Peru Siyasi Krizi ve Başkanlık Değişimi, Peru Kongresi’nin 17 Şubat 2026 tarihinde aldığı sansür kararıyla geçici Devlet Başkanı Jose Jerí’nin görevden alınması ve ardından 18 Şubat 2026’da Jose Maria Balcazar’ın geçici devlet başkanı olarak seçilmesi sürecidir.
Peru Kongresi, 17 Şubat 2026 tarihinde yaptığı oylamada Jose Jeri hakkında verilen sansür önergesini kabul etmiştir. Oylama sonucunda 75 milletvekili görevden alma yönünde oy kullanmış, 24 milletvekili karşı oy vermiş ve 3 milletvekili çekimser kalmıştır. Bu karar, Jerí’nin yaklaşık dört ay süren başkanlık görevini sona erdirmiştir.
Jerí’nin görevden alınmasından bir gün sonra Kongre yeni geçici devlet başkanını seçmiştir. 18 Şubat 2026’da yapılan oylama sonucunda Jose Maria Balcazar 60 oy alarak yeni devlet başkanı seçilmiştir.
Jose Jeri’nin Göreve Gelişi (Ekim 2025)
Jose Jeri, 10 Ekim 2025 tarihinde, dönemin Devlet Başkanı Dina Boluarte’nin görevden alınmasının ardından anayasal halefiyet sırası gereği devlet başkanlığı görevini üstlenmiştir. Boluarte’nin görevden alınması, Kongre tarafından alınan bir karar sonucunda gerçekleşmiştir.
Jerí, devlet başkanlığı görevini üstlendiği sırada Kongre Başkanı konumunda bulunmuştur. . Boluarte’nin görevden alınmasının ardından başkan yardımcısının bulunmaması nedeniyle halefiyet zinciri kapsamında Jerí yemin ederek göreve başlamıştır.
Jerí’nin başkanlığa gelişi seçim yoluyla değil, anayasal geçiş mekanizması çerçevesinde gerçekleşmiştir. Bu durum, görev süresinin geçici statü niteliğinde olmasına yol açmıştır.
Göreve geldiği tarihte Jerí 39 yaşındadır. Görevden alınmasıyla birlikte Peru'da ardışık olarak görevden uzaklaştırılan üçüncü başkan olmuştur. Jerí’nin başkanlık süresi yaklaşık dört ay sürmüştür.
“Chifa-gate” Krizi
Jose Jeri’nin görevden alınmasına yol açan sürecin merkezinde, Peru basınında ve uluslararası medyada “Chifa-gate” olarak adlandırılan kriz yer almıştır. Bu kriz, Jerí’nin Çinli iş insanlarıyla resmi kayıtlara geçirilmemiş görüşmeler gerçekleştirdiğinin ortaya çıkmasıyla başlamıştır.
İlk tartışmalı görüşme, 26 Aralık 2025 tarihinde Lima’daki bir Çin restoranında gerçekleşmiştir. Güvenlik kamerası görüntülerinde Jerí’nin restorana kapüşonlu bir şekilde girdiği görülmüştür. Görüşmenin taraflarından biri, enerji projesi için devlet imtiyazına sahip olan Çinli iş insanı Zhihua Yang olmuştur.
Jerí’nin Yang ile ikinci görüşmesi 6 Ocak 2026 tarihinde bir Çin malları mağazasında gerçekleşmiştir. Bu görüşmede Jerí’nin güneş gözlüğü taktığı belirtilmiştir. Her iki görüşme de resmi başkanlık ajandasında kayıt altına alınmamıştır.
Peru yasalarına göre devlet başkanının tüm resmi faaliyetlerinin kaydedilmesi gerekmektedir. Söz konusu görüşmelerin kayıt altına alınmamış olması, kamuoyunda ve siyasi çevrelerde tepkiye yol açmıştır.
Görüşmelerde, yasa dışı faaliyetler nedeniyle ev hapsinde bulunan Çin vatandaşı Xiaodong Jiwu’nun da bulunduğu iddia edilmiştir. Jerí, Jiwu ile konuşmadığını ve yalnızca yemek servis edildiğini belirtmiştir.
