ABD'nin Discombobulator silahı

“Discombobulator”, 2026 yılı Ocak ayında Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump tarafından kamuoyuna yansıyan açıklamalarda kullanılan ve Venezuela’daki bir askerî operasyon sırasında savunma sistemlerini devre dışı bıraktığı öne sürülen bir silah ya da kapasiteyi tanımlamak için dile getirilen bir ifadedir. Terim, teknik bir silah sisteminin resmî adı olarak doğrulanmamış, ancak ABD’nin Venezuela’da gerçekleştirdiği operasyon bağlamında gündeme gelmiştir.

3 Ocak 2026 Venezuela Operasyonu

3 Ocak 2026 tarihinde ABD güçleri tarafından Venezuela’da düzenlenen askerî operasyonda, Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro ve eşi Cilia Flores’in yakalanarak ülke dışına çıkarıldığı bildirilmiştir. Operasyon sırasında Caracas’ta patlama ve uçak seslerinin duyulduğu, Venezuela yönetiminin ABD’yi sivil ve askerî tesislere saldırı düzenlemekle suçladığı açıklanmıştır.

Venezuela Tarafının Açıklamaları

Venezuela Savunma Bakanı Vladimir Padrino López, operasyonun ardından yaptığı açıklamalarda, ABD’nin ülkeyi “silah laboratuvarı” olarak kullandığını ileri sürmüştür. Açıklamalarda, yapay zekâ destekli ve daha önce savaş alanlarında kullanılmamış askerî teknolojilerin devreye sokulduğu iddia edilmiştir. Padrino López, 3 Ocak tarihli operasyon sırasında Venezuelalı ve Kübalı askerlerin hayatını kaybettiğini bildirmiştir.

Donald Trump’ın Beyanları

Donald Trump, NewsNation ve New York Post’a verdiği mülakatlarda, operasyon sırasında “discombobulator” olarak adlandırdığı bir silahın kullanıldığını belirtmiştir. Trump, bu aracın karşı tarafın radar ve savunma ekipmanlarının çalışmamasına neden olduğunu ifade etmiş, ancak silahın niteliği hakkında ayrıntı vermekten kaçınmıştır. Trump, söz konusu kapasite hakkında konuşmasının kendisine yasak olduğunu da dile getirmiştir .

Beyaz Saray Kaynakları ve Tanıklık İddiaları

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt tarafından aktarılan sosyal medya paylaşımlarında, Venezuelalı bir güvenlik görevlisinin operasyon sırasında “yoğun bir ses dalgasına benzer” bir etki yaşadığını öne sürdüğü aktarılmıştır. Bu anlatımlarda burun kanaması, baş dönmesi ve hareket kaybı gibi fizyolojik etkilerden söz edilmiştir. Ancak bu tanıklıkların bağımsız biçimde doğrulanamadığı belirtilmiştir.

Askerî ve Teknik Değerlendirmeler

CNN tarafından yayımlanan analizlerde, “discombobulator” ifadesinin tekil ve yeni bir silah sistemini tanımlamadığı, Trump’ın farklı askerî kapasiteleri tek bir kavram altında topladığı değerlendirmesi yapılmıştır. Analizde, ABD güçlerinin operasyon sırasında elektronik harp ve siber araçlar kullanarak Venezuela’nın erken uyarı, radar ve hava savunma sistemlerini devre dışı bıraktığı aktarılmıştır. Ayrıca, mevcut akustik sistemlerin sahadaki personeli geçici olarak etkisiz hâle getirmek amacıyla kullanılmış olabileceği ifade edilmiştir.

Bilinen Yönlendirilmiş Enerji ve Elektronik Harp Sistemleri

Al Jazeera tarafından yayımlanan incelemede, ABD’nin daha önce kullandığı uzun menzilli akustik cihazlar (LRAD), Active Denial System (ADS) ve yüksek güçlü mikrodalga tabanlı karşı-elektronik projelerin teknik özelliklerine yer verilmiştir. Uzman görüşlerine göre, bu sistemlerin insanları geçici olarak etkisiz hâle getirebildiği, ancak elektronik altyapıyı tamamen devre dışı bırakmalarının daha çok elektronik harp, siber saldırı veya güç kesintisi yöntemleriyle mümkün olduğu belirtilmiştir.

Elektronik ve Siber Kapasiteler

ABD’nin askerî doktrininde elektronik harp, siber-fiziksel operasyonlar ve karşı-elektronik silahların uzun süredir yer aldığı aktarılmıştır. Radar karartma, iletişim ağlarını bozma ve savunma sistemlerini geçici olarak işlevsiz bırakma gibi yöntemlerin, fiziksel yıkıma başvurmadan operasyonel üstünlük sağlamayı amaçladığı belirtilmiştir. CNN analizinde, Venezuela operasyonunda bu tür yöntemlerin birlikte kullanıldığı değerlendirmesi yapılmıştır.

Kavramın Tanımı ve Kullanımı

Askerî uzmanlara göre “discombobulator” terimi, teknik literatürde tanımlı bir silah sistemi değildir. Terimin, bilinen elektronik harp, siber saldırı ve yönlendirilmiş enerji araçlarının bütününü ifade eden politik bir niteleme olarak kullanıldığı değerlendirilmiştir. Mevcut açık kaynaklı bilgilerde, bu isimle tanımlanan özgün ve yeni bir silahın varlığına dair doğrulanmış teknik veri bulunmadığı belirtilmiştir.