ABD'nin İran'a Yönelik Ekonomik Dışlama Operasyonu

Operation Economic Outcast (Ekonomik Dışlama Operasyonu), ABD Hazine Bakanı Scott Bessent tarafından 24 Ağustos 2026 tarihinde, ABD-İran savaşı sırasında ABD Başkanı Donald Trump'ın talimatıyla duyurulan ve İran İslam Cumhuriyeti'ni küresel finans sisteminden tamamen izole etmeyi amaçlayan kapsamlı bir ekonomik yaptırım kampanyasıdır.^【1】 Bessent operasyonu, çoğunlukla dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve taşımacılık sektörlerinde ikincil yaptırım kapsamını genişleten ve İran ile ticari/finansal ilişkisini sürdüren üçüncü ülkeleri de hedef alan bir kampanya olarak tanımlamıştır.^【2】 Operasyon eş zamanlı olarak ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC) tarafından yaklaşık 60 kuruluş, kişi ve gemiye, ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından ise İran'ın askeri tedarik faaliyetleri ile petrol/petrokimya ticaretine ilişkin ayrı bir yaptırım paketinin yürürlüğe konulmasıyla uygulamaya geçirilmiştir.^【3】 Bessent, operasyonu İkinci Dünya Savaşı'ndaki Normandiya Çıkarması'na atıfla bir "ekonomik D-Day" olarak nitelendirmiştir.^【4】

Operasyon, Scott Bessent'in 24 Ağustos 2026'da Hazine Bakanlığında düzenlediği basın toplantısında duyurulmuştur.^【5】 Bessent açıklamasında şu ifadeleri kullanmıştır: "Bugün, Başkan Trump'ın talimatıyla, Birleşik Devletler Hazine Bakanlığı, İran İslam Cumhuriyeti ve onun destekçilerine karşı benzeri görülmemiş bir kampanya olan Operation Economic Outcast'ı başlattı (…) Bugün, aynı ruhla, İran'ın küresel çaptaki finansal bağlantılarına karşı bir ekonomik saldırı başlatıyoruz. Amacımız, Tahran tek başına kalana kadar bu zorba rejimi ayakta tutan her ekonomik can damarını kesmektir".^【6】

Bessent, İran'ın önünde "Tam bir küresel izolasyon ve bir geçim ekonomisi ya da küresel ekonomiye yeniden katılma fırsatı sunan normalleşme yolu." olmak üzere yalnızca iki seçenek bulunduğunu belirtmiştir. Bessent, bu iki seçenek dışındaki tüm yolları kapatmak amacıyla operasyonun başlatıldığını ifade etmiştir. Hazine Bakanlığının, İran'ın petrol kaçakçılığı ve yaptırımlardan kaçınmak için kullandığı her bağlantı noktasının, aracının ve ağın haritasını çıkardığını belirten Bessent, uygulanacak yaklaşımı "sıfır sızıntı yaklaşımı" olarak tanımlamış ve "Rejimin, Amerika'ya ve dünyaya yönelik terör eylemleri gerçekleştirme kapasitesini yeniden inşa etmesine olanak sağlayacak en küçük bir nefes alma alanı bile olmayacak" ifadelerini kullanmıştır.

Bessent, İran ile iş yapmaya devam eden ülkelerin bu faaliyetlerden habersiz olduklarını iddia edemeyeceklerini vurgulayarak, İran'ın destekçilerinin ülkenin petrolünü satın aldığını ve taşıdığını, döviz büroları ve serbest ticaret bölgeleri aracılığıyla finansal akışı kolaylaştırdıklarını, uçuşlarını kabul ettiklerini ve sicillerinde tuttuklarını, deniz üzerinden yakıt aktarımlarına ve kara sınırı geçişlerine göz yumduklarını ve bankalarının yasa dışı kullanımına müsamaha gösterdiklerini belirtmiştir.^【7】

Bessent, her ülkeye tespit edilen faaliyetleri durdurması için belirli bir süre tanındığını, bu sürede harekete geçilmemesi halinde Hazine Bakanlığının yetkilerini kullanarak tek taraflı adım atacağını bildirmiştir. Örnek olarak, İran'ın Bank Melli bankasının tüm şubelerinin kapatılması gerektiğini belirten Bessent, İran adına kara para aklamayı kolaylaştıran her kuruluşun ABD doları sisteminden çıkarılacağını söylemiştir.