Jerí, söz konusu görüşmelerin gerçekleştiğini kabul etmiş ve kamuoyuna yönelik bir açıklama yapmıştır. Açıklamasında “Yaptığım hatayı kabul ediyor ve kapüşonlu şekilde giriş yaptığım için ve bunun davranışlarım hakkında şüphe ve tereddütler doğurmasına ve hiçbir dayanağı olmayan her türlü gerçek dışı hikayenin ortaya çıkmasına yol açması nedeniyle kamuoyundan özür diliyorum.” demiştir. Jerí ayrıca görüşmelerin “durumsal” olduğunu ve iş insanının kendisinden herhangi bir ayrıcalık talep etmediğini belirtmiştir.
Bu görüşmelerin ortaya çıkmasının ardından Peru Başsavcılığı tarafından Jerí hakkında nüfuz ticareti iddiasıyla soruşturma başlatılmıştır.
Yolsuzluk ve Nüfuz Ticareti Soruşturmaları
Jose Jeri’nin görevden alınması sürecinde, Çinli iş insanlarıyla yapılan kayıt dışı görüşmelerin yanı sıra çeşitli yolsuzluk ve nüfuz ticareti iddiaları da gündeme gelmiştir. Peru Savcılığı tarafından Jerí hakkında iki ayrı nüfuz ticareti soruşturması başlatılmıştır. Bu soruşturmalar, görev süresi boyunca yürütülen bazı temasların ve idari kararların incelenmesini kapsamıştır.
En fazla dikkat çeken iddialardan biri, Jerí’nin başkanlık ofisinde gece geç saatlere kadar yaptığı görüşmelerle ilgilidir. Yerel medya tarafından yayımlanan bir haberde, Jerí’ye yakın olduğu belirtilen beş kadının gece yarısına kadar başkanlık ofisinde özel görüşmeler gerçekleştirdiği ifade edilmiştir. Habere göre, bu beş kadının daha sonra devletle kazançlı sözleşmeler yaptığı belirtilmiştir.【1】
Ayrıca Jerí hakkında bir cinsel suistimal iddiası bulunduğu belirtilmiştir. Bu iddia, görev süresi boyunca kamuoyunda tartışılan başlıklardan biri olmuştur.【2】
Jerí, kendisine yöneltilen suçlamaları reddetmiş ve yürütülen soruşturmaları siyasi rakipleri tarafından organize edilen bir kampanya olarak nitelendirmiştir.
Kongre Süreci ve Sansür Oylaması
Jose Jeri hakkında sunulan sansür önergesi, 17 Şubat 2026 tarihinde Peru Kongresi tarafından ele alınmıştır. Oturum, yasama takvimi kapsamında resmi tatil döneminde bulunulmasına rağmen olağanüstü toplantı şeklinde gerçekleştirilmiştir.
Yapılan oylamada önerge 75 kabul, 24 ret ve 3 çekimser oyla kabul edilmiştir. Bu sonuçla birlikte Jerí’nin görev süresi sona ermiştir. Kongre, Jerí’yi azil yoluyla değil, sansür prosedürüyle görevden almıştır. Azil sürecinde 130 sandalyeli yasama organında 87 oy gerekmekteyken, sansür prosedürü "basit çoğunlukla" kabul edilmektedir.
Bu mekanizma, Jerí’nin Kongre Başkanlığı sıfatını düşürmüş ve buna bağlı olarak devlet başkanlığı makamının da boşalmasına yol açmıştır. Oylama sonrasında Kongre’nin geçici başkanı Fernando Rospigliosi, makamın boşaldığını ilan etmiştir. Açıklamasında “Başkanlık divanı, Cumhuriyet Kongresi Başkanlığı makamının boş olduğunu ve buna bağlı olarak Cumhuriyet Cumhurbaşkanlığı makamının da boş olduğunu ilan eder.” demiştir. Jerí, oylama sonucuna saygı göstereceğini ifade etmiştir. Görevden alınma kararı, Nisan 2026’da yapılması planlanan genel seçimlerden yaklaşık iki ay önce gerçekleşmiştir.
Jose Jeri’nin Veda Açıklaması
Jose Jeri, görevden alınmasının ardından sosyal medya platformu TikTok üzerinden bir veda mesajı yayımlamıştır.
