Şanırak

Şanırak Nedir?

Şanırak, Kazak, Kırgız ve diğer Orta Asya Türk topluluklarının kullandığı yurtların (keçe çadır) tepe kısmında yer alan dairesel ahşap bir parçadır. Çadırın kubbesini taşır ve içeri hava ve ışık girmesini sağlar.

Dayanıklı ağaçlardan yapılan şanırak, yurdun en üst noktasındadır ve kubbeyi oluşturan kirişlerin birleştiği yerdir.

Nereden Geliyor?

Şanırak, Orta Asya’nın bozkırlarında yaşayan göçebe Türk topluluklarının mimari geleneğinden gelir. Göçebe hayatında yurtlar kolayca taşınabilen sağlam yapılar olduğu için şanırak büyük önem taşır.

Eskiden şanırak kutsal kabul edilir, yere konmaz ve ayrı şekilde taşınırdı.

Ne Anlama Geliyor?

Şanırak sadece bir çadır parçası değildir, aile birliği ve sürekliliğin simgesidir.

• Yeni evlenen birine şanırak hediye edilirdi.
• Bir aile dağıldığında “şanırak çöktü” denirdi.
• Atalarla olan bağın ve bereketin bir sembolü olarak görülürdü.

Günümüzde Şanırak

Şanırak, bugün de Orta Asya ülkeleri için çok önemlidir.

• Kazakistan bayrağı ve devlet armasında şanırak figürü vardır.
• Kırgızistan bayrağında da şanırak motifi yer alır.
• Bu simge, ulusal birlik ve tarihsel kökleri anlatır.

Sanatta ve Kültürde

Şanırak, halk hikâyelerinde ve modern sanat eserlerinde sıkça kullanılır. Aileyi, yuvayı ve kökleri anlatan güçlü bir sembol olarak görülür.