2026 Uganda Seçimleri

2026 Uganda Cumhurbaşkanlığı Seçimleri, 15 Ocak 2026 tarihinde Doğu Afrika ülkesi Uganda’da yapılan genel seçimlerdir. Seçim, 1986 yılından bu yana iktidarda bulunan Cumhurbaşkanı Yoweri Museveni’nin yedinci dönem adaylığı ile muhalefet lideri Robert Kyagulanyi (Bobi Wine) arasında geçmiştir. Yaklaşık 21,6 milyon kayıtlı seçmenin bulunduğu ülkede oy verme işlemi 15 Ocak 2026 günü gerçekleştirilmiştir.

Seçim süreci, internet kesintileri, güvenlik güçlerinin yoğun konuşlandırılması ve muhalefet mitinglerinin kısıtlanması ile dikkat çekmiştir. Uganda İletişim Komisyonu, kesintinin “kamu güvenliği” amacıyla ve “çevrim içi yanlış bilgilendirme ile seçim usulsüzlüklerinin önlenmesi” gerekçesiyle uygulandığını açıklamıştır.

İlk sonuçlara göre Cumhurbaşkanı Museveni oyların %76,25’ini, ana muhalefet adayı Bobi Wine ise %19,85’ini almıştır.

Seçim Öncesi Süreç

Uluslararası Gözlem ve Değerlendirmeler

Seçim sürecine ilişkin olarak Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve çeşitli uluslararası kuruluşlar, Uganda’daki gelişmeleri yakından izlediklerini duyurmuştur. Yapılan değerlendirmelerde ifade özgürlüğü, toplanma hakkı ve adil seçim koşullarına ilişkin kaygılar dile getirilmiştir.

Uluslararası gözlemciler, seçimlerin yalnızca sonuçlarıyla değil; sürecin şeffaflığı ve kapsayıcılığıyla da Uganda’nın siyasal geleceği açısından belirleyici olduğu görüşünü paylaşmıştır.

Güvenlik Politikaları ve Askeri Konuşlanma

Seçimler öncesinde ülkede güvenlik önlemleri üst seviyeye çıkarılmıştır. Uganda hükümeti, 10 Ocak 2026’dan itibaren başkent Kampala’nın bazı bölgelerinde zırhlı araçlar eşliğinde askerlerin konuşlandırıldığını açıklamıştır. Yetkililer, bu adımın olası şiddet olaylarını önlemeyi amaçladığını belirtmiştir.

Cumhurbaşkanı Museveni, yeni yıl konuşmasında güvenlik güçlerine, “suçlu muhalefet” olarak tanımladığı kalabalıkları dağıtmak amacıyla göz yaşartıcı gaz kullanılmasını tavsiye ettiğini ifade etmiştir.

İnternet Erişiminin Kısıtlanması

Genel seçimlerden bir gün önce Uganda İletişim Komisyonu (UCC), ülkedeki tüm internet servis sağlayıcılarının internet hizmetlerini durdurmasını istemiştir. Komisyon, kararın kamu güvenliği gerekçesiyle alındığını; çevrim içi yanlış bilgilendirme, dezenformasyon, seçim usulsüzlükleri ve şiddetin teşvik edilmesinin önlenmesinin amaçlandığını açıklamıştır.

Muhalefet partileri ve hak savunucuları ise internet kesintisinin, seçim sürecini izleyen aktivistlerin ve gazetecilerin çalışmalarını ciddi biçimde zorlaştırdığını belirtmiştir. Uganda’da 2021 genel seçimleri sırasında da internet erişiminin en az bir hafta boyunca kesildiği; bu süreçte yaşanan protestolarda çok sayıda kişinin hayatını kaybettiği hatırlatılmıştır.

Muhalefetin Tepkileri

Ana muhalefet lideri Kyagulanyi, UCC’nin internet kesintisine ilişkin yazısını sosyal medya hesabından paylaşarak destekçilerine çevrim dışı iletişim sağlayan uygulamaları kullanma çağrısında bulunmuştur. Kyagulanyi, internet erişiminin askıya alınması kararını alan yetkilileri sert ifadelerle eleştirmiştir.