23-24 Ağustos tarihlerinde ABD Başkanı Trump'ın dünya liderlerini arayarak İran ile ilişkilerini sona erdirme yönünde özel taleplerde bulunduğunu belirten Bessent, hangi ülkelerle temasa geçildiğini açıklamamış ancak "şimdiden bazı sonuçlar aldıklarını" söylemiştir.^【8】

Bessent, yeni sektörel yaptırımların İran'ın yurt dışında gelir ve kaynak sağlamak için kullandığı beş kritik alanı; dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve taşımacılığı hedef aldığını ifade etmiştir. Bessent'e göre söz konusu tedbirler, İran rejimiyle ticari ilişkilerini sürdüren kişi ve kuruluşlar açısından ikincil yaptırım riskinin kapsamını da genişletmektedir.^【9】

Basın toplantısında Bessent, Çin bankalarının yaptırımlardan etkilenip etkilenmeyeceğine ilişkin bir soru üzerine, “Kimse ABD yaptırımlarının erişiminin üzerinde değildir” ifadelerini kullanmış ve uygulanan politikayı “rejimin ekonomik olarak boğulması” şeklinde tanımlamıştır. Ülkelere yaptırımlara uyum konusunda belirli bir son tarih verilmediğini belirten Bessent, buna karşın ABD'nin “sonsuz bir sabrı olmadığını” vurgulamıştır. Hazine Bakanlığının ayrıca İran'a yönelik bazı ödemelere ve İran vatandaşlarının ABD'deki kültürel ve akademik kurumlara erişimine olanak tanıyan çeşitli lisansları askıya aldığı bildirilmiştir.^【10】

Somut ve acil bir eyleme geçilmemesine yönelik eleştiriler karşısında Bessent, "Herkese kötü davranışı düzeltme fırsatı veriyoruz. Neden küresel finans sistemini havaya uçurmak isteyeyim ki?" demiştir.^【11】 Bessent, Hazine, Dışişleri ve Savunma bakanlıklarından ekiplerin dünya genelinde muhataplarıyla temasa geçerek ABD'nin beklediği acil eylemi ilettiğini belirtmiştir.^【12】

ABD Dışişleri Bakanlığı, 24 Ağustos 2026 tarihli bir bilgilendirme notunda, "ABD kuvvetlerine ve müttefiklerine yönelik saldırıları mümkün kılan kişi ve kuruluşları ifşa etmek ve İran rejiminin komşularına saldırmak, terörizmi desteklemek, kendi halkını baskı altında tutmak ve küresel ekonomiyi rehin almak için kullandığı gelirleri kısıtlamak" amacıyla çok sayıda kuruluş, kişi ve gemiye yaptırım uyguladığını duyurmuştur.^【13】 Tüm Dışişleri Bakanlığı hedefleri, İran'a ilişkin belirli yaptırımları yetkilendiren ve yeniden uygulamaya koyan 13846 Sayılı İcra Kararı (E.O. 13846) ile İran'ın konvansiyonel silah faaliyetleriyle ilgili kişileri hedef alan 13949 Sayılı İcra Kararı (E.O. 13949) uyarınca belirlenmiştir. Eş zamanlı olarak Hazine Bakanlığı, İran rejiminin yasa dışı tedarik, siber operasyonlar ve petrol/petrokimya ürünü gelir elde etme ağlarını mümkün kılan yaklaşık 60 kuruluş, kişi ve gemiyi bloke edilmiş mülkiyet olarak belirlemiştir.^【14】

Dışişleri Bakanlığının belirlemesine göre, bu kapsamdaki yaptırımlar, Operation Epic Fury sırasında ABD askeri personeline yönelik hedeflemeyi destekleyen hassas görüntü tedarikinde bulunan iki İran merkezli kuruluşu ve İran'ın askeri faaliyetlerinden ve tedarik çabalarından sorumlu yedi kişiyi hedef almıştır. Yaptırım listesinde yer alan kuruluş ve kişiler şunlardır:

• DADENEGAR STARTUP STUDIO (DADENEGAR) – Operation Epic Fury sırasında Orta Doğu'daki ABD ve müttefik tesislerinin hedeflenmesini desteklemiş, bazı faaliyetlerinde ticari Çin uydu görüntülerini kullanmış, İran'ın askeri hedefleme ve muharebe hasar tespiti faaliyetlerini desteklemiş ve İran hükûmeti adına çevrimiçi bir etki operasyonu yürütmüştür; E.O. 13949'un 1(a)(iii) maddesi uyarınca yaptırımlandırılmıştır.
• İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu Siber-Elektronik Komutanlığı (IRGC-CEC) – Operation Epic Fury sırasında İran'ın askeri hedeflemesini destekleyen, ABD askeri varlıkları ve tesislerine ilişkin bilgi elde etmiş; E.O. 13949'un 1(a)(iii) maddesi uyarınca yaptırımlandırılmıştır.
• Muhammed Bâkır Zülkadr (Zolqadr) – İran'ın millî güvenlik ve savunma politikasına ilişkin en üst resmî karar organı olan Yüksek Millî Güvenlik Konseyi Sekreteri olup, İran'ın "Direniş Ekseni"ne desteğinin sürdürülmesini savunan aktif bir rol üstlenmiştir. Zülkadr, BM Güvenlik Konseyi'nin 1747 (2007) sayılı kararının I sayılı ekinde belirlenmiş ve bu belirleme, İran'ın nükleer taahhütlerine ilişkin "önemli ölçüde yerine getirmeme" durumu gerekçesiyle 27 Eylül 2025'te yeniden yürürlüğe konmuştur; E.O. 13949'un 1(a)(iii) maddesi uyarınca yaptırımlandırılmıştır.
• Ali Abdullahi (Abdollahi) – ABD tarafından daha önce yaptırımlandırılmış İran hükûmet kuruluşu Hatem'ül-Enbiya Merkez Karargâhı'nın, ortak ve savaş zamanı operasyonlarından sorumlu komutanı olup, Operation Epic Fury sırasında İran'ın kinetik eylemlerine ilişkin kararları yönlendirmiştir; E.O. 13949'un 1(a)(ii) maddesi uyarınca yaptırımlandırılmıştır.
• Ahmed Vahidi (Vahidi) – İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun (IRGC) Başkomutanı olup, İran'da hem siyasi hem askeri açıdan en etkili kişilerden biri olarak, Operation Epic Fury sırasında İran'ın kinetik eylemlerine ilişkin kararları yönlendirmiştir; E.O. 13949'un 1(a)(ii) maddesi uyarınca yaptırımlandırılmıştır.
• Seyyid Hüseyin Macid Musevi İftihari (Eftekhari) – IRGC Hava-Uzay Kuvvetleri Komutanı olup, IRGC'nin insansız hava aracı (İHA) programından sorumlu birimin başındadır; Operation Epic Fury sırasında İran'ın balistik füze ve İHA programlarına ilişkin sorumluluk üstlenmiştir; E.O. 13949'un 1(a)(ii) maddesi uyarınca yaptırımlandırılmıştır.
• Seyyid Mehdi Ferahi (Farahi) – İran Savunma ve Silahlı Kuvvetler Lojistik Bakanlığı'nda (MODAFL) Sınai ve Araştırma İşlerinden Sorumlu Bakan Yardımcısı olup, silah ve ilgili malzeme tedarikini yönetmekte ve Operation Epic Fury sırasında ABD kuvvetlerine ve müttefiklerine karşı kullanıldığı bildirilenler de dâhil olmak üzere çeşitli füze sistemleri hakkında ayrıntılı bilgiye sahip olduğunu göstermiştir; E.O. 13949'un 1(a)(ii) maddesi uyarınca yaptırımlandırılmıştır.
• Amir Hatemi (Hatami) – İran'ın konvansiyonel ordusu olan Artêş'in Komutanı olup, İran silahlı kuvvetlerinin konvansiyonel silahlanmasından sorumludur ve Operation Epic Fury de dâhil olmak üzere füze ve İHA kullanımına ilişkin sorumlulukları bulunmaktadır; E.O. 13949'un 1(a)(ii) maddesi uyarınca yaptırımlandırılmıştır.
• Rıza Telâî-Nik (Talaei-Nik) – İran Savunma ve Silahlı Kuvvetler Lojistik Bakanlığı'nın (MODAFL), ülkenin askeri sanayilerinin, tedarikinin ve lojistiğinin merkezi yöneticisi olarak işlev gören bakanlığın sözcüsü olup, ABD yaptırımlarına ve yeniden uygulamaya konan İran'a ilişkin BM Güvenlik Konseyi kısıtlayıcı tedbirlerine aykırı olacak şekilde uluslararası ortaklarla savunma iş birlikleri kurulmasını kamuoyu önünde savunmuştur; E.O. 13949'un 1(a)(i) maddesi uyarınca yaptırımlandırılmıştır.^【15】

Dışişleri Bakanlığı, İran'ın petrol ve petrokimya ürünlerinin yasa dışı ticaretine katılan ve rejime milyonlarca dolarlık gelir sağlayan çok sayıda şirketi de yaptırım listesine eklemiştir. Bakanlığın açıklamasına göre, İran'ın petrol, petrol ürünleri ve petrokimya ihracatı üçüncü ülkelerdeki paravan şirketler ve aracılar tarafından kolaylaştırılmakta, bu kargolar sıklıkla karanlık faaliyetlerde bulunan gemi yönetim şirketleri de dâhil olmak üzere gölge filo operatörleri tarafından taşınmakta, gümrük komisyoncuları ve liman acenteleri gibi ithalat ve lojistik şirketleri de İran menşeli emtianın üçüncü ülkelerdeki alıcılar adına gümrükten geçişini kolaylaştırmaktadır. Bu kapsamda yaptırım uygulanan başlıca kuruluş ve kişiler şunlardır:

