ABD Ülke Geneli Uçuş Durdurma Kararı (13 Kasım 2026)

ABD Ülke Geneli Uçuş Durdurma Kararı (13 Kasım 2026), ABD Federal Havacılık İdaresinin (Federal Aviation Administration, FAA), hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen bir iletişim sorunu üzerine ülkedeki tüm havalimanlarından yapılacak kalkışları durdurmasıyla başlayan ve dört saati aşkın süren hava trafiği kesintisidir.^【1】Yerel saatle 15.54'te (TSİ 23.54) yürürlüğe giren karar, aynı gün yerel saatle 20.15'te (TSİ 14 Kasım 04.15) kaldırılmıştır.^【2】Uçuş durdurma kararı, 11 Eylül 2001 saldırılarından bu yana alınan ikinci ülke geneli uçuş durdurma kararı ve bu dönemin en uzun ülke geneli uçuş durdurma kararı olmuştur.^【3】

ABD yönetimi, arızayı eski hava trafik kontrol donanımındaki yönlendiricilerin veriyle aşırı yüklenmesine bağlamış ve siber saldırıya işaret eden bir bulguya rastlanmadığını açıklamıştır.^【4】Kesinti, ABD'de binlerce uçuşun iptal edilmesine ya da gecikmesine yol açmış; ABD ile Kanada arasındaki seyahati ve ABD hava sahasını kullanan bazı uluslararası uçuşları da etkilemiştir.^【5】

Uçuş durdurma (ground stop), FAA tarafından verilen ve hava araçlarının yerde kalmasını zorunlu kılarak kalkış yapmalarını engelleyen bir talimattır. Bu uygulamada havadaki uçakların uçuşa devam etmesine izin verilmektedir.^【6】Ülke geneli uçuş durdurma kararında havadaki uçuşlar genellikle varış noktalarına devam edebilmekte, yeni kalkışlar ise kesin biçimde yasaklanmaktadır. Bu tedbir, yetkililer güvenlik sorunlarıyla ilgilenirken hava sahasına yeni hava araçlarının girmesini önlemeyi amaçlamaktadır.^【7】

ABD'de, uçuşların seyir aşamasından genel olarak sorumlu olan 22 Hava Yolu Trafik Kontrol Merkezi (Air Route Traffic Control Center, ARTCC) bulunmaktadır.^【8】Kısaca “merkez” olarak da anılan bu tesisler, ağırlıklı olarak havalimanları arasındaki yüksek irtifa hava sahasını yönetmektedir.^【9】Söz konusu bölgesel merkezler, ABD havalimanlarındaki kalkış ve inişlerden sorumlu hava trafik kontrol birimlerinden ayrıdır.^【10】Uçakların havalimanlarına yaklaşma aşamasını yöneten birimler ise Terminal Radar Yaklaşma Kontrolü (Terminal Radar Approach Control, TRACON) olarak adlandırılmaktadır.^【11】

Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, hava trafik kontrol merkezlerindeki radar ve haberleşme sistemlerinde dengesizliklerin yerel saatle 15.36'da (TSİ 23.36) başladığını açıklamıştır.^【12】Ülke geneli karardan kısa süre önce FAA, hava trafik kontrol iletişim sorunları nedeniyle Chicago'daki trafiği durdurmuştur.^【13】Bu süreçte Chicago'nun iki büyük havalimanı olan O'Hare ve Midway, “ekipman arızası” gerekçesiyle uçuş durdurma uyarısı listesinde yer almıştır.^【14】FAA'nın havayolu şirketlerine, sorunun Chicago Midway Uluslararası Havalimanı'nda başladığının ve ülke geneline yayıldığının düşünüldüğünü bildirdiği aktarılmıştır.^【15】

FAA Komuta Merkezi, yerel saatle 15.54'te (TSİ 23.54) ABD havalimanlarına yönelen tüm hava araçlarını kapsayan ülke geneli uçuş durdurma kararını yayımlamış ve gerekçe olarak hava trafik kontrol frekanslarını etkileyen bir ekipman arızasını göstermiştir. Talimatta şu ifadelere yer verilmiştir: “Olağanüstü koşullar nedeniyle ve güvenlik gerekçesiyle. Tüm hava aracı işletmecilerinin dikkatine, Federal Havacılık Komuta Merkezinin emriyle tüm havalimanlarında uçuşlar durdurulmuştur. Tüm kalkış trafiği aksi bildirilene kadar yerde bekletilmelidir. Gelen uluslararası uçuşlar her biri ayrı ayrı değerlendirilerek yönetilecektir.”^【16】

FAA'nın internet sitesinde yer alan uyarı daha sonra kaldırılmıştır.^【17】FAA'nın tavsiye bildiriminde kısıtlamanın başlangıçta yaklaşık olarak Merkezi Saat ile 22.00'ye kadar sürmesi öngörülmüştür.^【18】

FAA, kararın ardından yaptığı yazılı açıklamada şu ifadeleri kullanmıştır: “FAA, birden fazla Hava Yolu Trafik Kontrol Merkezini etkileyen iletişim sorunlarının ardından ABD'deki tüm havalimanları için ülke geneli uçuş durdurma kararı almıştır. FAA teknisyenleri sorunu araştırmaktadır. Güncellemeler sunacağız.” Açıklamada, verilen bilgilerin ön bilgi niteliğinde olduğu ve değişebileceği belirtilmiştir.^【19】

