlaşılmıştır. 2023’te COP28’de BAE Uzlaşısı ile taraflar enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda anlaşmış, 2024’te Bakü’de düzenlenen COP29’da önceki 100 milyar dolarlık hedefin ötesine geçen yeni toplu nicel iklim finansmanı hedefi belirlenmiştir. 2025’te Belém’de düzenlenen COP30’da ise 1,5 °C ile uyumlu ulusal katkı beyanlarına ve uygulamanın hızlandırılmasına odaklanılmıştır. COP31 Başkanlığı, Antalya’daki konferansı finansman, teknoloji ve dayanıklılık başlıklarıyla tanımlamıştır.^【6】

Türkiye, 21 Mart 1994’te yürürlüğe giren UNFCCC’ye 4 Mayıs 2004 tarihinde taraf olmuştur. Türkiye, 2009 yılında Kyoto Protokolü’ne katılmış, 22 Nisan 2016 tarihinde New York’ta 175 ülkenin katılımıyla düzenlenen Yüksek Düzeyli İmza Töreni’nde Paris İklim Anlaşması’nı “gelişmekte olan ülke” olarak imzalamıştır. Paris Anlaşması, 2020’de Kyoto Protokolü’nün sona ermesinin ardından iklim rejimini yönetmek üzere tasarlanmıştır ve bugüne kadar 194 devlet ile Avrupa Birliği’nden oluşan 195 taraf tarafından kabul edilmiştir.^【7】 Anlaşma, küresel ortalama sıcaklık artışını sanayi öncesi seviyelere kıyasla 2 °C’nin oldukça altında tutmak ve ideal olarak 1,5 °C ile sınırlamak amacıyla hukuken bağlayıcı uluslararası bir çerçeve oluşturmuştur. Anlaşma, beş yıllık döngüler hâlinde giderek daha iddialı hale gelen ulusal iklim eylemleri üzerine kurulmuştur ve ülkelerin her beş yılda bir Ulusal Katkı Beyanı (NDC) sunmasını öngörmektedir.

Türkiye’nin iklim eylemi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2021 yılında 2053 Net Sıfır Emisyon Hedefi’ni açıklamasıyla ivme kazanmıştır. Bu açıklamanın ardından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 21-25 Şubat 2022 tarihlerinde Türkiye’nin ilk İklim Şurası düzenlenmiştir. Kamu ve özel sektör, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve öğrenci gruplarından yaklaşık 5.000 temsilcinin katıldığı Şûra sonucunda, 76’sı öncelikli olmak üzere toplam 217 tavsiye ile uzun vadeli iklim değişikliği politikalarına yön veren bir yol haritası oluşturulmuştur. Bu yol haritası; İklim Kanunu, ulusal katkı beyanları, İklim Değişikliği Azaltım Stratejisi ve Eylem Planı ile Uzun Vadeli İklim Değişikliği Stratejisi için zemin hazırlamıştır.

12. Kalkınma Planı (2024-2028), “Çevrenin Korunması” başlığı altında sera gazı emisyonlarının azaltılmasına ve iklim uyum çalışmalarının güçlendirilmesine yönelik tedbirlere yer vermiştir. 2024-2026 Orta Vadeli Program ise yeşil dönüşüm ve 2053 Net Sıfır Emisyon Hedefi çerçevesinde emisyon azaltımlarını destekleyen bir dizi hedef belirlemiştir. Ardından iklim politikası koordinasyonu İklim Değişikliği Başkanlığına verilmiş, aynı kararnameyle Bakanlığın adı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı olarak değiştirilmiştir. İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu (İDHYKK) yerine İklim Değişikliği ve Uyum Koordinasyon Kurulu (İDUKK) kurulmuştur.

Bakan Kurum, 6-18 Kasım 2022 tarihlerinde Şarm el-Şeyh’te düzenlenen COP27’de Türkiye’nin Güncellenmiş Birinci Ulusal Katkı Beyanı’nı sunmuştur. Türkiye, bu beyanla 2030 yılına kadar öngördüğü yüzde 21’lik azaltım hedefini yüzde 41’e yükseltmiştir. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 24 Eylül 2025’te New York’taki İklim Zirvesi’nde açıkladığı İkinci Ulusal Katkı Beyanı (NDC 3.0) UNFCCC Sekretaryasına sunulmuştur. Türkiye, bu beyan kapsamında 2035 yılına kadar referans senaryoya kıyasla emisyonlarını 466 milyon ton CO₂ eşdeğeri azaltmayı ve emisyonlarını 643 milyon ton CO₂ eşdeğeri ile sınırlamayı taahhüt etmiştir. 20 madde ve 2 geçici maddeden oluşan Türkiye’nin ilk İklim Kanunu, 9 Temmuz 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kanun; sera gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyum faaliyetlerinin yanı sıra bu alanlara ilişkin planlama ve uygulama araçlarını, gelirleri, izin ve denetimleri ve hukuki ve kurumsal çerçeveyi kapsamaktadır.^【8】

