2026 Ekvador Olağanüstü Hali

2026 Ekvador Olağanüstü Hali, Ekvador Devlet Başkanı Daniel Noboa Azin'in 16 Haziran 2026 tarihinde imzaladığı Kararname No. 423 (Decreto Ejecutivo No. 423) ile ülkenin 10 eyaleti ve 3 kasabasında “ağır iç karışıklık” (grave conmoción interna) gerekçesiyle ilan edilen olağanüstü hal uygulamasıdır.^【1】Kararname, Quito’daki Ulusal Saray’da (Palacio Nacional) imzalanmıştır ve imzalandığı tarihten itibaren 60 gün süreyle yürürlükte kalacaktır.^【2】

Düzenleme, güvenlik güçlerine söz konusu bölgelerde iç güvenliği sağlamak, kamu düzeni ile vatandaşların güvenliğini yeniden tesis etmek, sürdürmek ve kontrol altında tutmak amacıyla müdahale yetkisi tanımaktadır. Kararname kapsamında konut dokunulmazlığı ve haberleşme dokunulmazlığı haklarının askıya alınmasına karar verilmiştir.^【3】

Olağanüstü hal, ülkenin 24 eyaletinden 10’unu ve ayrıca üç kasabayı kapsamaktadır. Düzenlemenin uygulanacağı eyaletler Guayas, Manabí, Santa Elena, Los Ríos, El Oro, Pichincha (Quito dâhil), Esmeraldas, Santo Domingo de los Tsáchilas, Sucumbíos ve Azuay olarak belirtilmiştir. Kapsama dahil edilen kasabalar ise La Maná (Cotopaxi), Las Naves (Bolívar) ve La Troncal (Cañar)’dır.^【4】

Kararnamede, kapsama alınan bölgelerin uyuşturucu kaçakçılığı, silah, mühimmat ve patlayıcı güzergahlarıyla bağlantılı stratejik yargı çevreleri olduğu; bu bölgelerin kara ve deniz bağlantıları sayesinde suç yapılarının yasa dışı faaliyetlerini kolaylaştırdığı belirtilmiştir.^【5】

Kararname No. 423 ile kapsama alınan bölgelerde konut dokunulmazlığı (inviolabilidad de domicilio) ve haberleşme dokunulmazlığı (inviolabilidad de correspondencia) hakları askıya alınmıştır.^【6】

Konut dokunulmazlığı hakkının askıya alınması, Silahlı Kuvvetler ile Ulusal Polis’e yargı kararı olmaksızın doğrudan arama (allanamiento) yapma yetkisi tanımaktadır. Düzenlemede, bu aramaların ancak bir taşınmazın içinde örgütlü suç gruplarına mensup kişilerin gizlendiğine ya da silah, mühimmat, patlayıcı, denetime tabi maddeler veya suç teşkil eden başka nesnelerin bulunduğuna dair “nesnel ve makul” (objetivos y razonables) belirtiler bulunması halinde gerçekleştirileceği belirtilmiştir.^【7】

Haberleşme dokunulmazlığı hakkının askıya alınmasının, tehditlerin önlenmesi veya etkisiz hâle getirilmesi amacıyla ilgili ve vazgeçilmez bilgilerin tespit edilmesine, çözümlenmesine ve toplanmasına olanak sağlayacağı ifade edilmiştir. Resmi belgeye göre bu işlem, yetkili organın gerekçeli raporu aracılığıyla ve bireyselleştirilmiş biçimde yürütülecektir.

Kararnamenin 4. maddesi, iç koruma ile kamu düzeni ve yurttaş güvenliğinin yeniden tesisi, sürdürülmesi ve kontrolü amacıyla Silahlı Kuvvetler’in Ulusal Polis ile eşgüdüm içinde görevlendirilmesini düzenlemektedir. Kararnamenin 5. maddesi ise güvenlik güçlerinin operasyonlarının sürekliliğini sağlamak için kesin biçimde gerekli olan, yasal kaynaklı mal ve hizmetlerin geçici olarak el konulmasını (requisición temporal) öngörmektedir. El konulan tüketilmeyen malların, ihtiyaç giderildiğinde veya olağanüstü halin sona ermesiyle iade edileceği; her el koyma işleminin adil değer üzerinden tazmin edileceği belirtilmiştir.