İnternet erişiminin kısıtlanması ve askerî konuşlanma uygulamaları, seçim sürecinin son aşamasında yaşanan başlıca gelişmeler olarak kayda geçmiştir. Bu önlemler, hem ülke içinde hem de uluslararası kamuoyunda seçimlerin güvenliği, şeffaflığı ve temel haklar açısından tartışmalara konu olmuştur.

Adaylar ve Siyasal Bağlam

2026 Uganda Cumhurbaşkanlığı Seçimleri’nde sekiz aday yarışmıştır. Bu adaylar arasında en dikkat çeken iki isim, Ulusal Direniş Hareketi (NRM) lideri ve mevcut Cumhurbaşkanı Yoweri Museveni ile Ulusal Birlik Platformu (NUP) lideri Robert Kyagulanyi (Bobi Wine) olmuştur. Yoweri Museveni, 1986 yılında iktidara gelmiş ve o tarihten itibaren devlet başkanlığı görevini sürdürmektedir. Museveni, 2005 yılında dönem sınırlamasının, 2017 yılında ise cumhurbaşkanlığı yaş sınırının kaldırılmasıyla birlikte yeniden aday olma hakkı kazanmıştır.

Bobi Wine (Robert Kyagulanyi), bir müzisyen ve aktivist olarak tanınmış, 2017 yılında siyasete girmiştir. 2021 seçimlerinde %35 oy aldığı belirtilmiştir. Wine, 2026 seçim kampanyası sürecinde genç seçmenlere hitap etmiş, ancak kampanyası boyunca birçok kez güvenlik güçlerinin müdahaleleriyle karşılaşmıştır. Al Jazeera’nın aktardığına göre, “Wine’ın mitingleri güvenlik güçlerinin göz yaşartıcı gaz ve mermi kullanarak tekrar tekrar kesintiye uğratılmıştır”

Museveni, seçim kampanyasının son mitinginde destekçilerine hitaben, “Oy vermeye gidin. Özgürlüğünüze müdahale etmeye kalkışan herkes ezilecektir. Bu disiplinsizliğe son vermeye hazırız.” ifadelerini kullanmıştır.

Oylama Günü (15 Ocak 2026)

Uganda’da 2026 genel seçimleri 15 Ocak 2026 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Ulusal Seçim Komisyonu, oy verme işleminin yerel saatle 07.00’de başladığını ve 16.00’da sona erdiğini duyurmuştur. Komisyon, sonuçların anayasa gereği 48 saat içinde açıklanacağını bildirmiştir. Seçim günü, bazı bölgelerde sandık merkezlerinin gecikmeli olarak açıldığı ve oy verme malzemelerinin merkezlere zamanında ulaşmadığı rapor edilmiştir. Başkent Kampala dahil olmak üzere birçok yerde sandık merkezleri önünde uzun kuyruklar oluşmuştur. Sandık görevlisi Umaru Mutyaba, sabah saatlerinde yaşanan gecikmeler nedeniyle seçmenlerin tepki gösterdiğini belirtmiştir.

Seçim süreci sırasında bazı sivil toplum kuruluşlarının faaliyetleri İçişleri Bakanlığı tarafından askıya alınmıştır. “That Group” adlı medya izleme kuruluşu, İçişleri Bakanlığının “Uganda’nın güvenliği ve yasalarına aykırı faaliyetlerde bulunulduğu” iddiasıyla gönderdiği yazı üzerine faaliyetlerini durdurmuştur.

Seçim günü ve öncesinde ülkede güvenlik önlemleri üst seviyeye çıkarılmıştır. Hükümet, 10 Ocak 2026 tarihinden itibaren Kampala ve çevresine askeri birliklerin yerleştirildiğini açıklamıştır. Bu birliklerin, zırhlı araçlarla desteklendiği belirtilmiştir. Hükûmet yetkilileri, önlemlerin “olası şiddet olaylarını önlemeyi amaçladığını” ifade etmiştir.

