Avanos (İlçe)

Kapadokya'nın ortasından geçen upuzun bir nehir ve etrafında topraktan sanat eserleri yaratan ustalar... Avanos, peri bacaları, yeraltı şehirleri ve çamurun sanata dönüştüğü büyülü bir yerdir. Peki, toprağın nasıl tabak ya da oyuncak gibi şekillere girdiğini hiç düşündün mü? Haydi, Kızılırmak'ın ikiye böldüğü bu güzel ilçeyi birlikte keşfedelim!

^{Kapadokya'nın Çömlek Kasabası(Yapay Zeka İle Oluşturulmuştur)}

Avanos, Nevşehir iline bağlı şirin bir ilçedir. Tam ortasından geçen ünlü Kızılırmak, ilçeyi ikiye ayırır. Irmağın iki yakasını birbirine bağlayan dördü köprüden biri taştan, diğeri ise tahtadan yapılmış asma bir köprüdür. Üzerinde yürürken hafifçe bir salıncak gibi sallanan bu tahta köprü, ziyaretçilere çok keyifli anlar yaşatır.

Eski Avanos sokakları tam bir labirent gibidir! Dağa yaslanmış, "kisir taşı" denilen özel taşlardan yapılmış kemerli eski evler bulunur. Hatta bu evler birbirine o kadar bitişiktir ki, eski bölgedeki bir odadan kazma vursan oradan başka bir komşunun odasına çıkabilirsin.

Avanos'un tarihi en az 4000 yıl öncesine, ta Hititler dönemine kadar uzanır. Hititler buraya "Zuwinasa" derken, Selçuklular "Evenüz" demişler. Evenüz kelimesi, "çanak çömlek yapan kasaba" anlamına gelir ve zamanla günümüzdeki adı olan Avanos'a dönüşmüştür. Eğlenceli bir bilgi daha: 1880'lerde Avanoslular, tekrar ilçe olabilmek için komşu ilçe olan Gülşehir'e gidip oradaki maliye kasasını kaçırıp kendi köylerine getirmişler! Sarayın araya girmesiyle bu komik olay tatlıya bağlanmış ve Avanos 1887'de tekrar ilçe olmuş.^【1】

Avanos denilince akla ilk gelen şey çanakçılık adı verilen toprak sanatıdır. "Kör de bilir Avanos'un yolunu, çanak-çömlek kırığından bellidir" diye çok ünlü bir söz vardır. Hititlere kadar uzanan bu meslek, bölgedeki dağlardan ve nehir kenarından getirilen kırmızı toprakla yapılır.

Yumuşak çamur, "işlik" adı verilen mağara gibi atölyelerde ustaların ellerinde "çıkrık" tezgâhlarında dönerek şekil alır. Ustalar bu kilden harika vazolar ve çömlekler yapar, sonra da bunları çok sıcak fırınlarda pişirirler. İlçe merkezinde bu sanatı anlatan, kocaman bir çanak yapan adam heykeli bile bulunur.

^{Avanos Taş Evler(Yapay Zeka İle Oluşturulmuştur)}

Avanos'ta doğanın sihirli elleriyle yaptığı birbirinden ilginç yerler var. Dervent Vadisi'nde yürürken kayaların tıpkı hayvanlara benzediğini görebilirsin; mesela tam yolun kenarında kocaman bir deve şeklinde kaya durur!

Paşabağları (Keşişler Vadisi) ise çok başlı, kukuleta takmış gibi duran ilginç peri bacalarıyla doludur. Eskiden insanların tehlikelerden saklanmak için yerin metrelerce altına inşa ettiği Özkonak Yeraltı Şehri de buradadır. Bu şehrin daracık havalandırma bacaları, yuvarlak kilit taşları ve gizli odaları keşfedilmeyi bekleyen bir macera gibidir.

Avanos'ta yemek kültürü oldukça zengindir. En meşhur yemeklerinden biri Testi Kebabı'dır. Bu yemek, ustaların Avanos'ta özel olarak yaptığı toprak testilerin içine et ve sebzelerin konulmasıyla hazırlanır. Testinin ağzı tam ortası delik bir patatesle kapatılır ve fırında bir düdüklü tencere gibi yavaş yavaş pişer. Sofraya geldiğinde bu toprak testi senin önünde kırılarak açılır ve etrafa harika kokular yayılır!