3. Küresel İslam Ekonomisi Zirvesi

3. Küresel İslam Ekonomisi Zirvesi (İng. 3rd Global Islamic Economy Summit), 3–6 Haziran 2026 tarihleri arasında İstanbul, Türkiye'de düzenlenmiş ve hâlen devam etmekte olan uluslararası bir ekonomi ve finans zirvesidir. ^【1】Zirve, İstanbul Finans Merkezi (İFM) bünyesindeki Halkbank Genel Merkezi'nde gerçekleşmektedir. "İslam Ekonomisinde Sermaye: Sürdürülebilir Kalkınma için Servetin Yapılandırılması" (Capital in the Islamic Economy: Structuring Wealth for Sustainable Development) temasıyla düzenlenen zirve, dört gün boyunca küresel politika yapıcıları, merkez bankası başkanları, yatırımcılar, finans kurumları, akademisyenler ve sektör temsilcilerini bir araya getirmektedir. Zirve, Türkiye Cumhurbaşkanlığı'nın himayesinde gerçekleşmekte olup AlBaraka Forum for Islamic Economy tarafından AlBaraka Summits Türkiye çerçevesinde organize edilmektedir.^【2】

Zirveyi düzenleyen AlBaraka Forum for Islamic Economy, İslam ekonomisinin kavramsal temellerini güçlendirmeye ve finans ile inovasyon alanlarında gelişim sağlamaya yönelik uzmanlaşmış bilimsel konferanslar, çalıştaylar, sempozyumlar ve web seminerleri düzenleyen uluslararası bir kuruluştur. ^【3】AlBaraka Summits programı, Londra ve İstanbul gibi küresel başkentlerde düzenlenen, İslam ekonomisinin gelişimine adanmış uluslararası bir zirve serisidir; bu serinin geçmiş edisyonları arasında Medine'de düzenlenenler de yer almaktadır. Serinin İstanbul'daki üçüncü buluşması olan bu zirve, önceki edisyonların üzerine inşa edilmektedir.

^{3. Küresel İslam Ekonomi Zirvesi (}AA⁾

Zirve, Türkiye Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi, Türkiye Varlık Fonu (TVF), İstanbul Finans Merkezi (İFM), İslam İşbirliği Gençlik Forumu (İİGF) ve İbn Haldun Üniversitesi ile stratejik ortaklık çerçevesinde düzenlenmektedir.^【4】 Ev sahibi kurum Halkbank, resmi taşıyıcı Türk Hava Yolları ve küresel iletişim ortağı Anadolu Ajansı'dır. Platin sponsorluk Ziraat Katılım tarafından üstlenilirken, altın sponsorlar arasında Türkiye Katılım Sigorta, Takasbank, Fuzulev ve Emlak Katılım yer almaktadır; gümüş sponsor Yıldız Holding, bronz sponsor ise Kalyon İnşaat'tır.^【5】

Zirvede ele alınan "İslam Ekonomisinde Sermaye" teması, gündem belgesinde şu öncülden hareket etmektedir: Çağdaş küresel ekonomik sistemlerde sermaye, üretken faaliyetlerden ve etik amaçlardan giderek uzaklaşarak spekülatif etkinliklerde yoğunlaşmıştır; bu durum ekonomik eşitsizlikleri derinleştirmiş ve finansal istikrarsızlığa katkıda bulunmuştur. İslam ekonomisi ise sermayeyi bir nihai amaç değil, gerçek ekonomik faaliyete, etik sorumluluğa ve toplumsal hesap verebilirliğe gömülü bir araç olarak ele alan kapsamlı bir çerçeve sunmaktadır.^【6】

Bu doğrultuda zirvede belirlenen altı temel hedef şunlardır:

• İslam ekonomisi çerçevesinde sermayenin kavramsal, işlevsel ve etik temellerini açıklığa kavuşturmak
• sermayenin ekonomik büyüme, finansal istikrar ve toplumsal refah üzerindeki rolünü incelemek
• İslam piyasalarında sermayenin üretken biçimde oluşumunu ve etkin dolaşımını kolaylaştıracak mekanizmaları araştırmak
• İslam bankacılığı, sermaye piyasaları ve sosyal finans başta olmak üzere İslam sermaye ilkelerinin sektörel uygulamalarını öne çıkarmak
• etkili İslam ekonomik kalkınma modellerini sergileyen ulusal ve uluslararası başarılı deneyimleri paylaşmak; sürdürülebilirlik, finansal teknoloji inovasyonu ve yapay zekâ gibi İslam finansının yükselen boyutlarını ele almak

3 Haziran 2026 Çarşamba günü, zirvenin yan etkinlikler dizisi İstanbul Finans Merkezi – Halkbank Genel Merkezi'nde gerçekleşmiştir. Gün boyunca birden fazla paralel oturum yürütülmüştür.