Türkiye, COP31’e ev sahipliği yapmaya yönelik adaylığını 2022 yılında Şarm el-Şeyh’te düzenlenen COP27 sırasında açıklamıştır. Birleşmiş Milletler’in Batı Avrupa ve Diğer Devletler Grubu (WEOG) üyesi olan Avustralya da adaylık başvurusunda bulunmuştur. İki ülke, yaklaşık iki yıl boyunca müzakere yürütmüştür. Bakan Kurum, bu süreçte Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen ve Azerbaycan Cumhurbaşkanının İklim Değişikliği Özel Temsilcisi ve COP29 Başkanı Muhtar Babayev ile mekik diplomasisi yürütmüştür. Üç ülke çevrim içi, yüz yüze ve uluslararası zirveler sırasında görüşmeler gerçekleştirmiştir. Bakan Kurum bu görüşmelerde Türkiye’nin COP31’e lojistik ve insan kaynakları bakımından ev sahipliği yapmaya tamamen hazır olduğunu vurgulamış, Türkiye’nin gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasında köprü kurarak yeşil dönüşümü güçlendirecek biçimde sürece yön vermeyi amaçladığını belirtmiştir. Taraflar, 22 Eylül tarihinde Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 80. oturumu sırasında New York’ta yeniden bir araya gelmiştir.

Süreç, 10 Kasım tarihinde Brezilya’nın Belém kentinde başlayan COP30’da sonuçlanmıştır. COP31 başkanlığı ve ev sahipliğine ilişkin müzakerelerde Türkiye’yi temsil eden Bakan Kurum, bir hafta boyunca Brezilya, Azerbaycan ve Avustralya ile görüşmeler yürütmüştür. Bakan Kurum, müzakereler sırasında Çanakkale’de kökleşen Türk-Anzak dostluğuna atıfta bulunmuş ve bu ortak ruhun iklim krizine karşı birleşik bir küresel yanıta yol gösterebileceğini ifade etmiştir. İki yıllık diplomatik trafik ve beş günlük müzakerelerin ardından, Dünya Liderler Zirvesi de dahil olmak üzere COP31’e Türkiye’nin ev sahipliği yapması ve başkanlık etmesi kararlaştırılmıştır. Avustralya’nın, müzakere süreçlerinde yalnızca “Müzakereler Başkanı” sıfatıyla destek sağlamak üzere COP31 Başkanı tarafından görevlendirilmesi konusunda uzlaşı sağlanmıştır. Ayrıca Pre-COP (COP öncesi) toplantısının Avustralya’nın liderliğinde bir Pasifik ülkesinde yapılması kabul edilmiştir.^【9】

Bakan Kurum, 24 Kasım 2025 tarihinde Türkiye’nin ev sahipliğine ilişkin yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullanmıştır: “Son 21 yılda hayata geçirdiğimiz çığır açıcı kararların ardından iklim değişikliğiyle mücadelemiz, Türkiye’nin COP31 Taraflar Konferansı’na ev sahipliği yapmasıyla taçlanmıştır. Bu tarihi adımlarla Türkiye, küresel çevre politikalarını şekillendiren dünyanın en etkili platformlarından birinin dümenine geçmiş ve iklim değişikliğiyle mücadelede yalnızca ayak uydurmakla kalmayan, aynı zamanda yol gösteren küresel bir aktör haline gelmiştir.”^【10】

Konferansta Avustralya müzakerelere başkanlık edecek, Türkiye ise COP31 Başkanlığını üstlenerek Eylem Gündemi’ni yönetecektir.^【11】 COP30 Başkanlığı ile müstakbel COP31 Başkanlığı, yıl boyunca taraflar ve gözlemcilerle düzenli istişareler yoluyla açık, şeffaf ve kapsayıcı bir süreci desteklemek amacıyla iş birliği yapmıştır. Bu istişarelerin, bakanları, heyet başkanlarını ve müzakerecileri, gözlemciler ve paydaşlarla bir araya getirerek ortak bir anlayışa ulaşılmasını ve Antalya’da başarılı bir COP31’in temellerinin atılmasını amaçladığı belirtilmiştir. Başkanlıklar, UNFCCC sürecinin bütününde tutarlılığı sağlamak amacıyla yardımcı organların başkanlarıyla yakın koordinasyon içinde çalışacaktır. Türkiye-Avustralya ortaklığı modaliteleri uyarınca Türkiye ve Avustralya, müstakbel COP31 Başkanlığı olarak yakın iş birliği içinde çalışacaktır.^【12】

Hazırlık sürecinde Avustralya Bakan Yardımcısı Kushla Munro, COP31 İcra Direktörü sıfatıyla görev yapmıştır.^【13】

COP31’in düzenlenmesine ilişkin Ev Sahibi Ülke Anlaşması, Türkiye adına Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ile UNFCCC Sekretaryası İcra Sekreteri Simon Stiell tarafından 9 Haziran 2026 tarihinde Bonn’da karara bağlanmıştır. Anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi, temmuz ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonunda görüşülmüş, 30 Temmuz 2026 tarihinde TBMM Genel Kurulunun 118. birleşiminde ele alınmıştır.^【14】

Anlaşma; konferans öncesinde gerçekleştirilecek hazırlık toplantıları için gerekli mekan, tesis, ekipman, altyapı ve hizmetlerin Türkiye tarafından Sekretaryaya ücretsiz olarak sağlanmasını, konferansa katılacak taraf ve gözlemci devlet temsilcileri, Birleşmiş Milletler ve ihtisas kuruluşları yetkilileri ile diğer katılımcılara gerekli ayrıcalık ve muafiyetlerin tanınmasını, bu kapsamda vize ve ülkeye giriş işlemlerinin kolaylaştırılmasını ve konferansın çevre yönetimi standartları ile sürdürülebilirlik ilkelerine uygun şekilde gerçekleştirilmesini öngörmektedir.