Seçim Komisyonu Başkanı Simon Byabakama, oy verme öncesinde halka çağrıda bulunarak, “Sahip olduğumuz barışı koruyalım. Medeni olalım, hoşgörülü davranalım. Desteklemediğiniz bir adayın seçmeni bile olsa, herkesin anayasal hakkını kullanmasına izin verelim.” ifadelerini kullanmıştır.

Seçim süreci boyunca ülke genelinde internet erişimi kesilmiştir. Uganda İletişim Komisyonu (UCC), tüm servis sağlayıcılara internet hizmetini durdurma talimatı vermiştir. Komisyon, kararın “kamu güvenliği, yanlış bilgilendirme ve seçim sahtekarlığını önleme” amacıyla alındığını açıklamıştır. Seçim günü boyunca ülke genelinde protesto ya da ciddi şiddet olayları rapor edilmemiştir.

Seçim Komisyonu ve Güvenlik Tartışmaları

Uganda Seçim Komisyonu Başkanı Simon Byabakama, seçim sonuçlarının ilanı sürecinde kamuoyuna açıklamalarda bulunmuştur. Byabakama, bazı üst düzey devlet yetkililerinden kendisine “belirli adayları kazanan ilan etmemesi” yönünde tehditler geldiğini bildirmiştir. BBC’nin aktardığına göre, Byabakama şu ifadeyi kullanmıştır: “Bazı insanlar, ‘Eğer filanca kişiyi başkan ilan etmezsen, görürsün,’ diyor. Ben onlara, ‘Ben oy bağışlama işinde değilim,’ diyorum.”

Byabakama, kendisine yöneltilen tehditlere rağmen “yalnızca seçmen iradesi ve yasaların belirleyici olacağını” vurgulamıştır. Aynı açıklamada, “Yasa, geçerli oyların yüzde 50’sinden fazlasını artı bir oy alan adayın Uganda Cumhurbaşkanı olduğunu söyler.” ifadelerini kullanmıştır.

Simon Byabakama, seçim sürecinde askeri güçlerin sokaklarda konuşlandırılması konusuna da değinmiştir. Kendisine yöneltilen “ağır güvenlik varlığı” sorularına yanıt olarak, “Güvenlik güçleri seçim süreci boyunca barışı ve istikrarı korumak için konuşlandırılmıştır ve seçmenleri korkutmamalıdır.” açıklamasını yapmıştır. Seçim Komisyonu, ülke genelinde uygulanan internet kesintisinin oy sayımını etkilemediğini bildirmiştir. Komisyon Başkanı Byabakama, “özel bir sistem” (private system) aracılığıyla ilçelerden ulusal sayım merkezine veri aktarımının sürdüğünü açıklamıştır. 

Resmî Seçim Sonuçları

Uganda’da 15 Ocak’ta gerçekleştirilen cumhurbaşkanlığı seçimlerinin resmî sonuçları, Uganda Seçim Komisyonu tarafından yapılan basın toplantısıyla açıklanmıştır. Açıklanan verilere göre, 1986’dan bu yana ülkeyi yöneten Yoweri Museveni, oyların yaklaşık %70’ini alarak yeniden cumhurbaşkanı seçilmiştir. Museveni’nin aldığı oy sayısının yaklaşık 8 milyona ulaştığı bildirilmiştir.

Katılım ve Oy Dağılımı

Seçimlerde katılım oranı %52,9 olarak kayda geçmiştir. Resmî sonuçlara göre Museveni, geçerli oyların büyük çoğunluğunu elde etmiş; bu oran, oyların yaklaşık %70’ine karşılık gelmiştir. Sonuçlar, Uganda Seçim Komisyonu tarafından yayımlanan resmî veriler temelinde duyurulmuştur.

