Kesir

Hiç arkadaşınla bir elmayı paylaştın mı ya da bir bütünü dilimlere ayırdın mı? Bize bir bütünü nasıl böleceğimizi ve o bütünden kaç parça alacağımızı anlatan sayılara kesir denir. Pizzaları dilimlere ayırırken veya bir topluluktaki nesnelerin miktarını belirtirken kesirlerden yardım alırız.

Kesrin Bölümleri Nelerdir?

Bir kesri yazarken üç temel parçadan yararlanırız: pay, payda ve kesir çizgisi. Payda, bir bütünün toplam kaç eşit parçaya ayrıldığını gösterir; pay ise bu parçalardan kaç tanesinin alındığını söyler. Bu iki arkadaşın arasına ise onları birbirinden ayıran kesir çizgisi gelir.

Kesirlerin Farklı Çeşitleri

Kesirler dünyasında her kesrin pay ve paydasının büyüklüğüne göre farklı bir adı vardır:

• Birim Kesir: Eş parçalara ayrılmış bir bütünün sadece bir parçasını temsil eden kesirlerdir. Bu kesirlerin payı her zaman 1’dir.
• Basit Kesir: Eğer bir kesrin payı paydasından daha küçükse, bu kesirlere basit kesir adını veririz.
• Bileşik ve Tam Sayılı Kesirler: Payı paydasına eşit ya da paydasından büyük olan kesirlere bileşik kesir denir. Bir veya daha fazla bütün ile bir basit kesrin birleşmesinden ise tam sayılı kesirler oluşur.

Denk Kesirler: Aynı Miktarı Anlatmanın Yolları

Bazen farklı görünen kesirler aslında bir bütünün aynı miktarını ifade edebilir. Bu tür kesirlere denk kesirler denir. Bir kesrin payını ve paydasını aynı sayı ile çarparak veya bölerek ona denk olan yeni kesirler elde edebiliriz.

Birim kesirlerde payda sayısı büyüdükçe kesrin değeri aslında küçülür. Yani bir pastayı 12 dilime böldüğünde yiyeceğin bir dilim, aynı pastayı sadece 2 dilime böldüğünde yiyeceğin bir dilimden çok daha küçüktür.

Bugün evdeki eşyalara bir de kesir gözüyle bakmaya ne dersin? Mesela çandaki kitapların kaçta kaçı matematik kitabı? Haydi, kendi kesir modellerini çizerek bu sayıları keşfetmeye başla!