Ulaştırma Bakanı Duffy de X sosyal medya platformundan yaptığı paylaşımda, “FAA, tüm hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen bir iletişim sorununun ardından ABD genelindeki tüm havalimanlarında uçuşları durdurma kararı aldı.” ifadesini kullanmış, FAA teknisyenlerinin sorunu araştırdığını ve gelişmeler oldukça kamuoyunu bilgilendireceklerini kaydetmiştir.^【20】FAA ise X hesabından şu açıklamayı yapmıştır: “Geçici bir telekomünikasyon kesintisi yaşanmıştır; ihtiyat gereği tüm uçuşlar durdurulmuştur. Her uçuşun durumu tespit edilmiştir ve uluslararası uçuşlar her biri ayrı ayrı ele alınacaktır.”^【21】

Uçuş durdurma kararının yayımlandığı saatte ABD havalimanlarına yönelmiş 4.042 uçuş havada bulunmaktadır.^【22】Duffy ise kararın alındığı sırada havada 3.500'ü aşkın uçak bulunduğunu açıklamıştır.^【23】Havadaki uçakların bir kısmı başka havalimanlarına yönlendirilmiş, bir kısmı ise varış noktalarına uçuşlarına devam etmiştir.^【24】Havadaki uçakların uçuş durdurma kararı süresince varış noktalarına devam etmesine ve iniş yapmasına izin verilmiştir.^【25】ABD havalimanlarına yönelen havadaki uçuş sayısı UTC 22.55'te 1.000'e gerilemiştir; normal bir cuma akşamı bu sayı 4.500'ün üzerindedir. Sayı UTC 01.00 itibarıyla 400'ün altına inmiş, en düşük seviye UTC 01.29'da 336 uçuşla kaydedilmiştir; aynı saatte olağan trafik hacmi 3.600'ün üzerindedir.^【26】Duffy, akşamki basın toplantısında “En son baktığımda hava sahasında 400'den az uçak vardı.” demiştir.^【27】

Havacılık analiz şirketi Cirium'un verilerinde, Doğu Saati ile 16.00'dan sonra ABD havalimanlarından kalkması planlanan yaklaşık 11.000 uçuşta 1,5 milyondan fazla yolcunun bulunduğu kaydedilmiştir.^【28】Cirium verilerinde saat 17.50 itibarıyla 496 uçuşun kalkış yaptığı havalimanına geri döndüğü, 104 uçuşun ise başka bir havalimanına yönlendirildiği görülmüştür. Bu aşamada uçuşların yönlendirildiği havalimanları arasında Chicago O'Hare, Denver, Dallas Fort Worth ve Ronald Reagan Washington Ulusal havalimanları yer almıştır.^【29】Saat 19.05 itibarıyla yönlendirilen uçuş sayısı en az 827'ye ulaşmış; bunlardan 670'i kalkış yaptığı havalimanına geri dönmüş, 157'si başka havalimanlarına yönlendirilmiştir. Yönlendirilen uçuşların önemli bir kısmı Washington Dulles, Los Angeles, Cincinnati/Kuzey Kentucky ve Nashville uluslararası havalimanlarına inmiştir.^【30】

Uçuş durdurma kararı süresince organ nakli gibi tıbbi amaçlı uçuşlar durdurulmamıştır.^【31】Uluslararası uçuşlar her biri ayrı ayrı değerlendirilerek yönetilmiş ve bazı uluslararası uçuşların kalkışına izin verilmiştir.^【32】San Francisco Uluslararası Havalimanı, Doğu Saati ile yaklaşık 17.00'den itibaren Hawaii ve Asya dahil Pasifik yönündeki uçuşlara kalkış izni verildiğini duyurmuştur.^【33】Washington Dulles Uluslararası Havalimanı'ndan Avrupa'ya, San Francisco ve diğer Batı Kıyısı havalimanlarından Pasifik bölgesine kalkışlara izin verilmiştir. Atlantik ve Pasifik okyanusları üzerinden rotaya sahip bu uçuşlar, iletişim kesintisinden etkilenen 22 bölgesel merkezin kapsamına girmemektedir.^【34】Kıyı kesimlerindeki aktarma merkezlerinden uluslararası uçuşlar Doğu Saati ile 18.00'den önce kalkmaya başlamıştır. FAA, uçuşlara seyir trafiği tesislerinin toparlanmasına bağlı olarak “hava trafik kontrol sistemiyle koordinasyon yoluyla” kalkış izni verileceğini bildirmiştir.^【35】Etihad'ın Boston-Abu Dabi seferi UTC 22.00 itibarıyla havalanmıştır.^【36】

Duffy, Beyaz Saray'da İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin ile birlikte düzenlediği basın toplantısında hava sahasının yeniden açıldığını duyurmuştur. Merkezlerin ve terminal yaklaşma kontrol ünitelerinin (TRACON) faal durumda olduğunu belirten Duffy, “Bu akşam saat 20.15'te (TSİ 14 Kasım 04.15) hava sahasını yeniden açtık.” demiştir.^【37】Duffy ayrıca şunları söylemiştir: “Şimdi bu, her uçuşun hemen şimdi uçacağı anlamına mı geliyor? Süreç yavaş olacak. Bu yüzden izliyorsanız, havalimanındaysanız havayolu şirketinize danışın.”^【38】FAA'nın kararı kademeli olarak kaldırmaya başladığı ve yaklaşık olarak Doğu Saati ile 20.19'da resmen sona erdirdiği bildirilmiştir.^【39】FAA Komuta Merkezinin yayımladığı mesajda ülke geneli uçuş durdurma kararının iptal edildiği belirtilmiş ve iptalin yürürlük saati UTC 01.19 olarak yer almıştır.^【40】

FAA, kararın kaldırılmasının ardından sosyal medya hesabından şu açıklamayı yapmıştır: “FAA uçuş durdurma kararını kaldırdı ve bazı uçuş kalkışları yeniden başlıyor. Uçuşların yeniden başlamasına izin vermeden önce, sistemlerimizin istikrarlı olduğunu ve operasyonların güvenilirliğini koruduğunu doğrulamak için sistemlerimizi kapsamlı biçimde test ettik.”^【41】FAA, açıklamasında “Uçan kamuoyunun güvenliği her zaman FAA'nın en yüksek önceliğidir.” ifadesine de yer vermiştir.^【42】