Türkiye’nin COP31 başkanlığını ve ev sahipliğini üstlenmesinin ardından ilk resmî toplantı, 21 Ocak 2026 tarihinde Antalya EXPO alanında yapılmıştır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile UNFCCC Sekretaryası temsilcilerinin katıldığı toplantı, COP31 hazırlık sürecinin başlangıcını oluşturan ilk resmi oturum olmuştur. Toplantıya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcıları Fatma Varank ve Burak Demiralp, Antalya Valisi Hulusi Şahin, İklim Değişikliği Başkanı Prof. Dr. Halil Hasar ve ilgili bakanlıkların temsilcileri katılmıştır. Birleşmiş Milletler heyetini, UN Climate Change İcra Sekreter Yardımcısı Noura Hamladji ile operasyon, lojistik, mekan planlaması, ulaşım ve güvenlik alanlarındaki BM uzmanları temsil etmiştir.

COP30 Başkanlığı ile müstakbel COP31 Başkanlığı, 11 Mart 2026 tarihinde heyet başkanlarıyla yılın ilk gayriresmi istişarelerini çevrim içi olarak gerçekleştirmiştir.

14 Mayıs 2026 tarihinde COP30 Başkanlığı ile Uygulama Yardımcı Organı (SBI) Başkanının ortak ev sahipliğinde, SBI’nin 64. oturumu öncesinde teknoloji geliştirme ve transferine ilişkin çevrim içi bir gayriresmi görüşme düzenlenmiştir. COP29 Başkanlığı ile müstakbel COP31 Başkanlığı ise 22-23 Temmuz tarihlerinde Azerbaycan’ın Şamahı kentinde müzakere gruplarının başkanları ve heyet başkanlarının katılımıyla üst düzey bir istişare toplantısı düzenlemiştir. Gayriresmi nitelikteki bu toplantının açık bir diyaloğu kolaylaştırmak, güven inşa etmek ve COP31’e yönelik iklim eylemindeki ortak çabaları ilerletmek için bir platform işlevi göreceği belirtilmiştir. Şamahı’da benzer toplantılar 2024 ve 2025 yıllarında da yapılmıştır.^【15】

Konferans öncesinde Sıfır Atık Vakfı tarafından Haziran 2026’da “Antalya’ya Giden Yol: İklim Eylemi Olarak Sıfır Atık” temasıyla Sıfır Atık Forumu 2026 düzenlenmiştir. Forum kapsamında 10 binden fazla katılımcı, 335 bakan düzeyinde ve üst düzey delege, 183 ülke, 500’den fazla paydaş, 150 saatlik program, 70 panel ve 250’den fazla konuşmacı yer almıştır.^【16】

Sıfır Atık Vakfı, Eylül-Ekim 2026 döneminde İstanbul’da özel sektörün COP31 uygulama gündemindeki rolüne ilişkin bir toplantı düzenlemiş, Türk Hava Yolları ile havacılıkta sürdürülebilirliğe ilişkin bir protokol imzalamıştır. Bu protokol kapsamında COP31’de bir sürdürülebilir havacılık forumu düzenlenmesi planlanmıştır. Vakıf ayrıca COP31 öncesinde kamu-özel iklim yatırımlarına ilişkin olarak Berlin’de üst düzey bir finans diyaloğu gerçekleştirmiştir. Vakfın İstanbul’daki toplantısında biyolojik çeşitlilik, su yönetimi, kapsayıcılık ve adil geçiş başlıkları ele alınmıştır.^【17】

Türkiye’nin COP31’e yönelik hazırlık ve çalışmaları, Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu haftası kapsamında New York’ta uluslararası kamuoyuna tanıtılmıştır.^【18】 Bakan Kurum, 22 Eylül 2026 tarihinde BM Genel Merkezi’ndeki BM Ekonomik ve Sosyal Konseyi (ECOSOC) salonunda düzenlenen “COP31 Eylem Gündeminin Lansmanı - Üst Düzey Etkinliği”nde COP31 Başkanı olarak açılış konuşmasını yapmıştır.

Lansmanda BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell, BM Genel Sekreter Yardımcısı Selwin Hart, COP30 Başkanı Andre Aranha Correa do Lago, Azerbaycan Dışişleri Bakan Yardımcısı ve COP29 Baş Müzakerecisi Yalçın Rafiyev, Avustralya Bakan Yardımcısı ve COP31 İcra Direktörü Kushla Munro, Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) Genel Sekreteri Prof. Dr. Celeste Saulo, yaklaşık 20 ülkenin bakan ve bakan yardımcıları ile uluslararası finans kuruluşlarının temsilcileri söz almıştır.