^{Dijital helal yatırım platformu Wahed'in kurucusu Junaid Wahedna (} AA)

Wahed tarafından düzenlenen kurumsal çalıştay, "Dijital Çağda Sermaye Oluşumu: Somutluk ve Gerçekler" başlığını taşımıştır. Wahed'in kurucusu Junaid Wahedna, bu oturumda faizsiz ve etik yatırım çözümlerine erişimde kayda değer bir boşluk bulunduğuna dikkat çekmiş ve platformun başlangıçta son derece basit bir prototip web sitesi olarak hayata geçirildiğini aktarmıştır.^【7】

İbn Haldun Üniversitesi ise "Değişen Piyasa Dinamikleri Altında Katılım Finansmanı Sektörünün Sürdürülebilirlik Analizi" başlıklı kurumsal sunumunu gerçekleştirmiştir. Saleh Kamel İslam Ekonomisi Ödülü (SKIEA) himayesinde yürütülen "Araştırmadan Etkiye" adlı interaktif akademik oturum, yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin İslam ekonomisi ve finansı alanındaki araştırma projelerini akademisyen ve uzman bir topluluğa sunmalarını sağlamıştır.

Stratejik Düşünce Merkezi'nin yürüttüğü çalıştay "Müslümanların Ekonomik Coğrafyası: Gerçekler ve Dönüşümler" temasını ele almıştır. Paralel olarak, bankacılık birlikleri ve federasyonlarının İslam bankacılığı endüstrisinin gelişimindeki stratejik rolünü tartışan bir sektör stratejik diyaloğu ile "Orta Asya'da İslam Ekonomisi ve Helal: Mevcut Durum ve İleriye Giden Yol" başlıklı bir yuvarlak masa tartışması düzenlenmiştir. Açık katılıma yönelik bu etkinliklerde, Orta Asya'da İslam ekonomisinin kurumsallaştırılması, bölgeye yönelik İslam sermayesinin harekete geçirilmesi ve İslam bankacılığı kurumlarının konumlanması gibi alt başlıklar ele alınmıştır.^【8】

4 Haziran 2026 Perşembe günü düzenlenen yumuşak açılış oturumunda üç karşılama konuşmasının yanı sıra iki keynote sunumu gerçekleşmiş; ek olarak "Sermayenin Eğitim ve Sosyal Sektörlerin Gelişimindeki Rolü" ve "Emanet Olarak Sermaye – Küresel Bir İslam Ekonomisi Vizyonu" başlıklı ana sunumlar yapılmıştır. Oturumda General Council for Islamic Banks and Financial Institutions ile Organization of Islamic Cooperation Arbitration Centre arasında bir mutabakat muhtırası (MoU) imzalanmıştır.^【9】

Zirvenin konuşmacılarından Türkiye Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 4 Haziran 2026 Perşembe günü zirvenin ikinci gününde yaptığı keynote konuşmasında ve değerlendirmesinde sermaye ile kalkınma öncelikleri arasındaki bağı yeniden kurmak gerektiğini vurgulamıştır. Şimşek, küresel finansın reel ekonomiden koptuğunu; doğrudan yabancı yatırımlardaki artışın büyük bölümünün fabrika, altyapı ve üretim yatırımlarından değil, finansal merkezler arasındaki aktarımlardan kaynaklandığını ifade etmiştir. Bakan Şimşek, gelişen ve gelişmekte olan ekonomilerin küresel yabancı yatırımlardan aldığı payın son üç yılda yüzde 67'den yaklaşık yüzde 54'e gerilediğini belirterek bu düşüşü jeopolitik parçalanma, üretimin geri dönüşü ve tedarik zincirlerindeki değişimlerle ilişkilendirmiştir. Şimşek, Türkiye'nin İslam finansı varlıkları sıralamasında hâlihazırda dokuzuncu konumda bulunduğunu ve sektörü ilk beş ülke arasına taşımayı hedeflediklerini açıklamış; bu hedefe ulaşmak için daha çeşitli finansal ürünlere, güçlü likiditeye ve inovasyona ihtiyaç duyulduğunu da aktarmıştır. Ayrıca İstanbul Finans Merkezi'nin küresel İslam finansındaki rolünü güçlendirmesi gerektiğini kaydetmiştir.^【10】

