12 Ülkenin Batı Şeria’daki İsrail Yerleşimlerine Yönelik Yaptırım Kararı

İsrail yerleşimlerine yönelik yaptırımlar, 8 Eylül 2026 tarihinde İngiltere, Fransa ve Kanada’nın da aralarında bulunduğu 12 ülke tarafından, İsrail’in işgal altındaki Batı Şeria’daki yerleşim faaliyetlerine karşı açıklanan ticari ve diplomatik tedbirlerdir. Kanada, Danimarka, Finlandiya, Fransa, İzlanda, İrlanda, Norveç, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç ve İngiltere tarafından desteklenen girişim kapsamında, Batı Şeria’daki İsrail yerleşimleriyle yapılan mal ticaretinin sınırlandırılması ve yerleşimlerin genişletilmesine katkıda bulunan kişi ve kuruluşlara yönelik önlemler alınması kararlaştırılmıştır. Karar, bölgede artan yerleşimci şiddeti ve İsrail yerleşimlerinin genişletilmesine yönelik faaliyetler gerekçe gösterilerek alınmıştır.

12 ülkenin dışişleri bakanları tarafından yayımlanan ortak açıklamada, Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerinin genişletilmesinin ve Filistinlilere yönelik yerleşimci şiddetinin iki devletli çözümün uygulanabilirliğini olumsuz etkilediği belirtilmiştir. Bu kapsamda ülkeler, Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerinde üretilen malların ticaretine yönelik ulusal tedbirler alma veya Avrupa düzeyinde uygulanacak ticari kısıtlamaları destekleme kararı almıştır. İrlanda ve İspanya’nın söz konusu ürünlere yönelik benzer kısıtlamaları daha önce uygulamaya başladığı bildirilmiştir.

Yaptırım kararında İngiltere tarafından daha kapsamlı tedbirler açıklanmıştır. İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, işgal altındaki Filistin topraklarında bulunan İsrail yerleşimlerinde üretilen mallara ithalat yasağı uygulanacağını duyurmuştur.

Yerleşimlerin genişletilmesine inşaat, altyapı, finansman ve gayrimenkul alanlarında hizmet sağlayan belirli şirket ve kişilerin de yaptırım kapsamına alınacağı açıklanmıştır. Ayrıca Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerinin İngiltere’de reklamının yapılmasının yasaklanması kararlaştırılmıştır. İngiliz yönetimi, yaptırımların İsrail devletinin tamamına değil, Batı Şeria’daki yerleşimlere ve bunların genişletilmesine yönelik olduğunu belirtmiştir.

Kararın alınmasında Batı Şeria’da İsrail yerleşimlerinin genişletilmesi ve Filistinliler ile İsrailli yerleşimciler arasında artan şiddet olayları etkili olmuştur. İsrail’in 1967’de Batı Şeria ve Doğu Kudüs’ü işgal etmesinin ardından bu bölgelerde kurulan yerleşimlerin sayısı zaman içerisinde artmıştır. 2026 itibarıyla Batı Şeria ve Doğu Kudüs’te yaklaşık 160 İsrail yerleşiminde 700 bine yakın İsraillinin yaşadığı, bölgede yaklaşık 3,3 milyon Filistinlinin bulunduğu belirtilmiştir. Uluslararası toplumun büyük bölümü söz konusu yerleşimleri uluslararası hukuka aykırı kabul etmektedir.

7 Ekim 2023’te başlayan Gazze Savaşı’nın ardından Batı Şeria’da İsrailli yerleşimciler tarafından Filistinlilere ve Filistinlilere ait mülklere yönelik saldırılarda artış yaşanmıştır. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre, Gazze Savaşı’nın başlamasından Eylül 2026’ya kadar Batı Şeria’da İsrail güçleri veya yerleşimciler tarafından en az 1.105 Filistinli öldürülmüştür. İsrail ordusu ve hükümeti ise bölgede yerleşimci şiddetinin önlenmesi konusunda yeterli önlem almamakla suçlanmıştır.