Görev Süresi ve Dönem Bilgisi

1986 yılından bu yana iktidarda bulunan Museveni, bu seçim sonucuyla birlikte yedinci dönem için cumhurbaşkanlığı görevini üstlenmiştir. Museveni’nin yeniden adaylığı ve seçilmesi, daha önce yapılan anayasal değişiklikler kapsamında dönem sınırlamasının ve yaş sınırının kaldırılmış olmasıyla mümkün olmuştur.

Nüfus ve Seçmen Verileri

Resmî kayıtlara göre Uganda’nın nüfusu yaklaşık 45 milyondur. Seçim sürecinde yaklaşık 21,6 milyon kayıtlı seçmen bulunduğu bildirilmiştir. Açıklanan katılım oranı, bu kayıtlı seçmen sayısı esas alınarak hesaplanmıştır.

Ulusal ve Uluslararası İzleme

Seçim sonuçlarının açıklanması sürecinde Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği başta olmak üzere çeşitli uluslararası kuruluşların süreci izlediklerini duyurdukları belirtilmiştir. Bu izleme faaliyetlerinin, resmî sonuçların ilanıyla eş zamanlı olarak kamuoyuna yansıdığı kaydedilmiştir.

Seçim Sonrası Şiddet Olayları

Can Kaybı ve Güvenlik Müdahaleleri

Seçimlerin ardından geçen günlerde, özellikle ülkenin farklı bölgelerinde, güvenlik güçleri ile muhalefet destekçileri arasında çatışmalar yaşanmıştır. 23 Ocak 2026 tarihinde yayımlanan bilgilere göre, seçim sonrası şiddet olaylarında en az 30 kişinin hayatını kaybettiği bildirilmiştir.

Yetkililer, ölümlerin protestolar ve güvenlik operasyonları sırasında meydana geldiğini açıklamıştır. Güvenlik güçlerinin, şiddet olaylarını bastırmak amacıyla geniş çaplı operasyonlar yürüttüğü ifade edilmiştir.

Gözaltılar ve Toplumsal Gerginlik

Seçim sonrası dönemde çok sayıda kişinin gözaltına alındığı belirtilmiştir. Güvenlik güçleri, gözaltıların kamu düzenini tehdit eden eylemlerle bağlantılı olduğunu açıklamıştır. Muhalefet çevreleri ise bu uygulamaların siyasi baskı niteliği taşıdığını ileri sürmüştür.

Ülkede, seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından başlayan protestoların, özellikle genç nüfusun yoğun olduğu bölgelerde etkili olduğu aktarılmıştır.

Muhalefetin Tutumu ve Açıklamaları

Bobi Wine

Ana muhalefet lideri Bobi Wine, seçim sonuçlarını tanımadığını açıklamıştır. Seçim sürecinin adil ve serbest koşullarda gerçekleştirilmediğini, muhalefet destekçilerinin baskı ve gözaltılarla karşı karşıya kaldığını ifade etmiştir. Muhalefetin şiddetle ilişkilendirilmesini reddetmiş ve destekçilerine şiddetten uzak durma çağrısında bulunmuştur.

Yoweri Museveni’nin açıklamalarına muhalefet tepkisi

Cumhurbaşkanı Museveni’nin muhalif grupları “terörist” olarak nitelendirmesine karşı muhalefet temsilcileri, bu söylemin siyasi rakipleri kriminalize etmeye yönelik olduğunu belirtmiştir. Muhalefet, seçim sonrası şiddet olaylarının sorumluluğunun kendilerine yüklenmesini kabul etmediklerini açıklamıştır.

Ulusal Birlik Platformu (NUP) yetkilileri

NUP yetkilileri, seçim sonrası dönemde muhalefet destekçilerine yönelik geniş çaplı güvenlik operasyonları yürütüldüğünü, çok sayıda kişinin gözaltına alındığını ve bu uygulamaların siyasi baskı niteliği taşıdığını bildirmiştir. Parti yönetimi, seçim sonuçlarına itirazın siyasi ve sivil yollarla sürdürüleceğini duyurmuştur.