Avustralya, Pasifik ada ülkeleriyle ortaklık içinde 5-8 Ekim 2026 tarihlerinde Fiji’de Pre-COP31 Bakanlar Toplantısı’nı, Tuvalu’da ise özel bir liderler buluşmasını düzenlemiştir.^【19】

Müstakbel COP31 Başkanlığı ve COP31 Müzakereler Başkanlığı, 14 Ekim 2026 tarihinde heyet başkanları ile müzakere gruplarının başkan ve koordinatörleriyle sanal ortamda gayriresmi istişareler gerçekleştirmiştir.

COP31, “Geleceğin COP’u-Uygulama COP’u” yaklaşımıyla ele alınmaktadır. Diyalog, uzlaşı ve aksiyon olmak üzere üç temel unsur üzerine kurulan bu yaklaşım kapsamında ülkeler arasında güven ve iş birliğinin güçlendirilmesi, ortak sorumluluk anlayışının geliştirilmesi ve iklim taahhütlerinin somut, ölçülebilir uygulamalara dönüştürülmesi amaçlanmaktadır.^【20】 COP31, önceki COP’ların ve özellikle COP30 Belém’in temelleri üzerine inşa edilerek diyaloğu ilerletmeyi, mutabakatı güçlendirmeyi ve uygulamayı hızlandırmayı hedeflemektedir.

COP31 Başkanlığı, konferansın önceki oturumlardaki taahhütlerin somut uygulamaya dönüşmesini hedefleyen üç ana eksende ilerlediğini belirtmiştir. Bu eksenler; ülkelerin Paris Anlaşması kapsamındaki güçlendirilmiş ulusal katkılarını hayata geçirmesini kapsayan emisyon hedefleri ve uygulama, COP29’da belirlenen yeni toplu nicel finansman hedefinin gelişmekte olan ülkelere ulaştırılmasını kapsayan iklim finansmanı ve savunmasız ülke ve toplulukların iklim risklerine karşı dayanıklılığının artırılmasını kapsayan uyum ve dayanıklılık başlıklarıdır.^【21】 Türkiye’nin ev sahipliğine ilişkin olarak sıralanan amaçlar arasında döngüsel ekonomi ve atık yönetimi, su ve gıda güvenliği, iklim finansmanına erişim ile gençlerin ve şehirlerin rolü yer almaktadır.^【22】

Türkiye’nin COP31 yaklaşımında elektrifikasyon, temiz enerji dönüşümü, yeşil sanayileşme, döngüsel ekonomi, iklime dirençli şehirler ve iklim finansmanı öncelikli başlıklar arasında yer almaktadır. İklim taahhütlerinin finansmana erişebilen, yatırım yapılabilir projelere dönüştürülmesi de gündemin temel unsurları arasında bulunmaktadır.^【23】 Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin 2035 için yenilenebilir enerji kurulu gücünü 120 bin megavata çıkarma hedefi bulunduğunu açıklamış, 2040’a yönelik hedefler üzerinde çalışıldığını bildirmiştir.^【24】

Zirvede ülkelerin yeni nesil karbon emisyonu hedefleri, enerji politikalarında yeşil dönüşüm, iklim finansmanının kapsamı ve dağılımı ile sürdürülebilir kalkınma modellerine ilişkin kararların ele alınması beklenmektedir.^【25】 TBMM Genel Kurulundaki görüşmelerde Kamil Aydın, iklim finansmanının konferansın en önemli müzakere konularından biri olduğunu ve uyum finansmanının Türkiye’yi doğrudan ilgilendirdiğini belirtmiş; karbon ticareti, adil geçiş ve Azaltım Çalışma Programı’nı da öne çıkan başlıklar arasında saymıştır.^【26】

“Diyalog, Uzlaşı, Aksiyon” ilkeleri üzerine konumlandırılan COP31 Eylem Gündemi, 10 öncelikli tema, 6 küresel hedef, 11 girişim ve 13 destekleyici çıktıdan oluşmaktadır. Bakan Kurum, hedeflerden uygulamaya geçmek için bir “uygulama mimarisi” oluşturduklarını ve Eylem Gündemi’ni ülkeler, uluslararası kuruluşlar, finans kuruluşları, özel sektör ve sivil toplumla yürütülen kapsamlı bir istişare süreci sonucunda hazırladıklarını belirtmiştir. Eylem Gündemi kapsamında enerjiden sanayiye, şehirlerden gıdaya, okyanuslardan sağlığa kadar uzanan 10 öncelikli tema belirlenmiş; 2035 yılına kadar enerji tüketimi, atıklar, geri dönüşüm ve karbondioksit azaltımı gibi konularda küresel hedefler konulmuştur.^【27】

COP31 Başkanlığının açıkladığı girişimler arasında ayrıca binalarda enerji yoğunluğunun en az yüzde 25 azaltılması hedefi bulunmaktadır.^【28】 Kurum, iklime dirençli şehirlerden okyanus ve denizlerdeki uygulamalara, gıda güvenliğinden dinamik ve dayanıklı sağlık sistemlerine kadar COP31 hedeflerini örneklendirerek anlatmıştır.^【29】