^{Mehmet Şimşek konuşmasını gerçekleştiriyor. (}AA⁾

Aynı gün gerçekleştirilen panel oturumlarında dört temel başlık ele alınmıştır. İslam ekonomisinde sermayenin temelleri; dijital İslam bankacılığı ve Tekafül aracılığıyla ticaret güçlüklerinin aşılması ve İİT üyesi ülkeler arasında ekonomik entegrasyonun pekiştirilmesi; bankalar, fonlar ve İslam sermaye piyasaları ekseninde sermaye oluşumu ve aracılık; ve Vakfın sürdürülebilir sermayenin İslami mirası olarak ele alınması.^【11】

5 Haziran 2026 Cuma günü, davete özel katılımla gerçekleştirilen resmi açılış töreni, zirvenin üst düzey etkinliğini oluşturmuştur.

Sabah oturumunun açılışında Malezya Sermaye Piyasası Kurumu (Securities Commission Malaysia) 2030 hedeflerine yönelik beş yıllık stratejisini sunan bir keynote konuşması gerçekleştirilmiştir. Ardından İbn Haldun Üniversitesi ile Malezya Sermaye Piyasası Kurumu arasında mutabakat muhtırası imzalanmıştır.^【12】

^{Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan zirveye katıldı (}AA⁾

Zirvede duyurulan gelişmelerden biri , Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın resmi açılış törenine katılımıdır. Resmi açılış, saat 14:30'da başlayan törenle gerçekleştirilmiş olup Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açılışı bizzat yönetmesi planlanmıştır. Tören programında Kur'an-ı Kerim tilaveti, karşılama konuşmaları, bir keynote sunumu, "Sermayenin İnşa Ettikleri" (What Capital Builds) başlıklı bir film gösterimi ve Cumhurbaşkanlığı notası yer almıştır.^【13】

Zirvede Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın önceki edisyona ilişkin tutumu kamuoyuna yansımış olup söz konusu edisyonda da Erdoğan, İslam dünyasındaki ticaret, finans ve yatırım alanlarında daha kapsamlı bir iş birliği çağrısında bulunmuştur. Açılış töreninin ardından iki ek mutabakat muhtırası imzalanmıştır. Bu muhtıralar : Saleh Kamel İslam Ekonomisi Ödülü ile İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi arasında bir anlaşma ile AlBaraka Forum for Islamic Economy ile İslam İşbirliği Örgütü Yayın ve Televizyon Kuruluşları Birliği arasında bir anlaşmadır.^【14】

5 Haziran günü ayrıca merkez bankası başkanları ve bakanlar düzeyinde yüksek profilli bir açılış paneli düzenlenmiş; bu oturum, BM 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi Finansmanı Özel Temsilcisi Mahmoud Mohieldin moderatörlüğünde yürütülmüştür. ^【15】Panelde yer alan isimler arasında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, Bank Negara Malaysia Başkanı Abdul Rasheed Ghaffour ve Filistin Para Otoritesi Başkanı Yahya Jawdat Hafez Shunnar bulunmuştur.^【16】 Mohieldin, daha önce gerçekleştirilen oturumda dünyada savaşlar ve liderlik eksikliği kaynaklı ciddi çalkantılar yaşandığını, BM sistem raporlarının büyüme beklentilerinin altında kaldığını ve enflasyonun öngörülenden yüksek seyrettiğini vurgulamış; iklim krizinin bir borç krizi yaratarak çözülemeyeceğine dikkat çekerek kamu ve özel finansmanın harekete geçirilmesinin zorunluluğunu dile getirmiştir.^【17】

6 Haziran 2026 Cumartesi günü, kamuya açık son gün olarak planlanmış olup sabah oturumunun açılışında yapay zekânın küresel yönetişim üzerindeki rolü ve İslam çerçevesinde yapay zekâ destekli sermaye tahsisini ele alan bir keynote sunumu yer alacaktır.^【18】Beşinci panel oturumunda KOBİ'ler, altyapı ve reel ekonomi ekseninde sermayenin sektörel dağılımı incelenecek; vergilendirme, altyapı ve endüstriyel kalkınma ile sürdürülebilirlik ve doğal sermaye konuları tartışılacaktır. Altıncı panel oturumunda dijital sermaye ve finansal inovasyon ele alınacak; Şeriata uyumlu varlıkların dijitalleştirilmesi ve tokenizasyonu (sukuk, gayrimenkul, emtia ve vakıf varlıkları), İslam finansı operasyonlarında yapay zekânın kullanımı (kredi değerlendirmesi, yatırım taraması, risk izleme ve Şeriat uyum otomasyonu), düzenleyici çerçeveler ve sınır ötesi İslam fintek entegrasyonu konuları işlenecektir.