Duffy, uçuşların pilot ve kabin ekiplerinin uygunluğuna bağlı olarak yeniden başlayacağını ve cuma gecesi mümkün olduğunca çok sayıda uçuşun gerçekleştirilmeye çalışılacağını söylemiştir.^【43】Duffy bu konuda “Mümkün olmazsa, yarın [cumartesi] sabah havayolu ortaklarımızla bu uçakları hareket ettirmeye başlayacağız. Ancak bu öğleden sonra yaşananları çözmemiz biraz zaman alacak.” ifadelerini kullanmıştır.^【44】Duffy, sistemi yeniden işler hale getirmek için büyük uçakların hareketine “daha küçük hareketler” karşısında öncelik verildiğini açıklamıştır.^【45】Kesintinin birkaç gün boyunca dalga etkisi yaratacağını belirten Duffy, on binlerce kişinin ülke genelindeki havalimanlarında mahsur kaldığını ve bu kişilerin çoğunun “bu gece nerede uyuyacaklarına dair hiçbir bilgisi olmadığını” söylemiştir.^【46】Duffy, sistemin “kapasiteye geri dönmesinin biraz zaman alacağını”, ancak Şükran Günü seyahat dönemine girilirken uçuşların “yeniden faal hâle” geleceğini beklediğini ifade etmiştir. ABD'de yılın en yoğun hava yolculuğu dönemlerinden biri olan Şükran Günü seyahat dönemi, iki haftadan kısa bir süre sonra başlamaktadır.^【47】

Uçuş durdurma kararının kaldırılmasının ardından cuma gecesi sınırlı sayıda iç hat uçuşu kalkış yapmaya başlamıştır. Çok sayıda uçağın ve ekibin olması gereken yerde bulunmaması nedeniyle havayolu şirketlerinin tamamen toparlanmasının günler sürmesi beklenmektedir.^【48】

Duffy, Beyaz Saray'daki basın toplantısında arızanın seyrini anlatmış ve yönlendiricilerin aşırı yüklenmesinin “ülke genelindeki merkezlerimizde, TRACON'larımızda radarımızda ve iletişimimizde istikrarsızlığa” yol açtığını belirtmiştir. Duffy, “TRACON'larda ve merkezlerde, radarlardan gelen verilerde ve uçaklarla iletişimimizde tutarsızlık yaşamaya başladık.” demiştir.^【49】Duffy, açıklamasının devamında şunları söylemiştir: “Anahtarlarımız, yönlendiricilerimiz aslında veriyle aşırı yüklendi ve bu yönlendiricilerden gelen verilerde bize tutarsızlıklar vermeye başladılar; bu nedenle sistemi kapattık.” Duffy, hiçbir aşamada radarın ya da iletişimin tamamen kaybedilmediğini ve binlerce uçağın güvenli biçimde indirildiğini kaydetmiştir.^【50】

Duffy, sorunu analog telekomünikasyon altyapısıyla ilişkilendirerek “Yani bu analog telekomünikasyon. Anahtarlarımız, yönlendiricilerimiz aslında veriyle aşırı yüklendi ve çöktüler.” ifadesini kullanmıştır.^【51】Duffy, altyapının durumunu da şu sözlerle anlatmıştır: “Eski anahtarlarımız, eski yönlendiricilerimiz var. 1980'lerden kalma küçük bakır hatlar kullanıyoruz. Çöken eski bir sistem ve her yerde çöktü. Aşırı yüklendi.”^【52】Duffy, iletişimde tam bir kesinti yaşanmadığını, ancak kesintinin aralıklı olması nedeniyle uçuş durdurma kararının uygulandığını açıklamıştır. Bazı iletişim imkanları sürse de sorun yaşandığında ve uçaklarla hemen iletişim kurulamadığında ya da uçaklar görülemediğinde “bunun tolere etmeye istekli olmadığımız bir risk” olduğunu belirtmiştir.^【53】Duffy, bölgesel merkezlerde radarın aralıklı olarak kaybedildiğini ve bazı uçaklarla iletişimin de aralıklı olarak kesildiğini belirtmiştir.^【54】

ABD Başkanı Donald Trump döneminde bir kısmı yenilenen cihazlarda herhangi bir kesinti yaşanmadığının altını çizen Duffy, sorunun eski donanımlardan kaynaklandığını ifade etmiştir.^【55】Duffy, “Çöken şey eskiydi. Arızalanan, eski miras ekipmandı.” demiş; anahtarlardaki aşırı yüklenmeyi azaltan ve ağların yeniden çevrim içi hâle gelmesini sağlayan düzeltmeler yapıldığını açıklamıştır. Duffy, bu düzeltmelerin bir saldırı yaşanmadığına, sorunun mevcut ekipman ve ağ arızalarından kaynaklandığına işaret ettiğini belirtmiş; sistemin eskiliğinin bir “ulusal güvenlik riski” olduğunu söylemiştir.^【56】

Duffy ve Mullin, sorunun ilk nedenini tam olarak açıklamamıştır. Duffy, “Bugün neyin yanlış gittiğinin ayrıntıları üzerinde hâlâ çalışıyoruz.” demiştir.^【57】Duffy, bu kesintiyi öngörmediklerini belirterek şunları söylemiştir: “Bu tür bir kesinti yaşayacağımızı düşünmüyorduk. Yaşadık. Neyin yanlış gittiğini inceleyip ardından sistemi yeniden başlatarak devam edebildik. Ancak bunlardan daha fazlasını yaşayacaksınız.”^【58】Duffy, “her felaket niteliğindeki arızayı öngöremeyeceğini” ifade etmiş ve eski sistem güncellenmezse “bunlardan daha fazlasının” yaşanacağını söylemiştir. Duffy, daha önce de dünya liderlerinin bu yıl Birleşmiş Milletler toplantısı için New York'a geldiği dönemde ve New Jersey'deki Newark havalimanında ağ sorunları ve kesintiler yaşandığını hatırlatarak “Bunun daha kaç kez yaşanması gerekiyor?” diye sormuştur.^【59】

İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, kesinti sürerken Beyaz Saray'ın bahçesinde basın mensuplarına açıklama yapmıştır. FAA genelinde bir telekomünikasyon kesintisi yaşandığını ve uçuşların tedbir amaçlı durdurulduğunu belirten Mullin, havada bulunan ve iniş yapacak uçakların durumunun kontrol altında olduğunu, uçakların öncelik sırasına göre ineceğini söylemiş ve “Şu an itibarıyla bunun bize yönelik kötü niyetli bir saldırı olduğuna dair hiçbir belirti yok, durum yalnızca bir telekomünikasyon kesintisinden ibaret.” demiştir.^【60】Mullin, Başkan Trump'a bilgi verildiğini belirterek “Kamuoyunun sevdikleri için korkması ya da endişelenmesi için hiçbir neden yok. Bu, başka bir 11 Eylül değil.” ifadesini kullanmıştır.^【61】Mullin'in aynı açıklamadaki şu sözleri de aktarılmıştır: “Şu an itibarıyla bunun ABD'ye yönelik bir tehdit olduğuna dair hiçbir belirti yok, buna inanmamız için hiçbir neden yoktu. Bu, FAA genelinde yaşanan bir telekomünikasyon kesintisiydi. İhtiyat gereği tüm uçuşları yerde tuttuk. Ve tüm uçuşların durumu tespit edildi.”^【62】

Mullin, olayın 11 Eylül saldırılarıyla karşılaştırılmasına ilişkin olarak “Bu başka bir 11 Eylül değil. Bunu yeterince tekrar edemem. Bu bir telekomünikasyon kesintisi. Bu çok farklı.” ifadelerini kullanmıştır.^【63】Mullin, iletişimin “belirli seviyelerde” sürdüğünü belirterek “Ancak bu, sahip olduğumuz sistemlerin bazılarını aşırı yükledi.” demiştir.^【64】

Mullin, kesintinin bir siber saldırıdan veya yapay zekadan kaynaklanıp kaynaklanmadığına ilişkin soruya şu aşamada kesin bir sonuca varmadıklarını, ancak mevcut bulguların böyle bir ihtimale işaret etmediğini belirtmiş ve “Bunun bir siber saldırı ya da süper zeka saldırısı olduğuna dair hiçbir kanıt görmedik.” demiştir.^【65】

Mullin, Başkan Trump'a uçuş durdurma kararıyla ilgili bilgi verildiğini ve Trump'ın Ulaştırma Bakanı Duffy ile telefonda görüştüğünü açıklamıştır.^【66】Duffy, Mullin ile birlikte kesintiyi görüşmek üzere Başkan Trump ile Oval Ofis'te bir araya geldiklerini belirtmiştir.^【67】Trump, FAA'nın kararı duyurmasının ardından konuya ilişkin kamuoyu önünde açıklama yapmamıştır. Basın toplantısında bir gazetecinin bu konudaki sorusu üzerine Mullin, Trump'ın sürece “tamamen dahil” olduğunu söylemiş ve “Başkanın iletişimini ben yürütmüyorum.” yanıtını vermiştir. Mullin, Trump'ın kriz başladığından bu yana üst düzey yetkililerle düzenli temas hâlinde olduğunu ve gelişmeler hakkında bilgilendirildiğini açıklamıştır.^【68】

İki havayolu yetkilisi, kesintinin L3Harris Technologies tarafından yönetilen ve hava trafik kontrolörlerinin pilotlarla iletişim kurmak için kullandığı kritik radyo frekanslarını taşıyan bir telekomünikasyon ağını etkilediğini ifade etmiştir. L3Harris, yorum talebine yanıt vermemiştir.^【69】İsimleri açıklanmayan çok sayıda kaynağa dayandırılan bilgilerde, teknik arızanın ABD hava trafik kontrol sistemini birbirine bağlayan özel iletişim ağında yapılan bir güncellemeden kaynaklandığı, L3Harris tarafından işletilen ağın bu güncelleme sonucunda yeniden başlatıldığı ve ardından çöktüğü bildirilmiştir.^【70】Yetkililer, iletişim kesintisinin FAA teknolojisinde yapılan bir yükseltme sırasında meydana geldiğini belirtmiştir.^【71】Olaya ilişkin bilgi sahibi bir yetkiliye dayandırılan bilgilerde ise Federal Soruşturma Bürosunun (FBI) arızanın bir siber saldırı ya da suç faaliyetinden kaynaklandığını düşünmediği ve müfettişlerin bir yazılım güncellemesinin kesintiye yol açıp açmadığını incelediği aktarılmıştır. ABD makamları, uçuş durdurma kararına yol açan telekomünikasyon kesintisinin nedenini henüz belirlememiştir.^【72】