Eylem Gündemi’nin 10 öncelikli temasından biri “Sıfır Atık”tır. Bu tema kapsamında döngüsel ekonomi uygulamalarının yaygınlaştırılması, gıda israfının önlenmesi ve atık kaynaklı metan emisyonlarının azaltılması yoluyla atık yönetiminin iklim değişikliğiyle mücadeledeki rolünün güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Sanayide yeşil dönüşüm, Eylem Gündemi’ndeki 6 küresel uygulama hedefinden biri olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda üretim ve imalat sektöründe döngüsel malzeme kullanım oranının 2035’e kadar en az yüzde 15 seviyesine ulaşması öngörülmektedir.^【30】

İklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik ve arazi bozulmasıyla mücadelede ülkelerin birlikte hareket etmesini amaçlayan Rio Sinerjisi yaklaşımı COP31’de öncelikli başlıklar arasında yer almaktadır. Türkiye liderliğinde oluşturulması planlanan Rio Sinerjileri Eylem Grubu’nun resmi lansmanının Antalya’da yapılması beklenmektedir. İklim Uygulama Köprüsü (BRIDGE), iklim değişikliğiyle mücadeleye katkı sunacak projeler için finansman ihtiyacı olanlarla finansman kaynaklarını bir araya getirmeye yönelik bir girişim olarak tanımlanmıştır.^【31】

Oturum öncesi dönemde 3-6 Kasım tarihlerinde Yerel Topluluklar ve Yerli Halklar Platformu (LCIPP) Kolaylaştırıcı Çalışma Grubu’nun 16. Toplantısı programlanmıştır. Aynı dönemde 3-4 Kasım’da En Az Gelişmiş Ülkeler (LDCs), 5-6 Kasım’da Afrika Müzakereciler Grubu (AGN) ve Küçük Ada Gelişmekte Olan Devletler (SIDS), 7-8 Kasım’da ise G77 ve Çin koordinasyon toplantılarının yapılması öngörülmüştür.^【32】

Program, iklim krizini doğrudan insan hayatına bağlayan tematik günler üzerine kurulmuştur.^【33】 Konferans, 9 Kasım sabahı COP/CMP/CMA ile yardımcı organların açılış genel kurullarıyla başlayacaktır. Genel programda her güne bir tema atanmıştır:^【34】

• 9 Kasım: Gıda, Tarım ve Sağlık. Açılış genel kurullarının yanı sıra Kapasite Geliştirme Merkezi, Şeffaflık Çerçevesi (ETF) desteğine ilişkin Dünya Kafe Çalıştayı, Küresel Uygulama Hızlandırıcısı bilgilendirme oturumu, Yer Bilgisi Günü 2026, Madde 6.2 İddia Diyaloğu, müdahale önlemlerinin etkilerine ilişkin teknik oturumlar ve 4. Kolaylaştırıcı Çok Taraflı İlerleme Değerlendirmesi’nin (FMCP4) birinci bölümü programlanmıştır.
• 10 Kasım: Enerji ve Ulaşım. Uyuma İlişkin Bakü Yüksek Düzeyli Diyaloğu, Gençlerin Öncülüğündeki İklim Forumu’nun birinci bölümü, piyasa dışı yaklaşımlara ilişkin oturum içi çalıştay ve FMCP4’ün ikinci bölümü programda yer almaktadır.
• 11 Kasım: Sıfır Atık - Dünya Liderler Zirvesi 1. Gün. Müzakerelerin yanı sıra Liderler Zirvesi ve Gençlerin Öncülüğündeki İklim Forumu’nun ikinci bölümü düzenlenecektir.
• 12 Kasım: Dirençli Şehirler ve Yapılı Çevre - Dünya Liderler Zirvesi 2. Gün. Liderler Zirvesi’nin yanı sıra LCIPP Yıllık Diyaloğu programlanmıştır.
• 13 Kasım: Finans ve Ticaret. Madde 6.2 kapsamındaki incelemelere ilişkin diyalog, Başkanlığın sivil toplum grupları ve taraflarla açık diyaloğu, Küresel Uygulama Hızlandırıcısı’na ilişkin üst düzey etkinlik, FMCP4’ün üçüncü bölümü, İklim Teknolojisi Merkezi ve Ağı’nın üçüncü incelemesine ilişkin diyalog ve iklim finansmanına ilişkin yedinci iki yıllık üst düzey bakanlar diyaloğu programda yer almaktadır.
• 14 Kasım: Çocuklar, Gençlik, Eğitim ve Beceriler. FMCP4’ün dördüncü bölümü, Gençlerin Öncülüğündeki İklim Forumu’nun kapanışı, yardımcı organların kapanış genel kurulları ve COP/CMP/CMA genel kurulları programlanmıştır.
• 15 Kasım: Konferans merkezi kapalı olacaktır.
• 16 Kasım: Bilim, Sanayi ve Teknoloji. Adil Geçiş’e ilişkin üst düzey bakanlar yuvarlak masa toplantısı ve İklim Güçlendirme Eylemi (ACE) Başkanlık Etkinliği düzenlenecektir.
• 17 Kasım: Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı - Rio Sinerjisi. Üst Düzey Bölüm başlayacak; müdahale önlemlerinin etkilerine ilişkin üst düzey bakanlar yuvarlak masa toplantısı ve 2030 öncesi iddiaya ilişkin yıllık üst düzey bakanlar yuvarlak masa toplantısı yapılacaktır.
• 18 Kasım: İnsani ve Sosyal Kalkınma. Toplumsal Cinsiyet Günü kapsamında üst düzey etkinlik ve diyalog programlanmıştır.
• 19 Kasım: İmece: Uygulamanın Güçlendirilmesi. Küresel İklim Eylemi’ne ilişkin üst düzey etkinlik ve COP/CMP/CMA kapanış genel kurullarının birinci bölümü (teyit edilecek) programda yer almaktadır.
• 20 Kasım: COP/CMP/CMA kapanış genel kurulları.