Yedinci panel oturumunda ise "Akıllı Başla, Doğru Büyü: Genç İş İnsanları için Sermaye Oluşumu Stratejileri" başlığı altında erken aşama sermaye yapısı, sürdürülebilir büyüme modelleri ve kurumsal KOBİ finansmanı deneyimleri paylaşılacaktır.

Gün içinde ayrıca "İslam Finansına Medyanın Gözünden Bakış" başlıklı bir liderlik konuşması, Ethis tarafından sunulacak kurumsal deneyim oturumu ve "Takipçi Sayısından Finansal Değere" temalı bir influencer oturumu yer alacaktır. Program, kapanış konuşmalarıyla sona erecektir.^【19】

Zirve kapsamında düzenlenen Saleh Kamel İslam Ekonomisi Ödülü, akademik araştırmaları desteklemeye yönelik bir girişimdir. Toplam ödül değeri 1 milyon Suudi riyali (yaklaşık 266.500–270.000 ABD doları) olarak belirlenmiştir. Bu ödül kapsamında zirve çalışmalarına entegre edilmiş interaktif akademik oturumlar da gerçekleştirilmiştir.^【20】

Zirvede ilk kez yayımlanacak olan AlBaraka Strategic Report on Islamic Economy, İslam ekonomisinin geleceğine ilişkin kapsamlı bir referans kaynağı niteliği taşımaktadır. AlBaraka Forum for Islamic Economy Yönetim Kurulu Başkanı Abdullah Saleh Kamel, sermayenin üretken büyüme, sosyal denge ve sürdürülebilir kalkınmaya hizmet etmesi gerektiğini savunmakta; Türkiye'nin bu küresel diyaloğun güçlü bir zemini olduğunu vurgulamıştır.^【21】

^{Müşterek üniversiteler ( Yapay Zeka İle Oluşturulmuştur.}

Zirve süresince imzalanan ve imzalanması planlanan mutabakat muhtıraları arasında General Council for Islamic Banks and Financial Institutions ile Organization of Islamic Cooperation Arbitration Centre arasındaki anlaşma (4 Haziran'da imzalanmıştır); İbn Haldun Üniversitesi ile Malezya Sermaye Piyasası Kurumu arasındaki anlaşma (5 Haziran sabahı imzalanmıştır); Saleh Kamel İslam Ekonomisi Ödülü ile İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi arasındaki anlaşma ve AlBaraka Forum for Islamic Economy ile İslam İşbirliği Örgütü Yayın ve Televizyon Kuruluşları Birliği arasındaki anlaşma yer almaktadır.^【22】

^{Yapay Zeka İle Oluşturulmuştur.}

İslam Ülkeleri İstatistik, Ekonomik ve Sosyal Araştırma ve Eğitim Merkezi (SESRIC), Zirvede İslam İşbirliği Örgütü (İİÖ) bünyesinde faaliyet gösteren kurumsal bir katılımcı olarak yer almıştır. SESRIC'e göre zirve, değişen küresel sermaye akışları ortamında finansal kaynakların reel ekonomiye yönlendirilmesi ve kapsayıcı büyümenin sağlanması açısından hayati bir uluslararası politika diyaloğu platformu işlevi görmektedir. ^【23】 Türkiye Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi de zirvey stratejik ortak olarak desteklemekte, Türkiye'nin küresel İslam finansı ve ekonomisi ekosistemindeki konumunu pekiştirme vizyonuna katkıda bulunmaktadır.

TVF Genel Müdürü Salim Arda Ermut, zirvede yaptığı açılış konuşmasında İstanbul Finans Merkezi'nin 2023'ten bu yana önemli bir ilerleme kaydettiğini, büyük kamu kurumları ve düzenleyici otoritelerin merkeze yerleştiğini ve merkezin yaklaşık 20.000 kişiyi ağırlar hâle geldiğini belirmiştir. Ermut, merkezdeki "Tek Durak Ofis" hizmetinin yatırım süreçlerini hızlandıracağını ve İslam finansının üretken faaliyeti, uzun vadeli kalkınmayı ve girişimciliği desteklediğini vurgulamıştır.^【24】