FAA, hava sahasındaki sıkışıklığı yönetmeye yardımcı olmak üzere yapay zeka destekli Hava Sahası, Rotalar ve Yörüngelerin Stratejik Yönetimi (Strategic Management of Airspace, Routes and Trajectories, SMART) sistemini kullanıma sunmaktadır.^【73】FAA, bu sistemi geliştirmek ve kullanıma sokmak için Haziran ayında Air Space Intelligence (ASI) şirketiyle 875 milyon dolarlık bir sözleşme imzalamış ve sistemin 22 hava trafik kontrol merkezine genişletildiğini 10 Kasım'da duyurmuştur.^【74】FAA, sistemin “gecikmeleri azaltacağını, yakıt tüketimini düşüreceğini ve uçan kamuoyunun seyahat deneyimini iyileştireceğini” açıklamıştır.^【75】SMART sistemi, Washington yakınlarında tek bir konumda faaliyet göstermektedir; burada bir uzman ekibi uçuş programlarını, hava durumu tahminlerini ve yüzlerce başka veri akışını analiz etmekte, ardından tavsiyelerini FAA'nın komuta merkezine göndermekte, komuta merkezi de bu tavsiyeleri ülke genelindeki kontrolörlerin değerlendirmesine iletmektedir.^【76】

Mullin, yapay zeka destekli sistemin kullanıma sunulmasının kesintiyle ilişkili olup olmadığına ilişkin soruya “Bu noktada hiçbir şeyi dışlayamazsınız. Bu süreçten geçiyoruz.” yanıtını vermiştir.^【77】ASI ise X hesabından yaptığı açıklamada, “Mevcut uçuş durdurma kararı SMART sistemine, ASI'nin herhangi bir ürününe ya da FAA ve hava trafik kontrolüyle entegrasyonumuza dayanmamaktadır veya bunların sonucu değildir.” ifadesini kullanmıştır.^【78】Duffy de SMART sisteminin cuma günü sorun yaşanan ekipmanla “tamamen bağlantısız” olduğunu açıklamıştır.^【79】

Uçuş durdurma kararı, Outlook e-posta hizmetini kapatan ve perşembe günü yaşanan dünya çapındaki Microsoft kesintisinin ardından gelmiştir.^【80】Mullin, kesinti sürerken perşembe günkü Microsoft kesintisiyle bir bağlantı olup olmadığına ilişkin soruya yetkililerin hiçbir ihtimali dışlamadığını söylemiştir.^【81】Mullin, bir başka açıklamasında ise “Bu ikisini ilişkilendirmek için hiçbir neden görmüyorum.” demiştir.^【82】

Mullin, akşamki basın toplantısında şunları söylemiştir: “Herkesin bununla Microsoft arasında hiçbir bağlantı olmadığını anlamasını istiyorum. Pek çok insanın bu çıkarımı yaptığını biliyorum. Şu ana kadar gördüğümüz bu. Aslında bir siber saldırı yok. Hâlâ bu süreç üzerinde çalışıyoruz.”^【83】Microsoft sözcüsü de şirketin, FAA'nın ülke geneli uçuş durdurma kararının perşembe günü Outlook ve diğer hizmetleri devre dışı bırakan hizmet kesintisiyle ilişkili olduğuna dair herhangi bir belirtiye sahip olmadığını açıklamıştır.

Uçuş takip sitesi FlightAware'in verileri, kesinti süresince iptal ve gecikme sayılarının sürekli arttığını göstermiştir. Kararın ilk saatlerinde ABD'deki havalimanlarında yaklaşık 7.000 uçuş gecikmiş ya da iptal edilmiştir. Doğu Saati ile 18.30 itibarıyla ABD havalimanlarına gelen ve buralardan kalkan uçuşlardan 10.543'ünde gecikme, 2.642'sinde iptal kaydedilmiştir. İptal edilen uçuş sayısı daha sonra 4.777'ye, gecikme sayısı 9.800'ün üzerine çıkmıştır. Kararın kaldırıldığı saatte yaklaşık 6.700 uçuş iptal edilmiş, 8.600 uçuş gecikmiştir.^【84】Saat 20.45 itibarıyla 6.000'den fazla kalkış iptal edilmiş, cumartesi gününe ait en az 1.400 kalkış da iptal listesine girmiştir.^【85】Cuma günü ABD içinde, ABD'ye ve ABD'den yapılan 7.700'ü aşkın uçuş iptal edilmiş, 8.000'i aşkın uçuş gecikmiş; cumartesi günü için de 2.000'den fazla uçuş iptal edilmiştir.^【86】Kesinti, cuma günü 8.500'ü aşkın uçuşta gecikmeye ve yaklaşık 8.000 uçuşun iptaline yol açmıştır.^【87】

Uçuş takip sitesi Flightradar24'ün verilerinde 13 Kasım Cuma günü 4.700'den fazla uçuşun iptal edildiği, 10.000 uçuşun geciktiği ve cumartesi günü için 700 uçuşun iptal edildiği kaydedilmiştir.^【88】UTC 04.30 (Doğu Saati 23.30) itibarıyla ABD havalimanlarına gelen ve buralardan kalkan, cumartesi gününe kadar planlanmış yaklaşık 10.000 uçuş iptal edilmiştir. Bu iptallerden Delta Air Lines ve American Airlines'ın her birine ait olanlar 2.200'ü, United Airlines'a ait olanlar 1.800'ü bulmuş; Southwest Airlines ise yaklaşık 1.400 uçuşunu iptal etmiştir. Bazı uçaklar iniş yaptıktan sonra kapı bulabilmek için beş saatten fazla beklemiş; United Airlines'ın UA2458 sefer sayılı uçağı Chicago'ya iniş yaptıktan 5,5 saat sonra kapıya ulaşabilmiştir.^【89】

Doğu Saati ile 20.00 itibarıyla 9.000'den fazla uçuş gecikmiş, 5.200'den fazla uçuş iptal edilmiş ve aynı saatte 387 ticari uçuş havada bulunmuştur.^【90】