Liderler Zirvesi’nin 11-12 Kasım tarihlerinde düzenlenmesi planlanmıştır. Programda dünya liderlerinin, önceki COP toplantılarından farklı olarak açılışta değil, ilk haftanın ortasında konferansa katılması öngörülmüştür. Liderler Zirvesi oturumlarında “Sıfır Atık” ve “Dirençli Şehirler” başlıkları ele alınacaktır.^【35】 Antalya Valiliği, zirve kapsamında 10, 11 ve 12 Kasım’da bazı güzergahlarda geçici trafik düzenlemeleri uygulanacağını duyurmuştur.^【36】

Bakan Murat Kurum’un 31 Ekim 2026’da yaptığı açıklamada, konferansa 91 devlet başkanı, 300’e yakın ilgili bakan ve 1,5 milyon ziyaretçinin katılmasının beklendiği belirtilmiştir. 300’e yakın katılımcı bakan sayısının, gerçekleştirilen COP’larda ulaşılan en yüksek sayı olduğu ifade edilmiştir.^【37】

TBMM Genel Kurulunda 30 Temmuz 2026’da söz alan Erzurum Milletvekili Kamil Aydın ise konferansa 197 ülkeden 100 binin üzerinde katılım beklendiğinin, ilk hafta düzenlenecek Liderler Zirvesi’nde 100’e yakın liderin ağırlanmasının beklendiğinin, ikinci hafta üst düzey bakanların oturumlarının yapılacağının ve ülke delegasyonu olarak 25 ile 30 bin katılımcının beklendiğinin ifade edildiğini belirtmiştir.

Antalya’nın COP31’e ev sahipliği yapacak kent olarak belirlenmesinde güçlü uluslararası havalimanı altyapısı, yüksek konaklama kapasitesi ve büyük ölçekli kongre merkezleri etkili olmuştur. Kentin, iklim krizinin ve kuraklık riskinin en yoğun hissedildiği coğrafyalardan biri olan Akdeniz Havzası’nda yer alması da öne çıkan unsurlar arasında gösterilmiştir.^【38】 Sıfır Atık Vakfı, kentin Akdeniz’deki konumunu sembolik açıdan önemli olarak nitelendirmiştir.^【39】

COP31 Başkanlığı, Türkiye’nin ev sahipliğini ülkenin Avrupa, Asya ve Orta Doğu iklim diplomasisi bağlantılarını bir araya getiren coğrafi konumu ile yenilenebilir enerji ve döngüsel ekonomi alanlarında artan taahhütleriyle ilişkilendirmiştir.^【40】 Sıfır Atık Vakfı da Türkiye’yi iklim risklerine yüksek düzeyde maruz kalan ve sıfır atık ile döngüsel ekonomi alanlarındaki öncülüğüyle küresel ölçekte tanınan bir ülke olarak tanımlamış, ev sahipliğinin Türkiye’nin iklim diplomasisindeki liderliğini güçlendireceğini belirtmiştir.^【41】

COP31, Antalya’daki Expo Merkezi’nde düzenlenecektir.^【42】 Toplam büyüklüğü 1 milyon 100 bin metrekare olan konferans alanı, aynı zamanda sergi alanı olarak da kullanılacaktır.^【43】 Konferanstaki etkinlikler Mavi Bölge ve Yeşil Bölge olmak üzere iki ana alanda gerçekleştirilecektir. Zirvenin etkinlik alanı, Bakanlık ve BM heyetleriyle programlanan takvim çerçevesinde hazırlanmıştır.^【44】

Mavi Bölge, Çerçeve Sözleşme kapsamında resmi müzakerelerin, üst düzey toplantıların ve diplomatik görüşmelerin yapılacağı, kontrollü erişime sahip konferans alanı olarak kullanılacaktır. Mavi Bölge’ye girişler BM akreditasyon esaslarına göre yapılacaktır. 527 bin 414 metrekare alana sahip Mavi Bölge’de genel kurul salonları, delegasyon ofisleri, pavyonlar, basın-medya merkezi ve restoran yapıları yer almaktadır. Mavi Bölge’de iklim değişikliğine uyum, temiz enerji, sıfır atık, sürdürülebilir şehirler, iklim finansmanı, teknoloji, sağlık ve yeşil dönüşüm gibi konularda panellerin yer aldığı yan etkinlikler de düzenlenecektir.^【45】

