Denizanası Nedir?

Deniz kenarında yüzerken, suyun içinde yavaşça süzülen saydam, şemsiyeye benzeyen canlıları mutlaka görmüşsündür: denizanaları. Bazı insanlar onlardan çekinir, çünkü soktuklarında can yakabilirler. Ama denizanaları, denizlerimizin dengesinde önemli rol oynayan, çok eski ve ilginç canlılardır.

Denizanası (Gif: Nazlı Kemerkaya)

Nasıl Bir Canlıdır?

Denizanaları, omurgasız canlılardır; yani bizimki gibi bir omurgaları, kemikleri yoktur. Bilimsel olarak Cnidaria (knidliler) adı verilen gruba aittirler ve hidralar ile mercanlarla akrabadırlar.

Vücutları genellikle şemsiye ya da çan şeklindedir. Bu şemsiyenin alt kısmından aşağı doğru çok sayıda kollar ve ince dokunaçlar (tentaküller) sarkar. Aynı alanda, hem ağız hem de ondan daha kalın ağız kolları bulunur.

Denizanalarının vücudunun %90’ından fazlası sudur. Bu yüzden jel gibi yumuşak, saydam ya da yarı saydam görünürler. Çoğu renksiz olsa da kirli beyaz, mavi-mor-beyaz ya da kahverengimsi tonlarda olabilirler.

Denizanası Nasıl Beslenir?

Denizanaları, avlarını sokarak yakalar. Küçük canlılar onlara dokunduğunda, kollarındaki özel hücreler devreye girer. Av sersemleyince ya da hareketsiz kalınca, denizanası ağız kollarını kullanarak yiyeceği ağzına doğru yönlendirir.

Yedikleri arasında; küçük balıklar, balık larvaları, karidesler, krill ve copepod gibi çok küçük kabuklular, amfipod denen canlılar ve alg gibi minicik bitkisel canlılar vardır. Bazen başka denizanalarını da yiyebilirler.

Denizanası (Çizim: Nazlı Kemerkaya)

Nasıl Çoğalır?

Denizanalarının yaşam döngüsü, şekil değişimleriyle doludur. Önce, yetişkin denizanaları suya yumurta ve sperm bırakır. Bu hücreler denizin içinde karşılaşıp döllenir. Döllenen yumurta, serbest yüzen küçük bir larvaya dönüşür.

Bu larva, bir süre yüzdükten sonra kendine sert bir yüzey bulur: Bir kaya, bir taş ya da başka bir sağlam zemin olabilir. Buraya tutunur ve polip denilen yapıya dönüşür.

Polip, bulunduğu yerde büyür ve zamanla üzerinde genç denizanaları tomurcuklanmaya başlar. Bu genç denizanaları kopup denize karışır ve tekrar serbest yüzen bildiğimiz denizanası şekline gelir.

Denizanası (Gif: Nazlı Kemerkaya)

📦 Zaman Yolculuğu: Denizanalarının çok eski hikâyesi

Paleontolojik kayıtlara göre denizanaları, yaklaşık 650 milyon yıldır Dünya’da yaşıyor. Bu, onların dinozorlardan çok daha önce ortaya çıktığı anlamına geliyor.

Düşünsene: Dinozorlar yok olmuş, kıtalar yer değiştirmiş, buzullar gelip gitmiş… Ama denizanaları, farklı türlere dönüşerek de olsa, denizlerde süzülmeye devam etmiş.