Atlanta, Washington'daki Reagan, Miami, BWI Marshall ve George Bush Kıtalararası havalimanları, FAA'nın duyurusunun ardından uçuşların durdurulduğunu doğrulamış ve yolculara uçuş durumlarını doğrudan havayolu şirketleriyle teyit etmelerini tavsiye etmiştir. FAA, Los Angeles Uluslararası Havalimanı (LAX), Las Vegas'taki Harry Reid Uluslararası Havalimanı, JFK ve Philadelphia Uluslararası Havalimanı'nda da uçuş durdurma ve gecikmelerin yaşanabileceğini bildirmiştir.^【91】Boston, Atlanta, Miami, Pittsburgh, New York, Los Angeles ve Baltimore'daki büyük havalimanlarında gecikmeler birikmiştir.^【92】Chicago Midway ve O'Hare, Dallas Fort Worth Uluslararası Havalimanı ve New York'taki LaGuardia Havalimanı önemli aksaklıklar yaşamıştır.^【93】

Çok sayıda uçağın kalkış yapamaması nedeniyle havalimanlarında uçakları park etmek için kapı ve apron alanı kalmamıştır.^【94】Doğu Saati ile 18.00 itibarıyla Virginia'nın Arlington kentindeki Reagan Washington Ulusal Havalimanı kapasitesinin sınırına ulaşmış, Chicago O'Hare Uluslararası Havalimanı da kapasitesinin sınırına yaklaşmıştır.^【95】Reagan Washington Ulusal Havalimanı'nın uçak park edecek yeri kalmamış ve havalimanı yönlendirilen uçuşları kabul edemez hâle gelmiştir.^【96】Los Angeles Uluslararası Havalimanı'na yeni inen uçakların, kalkması planlanan diğer uçaklara izin verilmediği için apronda kapılara ilerleyemediği; Austin'e inen bir uçaktaki yolculara da uçaktan inemedikleri için yerlerinde beklemeleri söylendiği bildirilmiştir.^【97】

Oklahoma City'deki Will Rogers Uluslararası Havalimanı'nda Merkezi Saat ile yaklaşık 15.45 itibarıyla 41 gecikme ve bir iptal kaydedilmiştir. Tulsa Uluslararası Havalimanı ise uçuş durdurma kararı nedeniyle en az bir uçağın geri dönmek zorunda kaldığını, dört uçuşun da planlandığı şekilde kalkış yapamadığını doğrulamıştır.^【98】

United Airlines, X hesabından yaptığı açıklamada havadaki uçuşlarının devam edeceğini, iç hat uçuşlarının kalkış yapmayacağını ve “uluslararası kalkışların FAA tarafından her biri ayrı ayrı değerlendirilerek yönetildiğini” bildirmiştir. American Airlines günün geri kalanında aksaklıklar beklediğini açıklayarak “FAA bu ülke geneli uçuş durdurma kararını kaldırdığında, müşterilerimizi mümkün olan en kısa sürede yola çıkarmak için American genelinde herkes seferber olacak.” ifadesini kullanmıştır.^【99】Delta Air Lines, “Şu anda hiçbir Delta uçuşu kalkış yapmıyor ve hâlihazırda yolda olan uçuşlar varış noktalarına devam edecek.” açıklamasını yapmıştır.^【100】

JetBlue, cuma akşamı kalan tüm iç hat uçuşlarını iptal etmiş; yalnızca Boston Logan Uluslararası Havalimanı ile New York'taki John F. Kennedy Uluslararası Havalimanı'ndan Avrupa'ya yönelik uçuşların kalkış yapabileceğini açıklamıştır. Şirket, “Ek iptaller dahil olmak üzere aksaklıkların yarına kadar devam etmesini bekliyoruz.” ifadesini kullanmıştır.^【101】JetBlue, personeline gönderdiği bir notta ekiplerin ve uçakların operasyonların yeniden başlaması için yerinde olması amacıyla Avrupa seferleri dışında günün kalan uçuşlarını ve cumartesi günü planlanan bazı uçuşları iptal edeceğini bildirmiştir.^【102】Alaska Airlines, Alaska eyaleti içindeki uçuşlarının ve Hawaii'deki adalar arası seferlerinin etkilenmediğini, Batı Kıyısı'ndan Hawaii'ye uçuşların sürdüğünü ve Honolulu'dan uluslararası uçuşlara kalkış izni verildiğini açıklamıştır. Şirket, “Uçuş durdurma kararı kaldırıldığında, operasyonlarımızın günün geri kalanında yeniden rayına oturması zaman alacak.” ifadesini kullanmıştır.^【103】

Kararın kaldırılmasının ardından Delta Air Lines uçuşlarını “güvenli bir şekilde yeniden başlattığını” duyurarak “Normal operasyonları tamamen geri getirmek için olabildiğince hızlı çalışırken anlayışınız için teşekkür ederiz.” açıklamasını yapmıştır. United Airlines “bazı cuma gecesi uçuşlarını” yeniden başlattığını bildirmiş ve “Müşterilerimize ve çalışanlarımıza özen gösterirken güvenlik en yüksek önceliğimizdir.” ifadesini kullanmıştır. American Airlines, “bu akşam kalan uçuşlardan mümkün olduğunca fazlasını gerçekleştirmeye ve önümüzdeki günlerde havayolunu mümkün olan en güçlü toparlanma için konumlandırmaya” odaklandığını açıklamıştır. JetBlue ise uçuşlarını cumartesi sabahı yeniden başlatmayı planladığını duyurmuştur.^【104】American Airlines, daha hızlı bir toparlanma için uçakları ve ekipleri konumlandırmak amacıyla büyük aktarma merkezleri dışındaki küçük şehirlere ve uluslararası noktalara yönelik uçuşlara öncelik vermiştir.^【105】ABD havayolu şirketlerini temsil eden ticaret birliği Airlines for America, Ulaştırma Bakanlığı ve FAA ile yakın iletişim içinde olduğunu açıklamıştır.^【106】