Jerí, dört ay süren başkanlık dönemine ilişkin görüntülerin yer aldığı bir video paylaşmış ve mesajında şu ifadeleri kullanmıştır: “Peru’ya hizmet etmek bir onurdu ve olmaya devam edecektir. Kalbim dolu ve huzur içinde ayrılıyorum. Onlarca yıldır bekleyen meseleleri birkaç ay içinde çözmek kolay değildir; ancak atılan her adım inanç, sorumluluk ve özveriyle atılmıştır. En kararlı görevimizi bir istikamete oturttuk: temiz ve şeffaf seçimleri garanti altına almak ve düzenli ve geleceği olan bir ülkenin temeli olarak güvenliği güçlendirmeye devam etmek.”
Ayrıca Jeri “Dolaştığım her sokakta ve her bölgede halkın gösterdiği sevgi benimle kalacaktır.” demiştir. Kongre’deki milletvekilliği görevinden çalışmalarını sürdüreceğini belirtmiştir.
Yeni Geçici Devlet Başkanının Seçilme Süreci
Anayasal Sıra ve Kongre Başkanlığı
Jose Jeri’nin sansür yoluyla görevden alınmasının ardından anayasal ardıllık süreci yeniden işletilmiştir. Mevcut Kongre Başkanı Fernando Rospigliosi, anayasal olarak sıradaki isim olmasına rağmen devlet başkanlığı görevini üstlenmeyi reddetmiştir.
Bu nedenle Kongre’nin yeni bir başkan seçmesi gerekmiştir. Seçilecek Kongre Başkanı, anayasal düzen gereği otomatik olarak geçici devlet başkanlığı görevini üstlenmiştir.
Rospigliosi, siyasi partilere adaylarını sunmaları için yerel saatle 17 Şubat 2026 günü 18.00’a kadar süre verildiğini ve oylamanın 18 Şubat Çarşamba günü yapılacağını açıklamıştır.
Oylama Süreci
Oylama süreci iki tur şeklinde yapılmıştır. İlk turda merkez sağ eğilimli avukat María del Carmen Alva ile sol görüşlü milletvekili Jose Maria Balcazar öne çıkmıştır. İlk turda hiçbir aday gerekli çoğunluğu sağlayamamıştır.
İkinci tur oylamada toplam 113 geçerli oy kullanılmıştır. Jose María Balcazar 60 oy alarak seçimi kazanmıştır. Böylece Balcazar, Peru’nun son 10 yılda görev yapan dokuzuncu devlet başkanı olmuştur.
Göreve seçilmesinin ardından Balcazar’ın başkanlık süresinin, Nisan 2026’daki seçimlerin ardından Temmuz ayında göreve başlayacak yeni başkana kadar devam edeceği açıklanmıştır.
Jose Maria Balcazar’ın Siyasi Kimliği
Jose Maria Balcazar, sol görüşlü bir milletvekilidir ve Perú Libre (Özgür Peru) partisinden gelmektedir. 83 yaşındadır. Peru’nun kuzeyindeki Cajamarca bölgesinde doğmuştur.
2021 yılından bu yana Kongre üyesidir. Bu süre zarfında bir dönem Perú Libre’den ayrılarak Peru Bicentenario partisine katılmıştır.
Balcazar hukuk eğitimi almış, akademisyenlik yapmış ve yargıç olarak görev yapmıştır. 2004 yılında, Peru Yüksek Mahkemesi’nde geçici üye olarak görev yaptığı sırada, yasaya göre nihai karar sayılan bir temyiz kararını bozma girişiminde bulunmuştur.
Bu girişim sonrasında disiplin sürecine tabi tutulmuş; Peru Ulusal Adalet Kurulu (CNM) görev süresini yenilememiştir.
Balcazar hakkında çeşitli soruşturmalar yürütülmüştür. Lambayeque Barosu’na ait fonların zimmete geçirildiği iddiasıyla hakkında soruşturma açılmıştır. Peru basınına göre Savcılık, Balcázar hakkında bir yıl ertelenmiş hapis cezası ve 348.344 Peru solü tutarında tazminat talep etmiştir
Lambayeque Barosu kaynaklarına göre yargılamanın Eylül ayında başlaması beklenmektedir. Ayrıca Balcazar’ın eski Başsavcı Patricia Benavides ile bağlantılı bir rüşvet skandalı kapsamında da soruşturmaya konu olduğu belirtilmiştir.