Konferansın toplumsal katılım yönünü oluşturan Yeşil Bölge’de tematik merkezler (hub) belirlenmiştir. Bu merkezler; kamu, özel sektör, akademi, sivil toplum ve gençlerin iklim çözümlerini, teknolojileri ve iyi uygulamaları paylaşacağı sergi, konser, panel, çalıştay ve etkileşim alanları olarak planlanmıştır. COP31’in kamuya açık kalbi olarak tanımlanan Yeşil Bölge’de 5 bin kişilik kongre merkezi ve yaklaşık 6 bin kişilik amfi tiyatrolarda konserler, sempozyumlar ve paneller gerçekleştirilecektir. 582 bin 244 metrekare alana sahip Yeşil Bölge’de başta Türkiye Pavyonu olmak üzere Bilim Merkezi, Yeşil Sanayileşme, Dirençli Şehirler, Enerji ve Ulaşım, Kültür ve Medeniyet, COPArt ve Start-up Zone yapıları bulunmaktadır.^【46】 Yeşil Bölge’deki etkinliklere vatandaşlar ücretsiz katılabilecek, Mavi Bölge’deki etkinlikler ise yalnızca BM tarafından akredite edilen ülke ve devlet temsilcilerine açık olacaktır.^【47】

Sıfır Atık Hareketi kapsamında COP31 Etkinlik Alanı’nda Sıfır Atık Hub’ı, Sıfır Atık Uygulama ve Atölye Merkezi, 7 Bölge 7 Ev Sıfır Atık Mutfağı, Sıfır Atık Müzesi ve Sıfır Atık Geçici Depolama ve Kompost Merkezi yer almaktadır. Mavi Bölge’deki 10 bin metrekare alanlı beş yapraklı “Zaman Tüneli” yapısı, Sıfır Atık Müzesi olarak işlevlendirilecektir. Sıfır Atık Köyleri olarak Aksu ilçesindeki Solak, Manavgat ilçesindeki Demirciler ve İbradı ilçesindeki Ormana öne çıkarılmıştır.^【48】

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Antalya’daki COP31 alanının tamamını COPArt Projesi kapsamında açık ve kapalı sanat galerisi olarak kullanacaktır. İklim farkındalığı ve harekete geçme çağrısı amacıyla “COPArt: Hala Mümkün/Still Possible” teması altında binlerce eser sergilenecektir. Sanat etkinlikleri, Taraflar Konferansı’yla eş zamanlı olarak 9-20 Kasım tarihlerinde düzenlenecektir. 6 bin 600 metrekarelik kapalı sergi alanında 48 panel ve söyleşi gerçekleştirilecektir.^【49】

COP31 için hazırlanan logonun merkezinde, insanlığın ortak evi olan dünyayı temsil eden yuvarlak form bulunmaktadır. Logoda geleneksel ebru sanatı ve Anadolu’nun sanat ve üretim kültüründen izler taşıyan çini dokunuşları kullanılmıştır. Logonun merkezinde Anadolu ve Osmanlı estetiğinin simgelerinden biri olan lale motifi yer almaktadır; lale, yeniden doğuşun, umudun ve baharın habercisi olarak kullanılmıştır. Logodaki mavi renk gezegenin yaşam kaynağı olan suyu, yeşil renk sürdürülebilir geleceği ve doğanın devamlılığını temsil etmektedir; kırmızı renk ise ev sahibi ülke Türkiye’nin bayrağından alınmıştır.^【50】 Logodaki ebru desenleri doğa ile insan arasındaki hassas dengeyi yansıtmakta ve ekosistemdeki karşılıklı etkileşime işaret etmektedir.^【51】

^{COP31 Türkiye Antalya - (Anadolu Ajansı)}

Konferansın sloganı “Dünyanın İklim Zirvesi Türkiye’de. Hep Birlikte Daha Temiz Bir Geleceğe” olarak belirlenmiştir.^【52】 Türkiye’nin COP31 maskotu Caretta, sanatçı Gökhan Doğan tarafından geliştirilmiştir.^【53】

Konferans süresince Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı’na bağlı toplam 26 bin personel görev yapacaktır. Antalya’da karadan, havadan ve denizden olmak üzere üç boyutlu bir güvenlik planlaması yapılmıştır. AFAD koordinasyonunda 15 özel donanımlı araç ve 120 uzman personel görevlendirilmiştir.^【54】Konferans süresince Yeşil Bölge’de Valilik koordinasyonunda bir Kriz Merkezi oluşturulmuştur. Merkezde İl Emniyet Müdürlüğü, İl Sağlık Müdürlüğü, AFAD, itfaiye, ASAT, Aksu Belediyesi, AKEDAŞ ve ENERYA temsilcileri bulunacaktır. Ayrıca AFAD koordinasyonunda Mavi ve Yeşil Bölge için iki ayrı kriz yönetim merkezi planlanmıştır.^【55】

Konferans alanında Mavi Bölge’de 3, Yeşil Bölge’de 2 olmak üzere toplam 5 revir ile 7 aktif ve 2 yedek ambulansın görev yapması planlanmıştır. Mavi Bölge’de 9, Yeşil Bölge’de 11 olmak üzere toplam 20 mobil UMKE ekibi görevlendirilmiştir.^【56】 Organizasyon süresince 110 tam donanımlı ambulans, 300 sağlık personeli ve 31 UMKE (Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi) timinin 24 saat esasıyla görev yapacağı açıklanmıştır.^【57】