American Airlines, United Airlines ve Delta Air Lines hisseleri mesai sonrası işlemlerde yüzde 1 ile 2 arasında, JetBlue Airways hisseleri ise yaklaşık yüzde 3 değer kaybetmiştir.^【107】

Avrupa hava seyrüsefer güvenliği teşkilatı Eurocontrol'ün internet sitesinde, Eurocontrol üyesi devletlerden ABD'ye yönelik tüm hava trafiğinin “FAA'nın talebi üzerine teknik sorunlar nedeniyle” askıya alındığı bildirilmiştir.^【108】Eurocontrol'ün 42 üye devleti arasında çok sayıda AB ülkesi, Birleşik Krallık, Ukrayna ve Türkiye bulunmakta; İsrail ve Fas da anlaşmalı devletler arasında yer almaktadır.^【109】Eurocontrol'ün bildiriminde askıya alma kararının cumartesi günü GMT 05.00'e (Doğu Saati ile gece yarısı) kadar yürürlükte kalacağı belirtilmiştir.^【110】Asya'daki büyük havalimanlarından ABD'ye yönelik uçuşlar da kesintiden etkilenmiştir.^【111】

Avustralya'nın en büyük uluslararası havalimanı olan Sidney Havalimanı, ABD'ye yönelik tüm uçuşları durdurmuştur. ^【112】Meksika federal havacılık kurumu, Meksika havalimanlarından ABD'ye yönelik tüm tarifeli uçuşların şimdilik durdurulduğunu açıklamıştır.^【113】

Kanada'da Toronto Pearson, Vancouver, Edmonton, Montreal-Trudeau ve Calgary başta olmak üzere çeşitli havalimanlarında gecikme ve iptaller yaşanmıştır. Saskatoon ve Regina havalimanları ise cuma günü ABD'ye planlanmış doğrudan uçuşları bulunmadığı için etkilenmemiştir.^【114】Air Canada, ABD'ye yönelik ve ABD'den gelen uçuşlarını “akşamın geri kalanı” için iptal ettiğini açıklamış ve “ABD hava sahasından transit geçen Kanada, Karayipler ve Güney Amerika arasındaki uçuşlar da etkilenebilir.” uyarısında bulunmuştur. Air Canada, halihazırda havada olan uçuşların “şu ana kadar yolculuklarına devam etmesine izin verildiğini” bildirmiştir. Calgary Uluslararası Havalimanı, “ABD'ye yönelik tüm uçuşların kalkışları aksi bildirilene kadar YYC'de bekletilmektedir.” açıklamasını yapmıştır.^【115】

Kanada'nın sivil hava seyrüsefer sistemini işleten Nav Canada, sistemlerinin “normal şekilde çalıştığını” ve ABD'deki uçuş durdurma kararının uçuşlarını etkilemediğini bildirmiş; “yönlendirilebilecek hava araçları da dahil” uçakların güvenli hareketini desteklemeye devam ettiğini açıklamıştır.^【116】Nav Canada daha sonra trafiği “güvenli biçimde yönetmek” için Toronto Pearson, Montreal-Trudeau, Calgary ve Vancouver havalimanlarında trafik yönetimi tedbirleri uygulamaya koymuş, birkaç saat sonra bu tedbirleri geri çekmiştir.^【117】Nav Canada, kararın kaldırılmasının ardından “NAV CANADA, Kanada hava sahasında hava trafiğinin güvenli ve verimli kalmasını sağlamaya devam edecektir. Operasyonlar normale dönerken bazı gecikmeler sürebilir.” açıklamasını yapmıştır.^【118】Kanada Ulaştırma Bakanı Steven MacKinnon ise “Kanada sistemleri normal şekilde çalışırken, uçuş durdurma kararları nedeniyle ABD'ye seyahat aksayabilir. Durum geliştikçe gelişmeleri izlemeye devam edeceğiz ve ilgili makamlarla temas hâlinde kalacağız.” açıklamasını yapmıştır. Newfoundland ve Labrador eyaletindeki Gander Havalimanı, 11 Eylül saldırılarında olduğu gibi iniş yapacak yer arayan ABD uçuşları için hazır bekletilen Kanada havalimanları arasında yer almıştır.^【119】

ABD'nin ulusal demiryolu işletmecisi Amtrak, hava yolculuğundaki ülke geneli aksaklık nedeniyle normalin üzerinde çağrı hacmiyle karşılaştığını, internet sitesinde ve uygulamasında hata mesajları görüntülendiğini ve müşterilerin temsilcilere ulaşmakta zorlandığını açıklamıştır. Amtrak, X hesabından yaptığı paylaşımda “Hem internet sitemizde hem de uygulamamızda görülen hata mesajları ve bir temsilciye ulaşmanın güçlüğü için özür dileriz. Devam eden havayolu sorunları nedeniyle şu anda normalden yüksek çağrı hacmiyle karşı karşıyayız.” ifadelerini kullanmıştır.^【120】

ABD Ulusal Hava Durumu Servisi (NWS), ülke genelinde internet ve iletişim sorunları yaşadığını açıklamıştır. Bu sorunların kullanıcıların servisin internet sitelerindeki ürünlere erişmesini engelleyebileceği veya güncel olmayan bilgilerin görüntülenmesine yol açabileceği belirtilmiştir. Bu durumun hava trafiğini durduran iletişim arızasıyla bir bağlantısı olup olmadığı belirsizdir.^【121】NWS, bir başka açıklamasında radarının ve internet sitesinin tamamen işler durumda olduğunu bildirmiş ve kendisinin de iletişim aksaklığı yaşadığına ilişkin yanlış haberleri düzeltmeye çalışmıştır.^【122】