Kararnamenin bir sokağa çıkma yasağı (toque de queda) öngörmediği belirtilmiştir; bu nedenle kapsama alınan bölgelerde dolaşım kısıtlaması bulunmamaktadır. El Comercio’nun aktardığına göre, bir önceki olağanüstü hal döneminde 23.00 ile 05.00 saatleri arasında dolaşım kısıtlaması uygulanmışken, yeni kararname yalnızca olağanüstü güvenlik tedbirleri getirmekte ve kişilerin dolaşımını sınırlandırmamaktadır.

Anayasa ve kararname uyarınca polis ve askerlere tanınan yetkilerden bazıları şunlardır:

• Yargı kararı olmaksızın konut ve işyerlerinde arama yapmak; suç gruplarına mensup kişilerin, silahların, mühimmatın, patlayıcıların veya uyuşturucunun gizlendiğine dair belirti bulunması halinde taşınmazlara girmek.
• Haberleşmeyi denetlemek ve incelemek; mektup, paket, valiz, çanta ve diğer fiziki gönderileri incelemek, gerekçeli istihbarat raporlarıyla mesaj, çağrı ve elektronik postalara erişmek.
• Güvenlik operasyonları için gerekli araç, deniz aracı, makine veya diğer özel kaynaklara geçici olarak el koymak; bu tedbir ilgili usul ve tazminatlara tabi tutulmak.
• Olağanüstü hal kapsamındaki bölgelerde kontrol noktaları kurmak, devriye gezmek ve sabit veya seyyar kontrol noktaları oluşturmak.
• Yakın tehdit durumlarında, yürürlükteki protokol ve mevzuata uygun olarak suç gruplarının silahlı saldırılarına karşılık vermek üzere meşru güç kullanmak.

Kararname No. 423, polis ve askerlerin yetki aşımı ya da Anayasa ile Ekvador yasalarına aykırı her türlü eylemden dolayı idari, hukuki ve cezai olarak sorumlu tutulacağını belirtmektedir.^【8】

Kararname, Ulusal İstihbarat Merkezi (Centro Nacional de Inteligencia) tarafından hazırlanan gizli istihbarat raporu (STIE-DOAIE-SD_IE-26-007) ile hukuki rapora (INFORME-CNI-CGJ-S-007-2026); İçişleri Bakanlığı, Ulusal Polis, Ulusal Savunma Bakanlığı, Silahlı Kuvvetler Müşterek Komutanlığı, ECU-911 Entegre Güvenlik Servisi ve devlet başkanlığı iletişim biriminin raporlarına dayandırılmıştır.^【9】Bu raporlarda, suç olgusunun ülke genelinde dinamik bir biçimde yeniden yapılandığı ve örgütlü suç ile silahlı grupların eylemlerine bağlı yüksek düzeyde şiddetin sürdüğü belirtilmektedir.

Kararnamede yer alan resmi verilere göre 1 Mayıs – 12 Haziran 2026 döneminde kapsama alınan bölgelerde toplam 888 kasıtlı cinayet kaydedilmiş; bunların en yükseği Guayas (384), ardından Manabí (161) ve El Oro (110) eyaletlerinde gerçekleşmiştir. Aynı dönemde suç tipolojisine ilişkin 879 olayın 853’ü cinayet (asesinato), 21’i adam öldürme (homicidio) ve 5’i kadın cinayeti (femicidio) olarak sınıflandırılmıştır. ECU-911 verilerine göre ise aynı dönemde toplam 142.847 acil durum çağrısı koordine edilmiştir.^【10】

Kararnamede, son haftalarda kamuoyunda yankı uyandıran şiddet olaylarından Manta Savcısı Alexandra Bravo’nun öldürülmesi de zikredilmektedir. Ayrıca hükümet, kapsama alınan bölgeler için uyuşturucu ve silah kaçakçılığı güzergâhlarıyla bağlantılı risk düzeyini gösteren bir semaforizasyon (TAMEX) çalışması da kararnameye eklemiştir.

Kararname, Anayasa’nın 164, 165 ve 166. maddelerine dayandırılmıştır. Düzenlemenin gereklilik, orantılılık, yasallık, süresellik, bölgesellik ve makullük ilkelerine uyduğu; Anayasa Mahkemesi’nin biçimsel ve maddi denetim ölçütlerine tabi olduğu belirtilmektedir. Kararnamenin 6. maddesi ve genel hükümleri uyarınca, düzenlemenin takip eden 48 saat içinde Ulusal Meclis’e (Asamblea Nacional), Anayasa Mahkemesi’ne (Corte Constitucional), Birleşmiş Milletler’e ve Amerikan Devletleri Örgütü’ne bildirilmesi öngörülmüştür.