Yaptırım kararının gündeme gelmesinde Doğu Kudüs’ün doğusunda bulunan E1 bölgesindeki yerleşim projesi de etkili olmuştur. İsrail yönetiminin bölgede yaklaşık 1.200 yeni konutun inşa edilmesi amacıyla ihale süreci başlatması uluslararası tepkiye neden olmuştur. E1 bölgesinin Batı Şeria’nın kuzey ve güney kesimleri arasındaki bağlantı açısından önemli bir konumda bulunması nedeniyle, projenin gelecekte kurulması öngörülen Filistin devletinin coğrafi bütünlüğünü etkileyebileceği belirtilmiştir. İngiltere yönetimi de projenin iki devletli çözümün uygulanabilirliğini ortadan kaldırabilecek nitelikte olduğunu açıklamıştır.

İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, yaptırımların açıklanması sırasında İngiliz hükümetinin Batı Şeria’daki İsrail işgaline ilişkin hukuki tutumunu da açıklamıştır. Miliband, İsrail’in bölgedeki kontrolünü kalıcı hâle getirmesi, egemenliğini genişletmeye yönelik politikaları ve İsrail yerleşimlerinin büyümesi nedeniyle Batı Şeria’daki işgalin hukuka aykırı kabul edildiğini belirtmiştir. İngiltere’nin bu yaklaşımının Uluslararası Adalet Divanının 2024 yılında yayımladığı danışma görüşüyle uyumlu olduğu ifade edilmiştir.

Miliband ayrıca Batı Şeria’nın bazı bölgelerinde Filistinlilerin zorla yerinden edilmesine yönelik eylemleri “etnik temizlik” olarak nitelendirmiş ve İsrail hükümetini söz konusu faaliyetlere yeterli müdahalede bulunmamakla suçlamıştır. İsrail yönetimi bu suçlamaları reddetmiş ve Miliband’ın açıklamalarını gerçeği yansıtmadığı gerekçesiyle eleştirmiştir.

İsrail hükümeti, yaptırımların açıklanmasının ardından İngiltere’ye yönelik bir dizi karşı tedbir almıştır. İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, İngiltere’nin Doğu Kudüs’te bulunan konsolosluğunun kapatılacağını açıklamıştır. Kudüs, Batı Şeria ve Gazze’deki Filistinlilerle ilişkiler konusunda faaliyet gösteren konsolosluğun kapatılması, yaptırımlara karşı alınan başlıca diplomatik tedbirlerden biri olmuştur.

İsrail ayrıca aralarında Jeremy Corbyn ve Diane Abbott’ın da bulunduğu 11 İngiliz milletvekilinin ülkeye girişini yasaklamıştır. İngiltere’nin Batı Şeria’daki Filistin Yönetimi güvenlik güçlerinin eğitimine yönelik faaliyetlerinin sona erdirileceği ve İngiliz temsilcilerin Gazze konusunda faaliyet gösteren uluslararası koordinasyon mekanizmasından çıkarılacağı açıklanmıştır. İsrail yönetimi, alınan tedbirleri İngiltere’nin yaptırımlarına karşı bir karşılık olarak değerlendirmiştir.

İsrail Dışişleri Bakanı Saar, İngiltere’nin kararını İsrail’e karşı alınmış siyasi bir tedbir olarak nitelendirmiştir. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog da yaptırımların çözüm sağlamayacağını belirterek ülkeler arasında diyalog yürütülmesi gerektiğini savunmuştur. İsrail yönetimi, Batı Şeria ve Gazze’deki faaliyetlerine ilişkin uluslararası hukuk ihlali suçlamalarını reddetmiştir.

Filistin yönetimi, İngiltere ve diğer ülkeler tarafından alınan yaptırım kararını desteklemiştir. Filistin Devlet Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada karar, İsrail’in Batı Şeria’daki politikalarına karşı uluslararası düzeyde atılmış önemli bir adım olarak değerlendirilmiştir.

ABD yönetimi ise yaptırımlara katılmamıştır. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Washington yönetiminin İngiltere tarafından alınan tedbirleri uygulamayacağını açıklamıştır. ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee de İngiltere’nin yaptırım kararını eleştirmiş ve kararın İngiltere açısından ekonomik sonuçlar doğurabileceğini belirtmiştir.

Yaptırımların ekonomik etkisinin sınırlı olabileceği değerlendirilmiştir. İngiltere hükümetinin verilerine göre, İngiltere ile işgal altındaki Filistin toprakları arasındaki ticaret hacmi 2025 yılında yaklaşık 51 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Bu nedenle kararın doğrudan ekonomik etkisinin yanı sıra Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerine yönelik uluslararası siyasi ve diplomatik baskının bir parçası olduğu belirtilmiştir.