Balcazar’ın İlk Açıklamaları
Balcazar’ın seçilmesinin ardından, eski Devlet Başkanı Pedro Castillo’nun affedileceğine ilişkin iddialar gündeme gelmiştir.
Perú Libre sözcüsü Flavio Cruz, affın gündemde olmadığını belirtmiş “Sözcü olarak şimdiden ifade ediyorum, o konuyu [Castillo’ya af] hiçbir zaman gündeme koymayacağım; bu konu daha sonraya aittir, bu hükümet dönemi için değildir.” demiştir.
Balcazar ise ilk basın toplantısında “Eski devlet başkanının bir ceza süreci vardır; bu süreç kendi usulüne uygun şekilde devam etsin. Bununla ilgili endişe etmeye gerek yoktur.” açıklamasını yapmıştır. Affın gündemde olmadığını belirtmiştir.
Balcazar, göreve başlama konuşmasında seçimlerin şeffaf biçimde gerçekleştirileceğini şu sözlerle “Öncelikle demokratik, barışçıl ve şeffaf bir geçiş olacağını; seçimlerde hiçbir türden şüphe bulunmamasını garanti altına almak; ikinci olarak da bir barışma süreci. [...] Bu ülkeyi barıştırmaya ulaşmalıyız; mesele işe koyulmaktır.” ifade etmiştir.
Makroekonomik çizginin korunacağını belirtmiş ve şu ifadeyi kullanmıştır: “Makroekonomik çizgiyi sürdürmek zorundayız, çünkü boşluğa atlamayacağız... ekonomik aktörlerin sarsıntı yaşamadan çalışabilmesi için sağlıklı bir para politikası sürdüreceğiz.” Ayrıca ekonomi alanında Merkez Bankası Başkanı Julio Velarde ile görüşme yapılacağını ifade etmiştir. Balcazar, bakanları değerlendireceğini belirtmiş ve polis teşkilatına ilişkin sorulara doğrudan yanıt vermemiştir.
Seçim Takvimi ve Geçici Dönem
Peru’da genel seçimler 12 Nisan 2026 tarihinde yapılacaktır. Seçimlerde bir adayın ilk turda kazanabilmesi için oyların yüzde 50’sinden fazlasını alması gerekmektedir. Aksi halde Haziran ayında ikinci tur oylaması yapılması planlanmaktadır.
Peru’da geleneksel olarak seçilen devlet başkanları, ülkenin Bağımsızlık Günü olan Temmuz ayı sonunda yemin ederek göreve başlamaktadır. Bu çerçevede, Jerí’nin görevden alınmasının ardından seçilen Balcazar’ın görevi geçici nitelikte olup yeni yönetim göreve başlayana kadar devam edecektir.
Peru’da Başkanlık Değişimlerinin Kronolojisi
On yıl içerisinde Peru’da çok sayıda devlet başkanı görevden alınmış veya istifa etmiştir. Jose Jeri, görevden alınan üçüncü ardışık devlet başkanı olmuştur. Josq Jerí’nin görevden alınmasıyla birlikte, son 10 yılda devlet başkanlığı görevini üstlenen isim sayısı dokuz olmuştur.
Jose Jeri, Ekim 2025’te görevden alınan Dina Boluarte’nin yerine anayasal halefiyet süreci kapsamında göreve gelmiştir. Jerí’nin 17 Şubat 2026 tarihinde sansür oylamasıyla görevden alınması, onu ardışık olarak görevden uzaklaştırılan üçüncü devlet başkanı yapmıştır.
Jerí’den önce görev yapan Dina Boluarte, Ekim 2025’te görevden alınmıştır. Boluarte, Aralık 2022’de Pedro Castillo’nun görevden alınmasının ardından devlet başkanlığı görevini üstlenmiştir.
Pedro Castillo, Aralık 2022’de Kongre’yi feshetme girişiminin ardından görevden alınmış ve gözaltına alınmıştır. Castillo, devlete karşı isyan ve komplo suçlamaları kapsamında yargılanmış ve 2025 yılı Kasım ayında 11 yıl 5 ay hapis cezasına çarptırılmıştır.
Son sekiz devlet başkanından dördü azledilmiş, ikisi ise görev süreleri dolmadan istifa etmiştir. Görev süresini tamamlayan son devlet başkanı Ollanta Humala olmuştur. Humala’nın görev süresi Temmuz 2016’da sona ermiştir.