Alanda 1.500 araçlık VIP otoparkı, 5 bin araçlık açık otopark, 400 otobüs kapasiteli park alanı ve bir heliport bulunmaktadır. Ulaşım planında 25 belediyeden temin edilen 630 düşük emisyonlu otobüs kullanılacaktır.^【58】

Antalya Valiliğinin duyurusuna göre 10, 11 ve 12 Kasım’da havalimanı nizamiyesi ile havalimanı kavşağı arasındaki yolun her iki yönünde konuk heyet konvoyları ve vatandaş trafiği için ayrı şeritler oluşturulacak, Havalimanı Kavşağı ile Belek Shell kavşağı arasındaki yaklaşık 18 kilometrelik D-400 kara yolunda trafik düzenlemesine gidilecektir. D-400 kara yolunun Belek Turizm Yolu’na bağlandığı bölüm ile Land of Legends Kavşağı arasındaki “Liderler Yolu”, 11 Kasım’da 07.30-12.00 saatleri arasında tamamen trafiğe kapatılacak ve liderlerin zirve alanına ulaşımının tamamlanmasının ardından kontrollü şekilde yeniden açılacaktır. EXPO2016 Bulvarı’nı yalnızca resmî görevli araçlar ile shuttle araçları kullanabilecek; bulvarın sol şeridi acil müdahale ekiplerine, sağ şeridi shuttle araçlarına ayrılacaktır.^【59】

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda konferans katılımcıları için COP31 Türkiye Super APP adlı mobil uygulama geliştirilmiş ve App Store ile Google Play Store üzerinden kullanıma sunulmuştur. Uygulamada etkinlik programları, ulaşım, alan içi navigasyon, sanat eserleri ve enstalasyonlar, kişisel ajanda, haberler ve duyurular bir araya getirilmiştir.^【60】

BM 81. Genel Kurulu haftasında COP31’in Türkiye’de düzenlenecek olması, New York’ta çeşitli etkinliklerle tanıtılmıştır. Türkevi binasına Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın görsellerini içeren COP31 afişleri asılmış, binada SCOPE temalı dijital sanat sergisi düzenlenmiştir.

Glasshouse’ta Türkiye’nin iklim vizyonu ve COP31 Aksiyon Ajandası tanıtılmış; İlhami Atalay’ın “Kuşların Dönüşü-Tavaf” eseri, Ekrem Şahin’in “Suyun Sesi” fotoğraf sergisi ve Garip Ay’ın ebru performansı ziyaretçilerle buluşturulmuştur

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının koordinasyonunda Times Meydanı’ndaki LED ekranlarda ve mobil araçlarda COP31’in 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya’da düzenleneceğine ilişkin mesajlar yayımlanmıştır. Bakan Kurum, Times Meydanı’ndaki COP31 temalı ebru etkinliğine katılmıştır. Ekranlarda ayrıca Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın küresel yönetişime ilişkin mesajları ve İstanbul’un tanıtımına yönelik içerikler gösterilmiştir.

COP31 hazırlıkları çerçevesinde Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından “COP31 Çocuk İklim Zirvesi İl Buluşmaları” düzenlenmesi kararlaştırılmıştır. Gönüllülük esasına dayalı olarak ilkokul ve ortaokul öğrencileriyle iller özelinde yapılacak buluşmalarda öğrencilerin “enerji ve doğal kaynakların verimli kullanılması ve korunması”, “biyolojik çeşitlilik”, “küresel ısınma ve iklim değişikliği”, “sürdürülebilir yaşam ve sorumlu tüketim”, “iklim adaleti ve iklim göçü” ile “çocuk katılımı” temaları üzerinde çalışması öngörülmüştür. Tematik çalışma gruplarında geliştirilen ortak öneriler bir araya getirilerek her ilde bir İl Çocuk İklim Bildirgesi hazırlanacaktır. Bildirgelerde illerde öncelikli görülen iklim ve çevre sorunlarına, bu sorunların etkilerine, çözüm önerilerine ve çocukların atabileceği ilk adımlara yer verilecektir.^【61】

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), COP31 kapsamında yayımladığı raporda iklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekmiştir. 3,3 ila 3,6 milyar insanın iklim değişikliğine karşı savunmasız koşullarda yaşadığı, iklim kaynaklı felaketlerden kaynaklanan ölümlerin yüzde 90’ından fazlasının gelişmekte olan ülkelerde gerçekleştiği belirtilmiştir.^【62】

Raporda, Belem Sağlık Eylem Planı’nın (BHAP) uygulanması ve ülkeler arasında işbirliğini güçlendirmeyi amaçlayan Antalya Sağlık Direnci Girişimi’nin (AIR) başlatılması öngörülmüştür.

DSÖ'nün bir diğer raporunda, iklim ve sağlık alanındaki 6 önlemin yaygınlaştırılmasıyla yılda 1,6 milyon ölümün ve 16,7 milyar ton karbon emisyonunun önlenebileceği, toplam 9,3 trilyon dolarlık ekonomik fayda sağlanabileceği belirtilmiştir.