ABD hava trafik kontrol sistemi, FAA eskiyen altyapıyı değiştirmeye çalışırken ekipman arızaları, iletişim sorunları ve kontrolör eksikliğiyle karşı karşıya kalmaktadır. Kongre, sistemin yenilenmesi için bir önceki yıl 12,5 milyar dolar onaylamıştır; FAA ve Beyaz Saray, 13 Kasım'da yasa koyuculardan 30,1 milyar dolar daha talep etmiştir.^【123】Beyaz Saray ve Ulaştırma Bakanlığının 30,1 milyar dolarlık talebi, kesintiden önce aynı gün iletilmiştir.^【124】Kongre'nin onayladığı 12,5 milyar dolarlık fon beş yıllık bir dönemi kapsamaktadır.^【125】Bu fonun onaylanmasının ardından kilometrelerce eski bakır kablo fiber optik hatlarla değiştirilmiş, ülke genelindeki havalimanlarında eski radyo sistemleri kademeli olarak yenilenmeye başlanmıştır.^【126】FAA, kesintiden birkaç hafta önce, 1980'lerde ve 1990'larda yaygın olan disketlere dayanan sistemleri 2028 yılı sonuna kadar değiştirme taahhüdünde bulunmuştur.^【127】

Duffy, basın toplantısında Kongre'ye yönelik finansman çağrısını yinelemiştir. Hayati önem taşıyan hava trafik kontrol sistemlerinin en son teknolojiyle yeniden inşa edilmesi gerektiğini ifade eden Duffy, sistemin “yamalarla veya geçici çözümlerle” idare edilmemesi gerektiğine dikkati çekmiştir. Duffy, Trump'ın 12,5 milyar dolarlık kapsamlı bir yasa tasarısı ile yeniden inşa sürecini başlattığına işaret ederek, FAA özelinde daha önce görülmemiş bir hızla ilerlediklerini, ancak bunun kısmi bir finansman olduğunu belirtmiş ve “Başkan Trump 30 milyar dolar talep etti, ancak ben 50 milyar dolar gerektiğini düşünüyorum.” demiştir.^【128】Duffy, “Elimizde inanılmaz derecede eski bir hava trafik kontrol sistemi var.” diyerek “Onu düzeltmemiz için bize parayı verin.” çağrısında bulunmuştur.^【129】

13 Kasım 2026'daki karar, ABD havacılık tarihindeki üçüncü ülke geneli uçuş durdurma kararıdır.^【130】Karar, 11 Eylül 2001 terör saldırılarının ardından uygulanan ve yaklaşık iki gün süren kapanmadan sonra ABD tarihinin en uzun ikinci ülke geneli uçuş durdurma kararı olmuştur.^【131】11 Eylül 2001 saldırılarının ardından FAA, eşi görülmemiş bir ülke geneli uçuş durdurma kararı almış; ABD hava sahasındaki tüm sivil hava trafiği durdurulmuş ve havadaki uçaklara en yakın uygun havalimanlarına iniş yapmaları talimatı verilmiştir.^【132】FAA, bu saldırıların ardından hava trafiğini iki gün boyunca kapatmıştır. Söz konusu dönemde Newfoundland ve Labrador'daki Gander ve çevresindeki kasabalar, Kanada'ya yönlendirilen 38 ticari uçuştaki en az 6.000 mahsur yolcuya yardım etmiştir.^【133】

Bir önceki ülke geneli uçuş durdurma kararı 11 Ocak 2023'te, pilotlara olası tehlikeleri bildiren Havacılara Bildirimler Sistemindeki (Notice to Air Missions, NOTAM) bir arıza nedeniyle alınmıştır. Dönemin yetkilileri arızadan sözleşmeli personeli sorumlu tutmuş; personelin veri tabanları arasındaki senkronizasyonu düzeltmeye çalışırken yanlışlıkla dosyaları sildiğini açıklamıştır.^【134】FAA yetkilileri, ön incelemenin sorunun hasarlı bir veri tabanı dosyasından kaynaklandığını ortaya koyduğunu ve siber saldırıya ilişkin bir kanıt bulunmadığını belirtmiştir. 2023'teki karar yaklaşık 90 dakika yürürlükte kalmış, 10.000'den fazla uçuşta gecikmeye ve 1.300 iptale yol açmıştır.^【135】Guy Gratton ise 2023'teki kararın 1 saat 52 dakika sürdüğünü, yaklaşık 9.500 uçuşu geciktirdiğini ve yaklaşık 1.300 uçuşu iptal ettirdiğini belirtmiştir.^【136】2023'teki karar sırasında Ulaştırma Bakanı görevinde Pete Buttigieg bulunmaktadır.^【137】

ABD'de son yıllarda teknik sorunlar hava trafiğini defalarca aksatmıştır. 2025 yılında hava trafik kontrolörleri Newark Liberty Uluslararası Havalimanı'na gelen ve buradan kalkan uçaklarla teması kaybetmiş, bu ekipman arızası büyük uçuş gecikmelerine yol açmıştır.^【138】Mayıs 2025'te Newark Liberty Uluslararası Havalimanı'ndaki radar ekranları 90 saniyelik bir kesinti sırasında kararmıştır.^【139】2026 Eylül ayında New Jersey'deki bir inşaat çalışması sırasında bir Verizon fiber kablosunun kazara kesilmesi, hava trafik kontrolörleri için kritik verilerin yedek beslemesini kesmiş ve Newark ile Philadelphia'ya yönelik yüzlerce uçuş iptal edilmiş, gecikmiş veya yönlendirilmiştir.^【140】Kuzeydoğu'da yaşanan bu bölgesel kesinti, bir inşaat ekibinin fiber optik hattı kesmesiyle ilişkilendirilmiştir.^【141】