• PORTEASE PARTNERS LLP (PORTEASE) – İran petrokimya ürünlerinin Hindistan'a birden fazla sevkiyatının ithalatını kolaylaştıran Hindistan merkezli bir gümrük komisyoncusudur; E.O. 13846'nın 3(a)(iii) maddesi uyarınca yaptırımlandırılmıştır. Şirketin belirlenmiş ortakları Indrismiya Asharafmiya Shekh ve Harish Ramchandra Rangi de E.O. 13846'nın 5(a)(vii) maddesi uyarınca bloke edilmiştir.
• CLEVER SHIPPING LIMITED – 2025-2026 döneminde en az altı kez İran menşeli petrol yüklemiş olan Barbados bayraklı ham petrol tankeri STAR PIONE (IMO: 9389019)'un Hong Kong merkezli ticari yöneticisi olup, E.O. 13846'nın 3(a)(ii) maddesi uyarınca yaptırımlandırılmıştır; STAR PIONE gemisi de şirketin menfaat sahibi olduğu mülk olarak tespit edilmiştir.
• OSHIDA PETROKİMYA ÜRÜNLERİ SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ (OSHIDA) – Ocak-Ağustos 2024 döneminde yaklaşık 1 milyon dolar değerinde İran menşeli petrokimya ürünü ithal eden Türkiye merkezli bir petrokimya tacirdir; E.O. 13846'nın 3(a)(iii) maddesi uyarınca yaptırımlandırılmıştır. Şirketin İranlı yöneticisi Mohsen Farahi de E.O. 13846'nın 5(a)(vii) maddesi uyarınca bloke edilmiştir.
• HUZUR PLASTİK KİMYEVİ MADDELER İTHALAT İHRACAT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ (HUZUR PLASTİK) – Haziran 2022-Mayıs 2024 döneminde, ABD tarafından daha önce yaptırımlandırılmış Arya Sasol Polymer Company da dâhil olmak üzere birçok İran merkezli kuruluştan 28 milyon dolar değerinde İran menşeli polietilen ithal eden ve ayrıca Ocak-Eylül 2024 döneminde Türkiye'deki çeşitli şirketlere 900 bin dolardan fazla değerde İran menşeli petrokimya ürünü sevk eden Türkiye merkezli bir şirkettir; E.O. 13846'nın 3(a)(iii) maddesi uyarınca yaptırımlandırılmıştır. Şirketin Türk yöneticisi Cengiz Bekgöz de E.O. 13846'nın 5(a)(vii) maddesi uyarınca bloke edilmiştir.
• Narmina Dadaşova (Narmina Dadashova) – Daha önce, 28 Mayıs 2026'da E.O. 13846'nın 3(a)(iii) maddesi uyarınca yaptırımlandırılmış olan ALT CAPITAL PTE. LTD. (ALT CAPITAL)'in bir yönetici veya eşdeğer yetkilisi olan Singapurlu bir vatandaştır. ALT CAPITAL, Mart-Nisan 2024 döneminde yaklaşık 900 bin dolar değerinde İran menşeli petrokimya ürününün ihracatı için birden fazla işlem gerçekleştirmiştir. Dadaşova, E.O. 13846'nın 5(a)(vii) maddesi uyarınca bloke edilmiştir.
• SADASHIVA OVERSEAS LIMITED – Şubat 2024-Haziran 2025 döneminde, ABD tarafından daha önce yaptırımlandırılmış BONJOURE COMMODITY F.Z.E. de dâhil olmak üzere birçok şirketten yaklaşık 69 milyon dolar değerinde İran menşeli petrol ürünü ithal eden Hindistan merkezli bir şirkettir; E.O. 13846'nın 3(a)(ii) maddesi uyarınca yaptırımlandırılmıştır.
• PP SOFTTECH PRIVATE LIMITED – Ocak 2024-Haziran 2025 döneminde yaklaşık 25 milyon dolar değerinde İran menşeli petrol ürünü ithal eden Hindistan merkezli bir şirkettir; E.O. 13846'nın 3(a)(ii) maddesi uyarınca yaptırımlandırılmıştır. Şirketin direktörü, Hindistan uyruklu Prashant Garg, E.O. 13846'nın 5(a)(vii) maddesi uyarınca bloke edilmiştir.
• ABHAR POLYMER COMPOUNDS CO. (ABHAR) – Ocak-Eylül 2024 döneminde yaklaşık 1,7 milyon dolar değerinde İran menşeli petrokimya ürünü ihraç eden İran merkezli bir kuruluştur; E.O. 13846'nın 3(a)(iii) maddesi uyarınca yaptırımlandırılmıştır.
• STARPLAS KİMYA SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ (STARPLAS KİMYA) – Ocak-Eylül 2024 döneminde ABHAR'dan yaklaşık 1,7 milyon dolar değerinde İran menşeli petrokimya ürünü ithal eden Türkiye merkezli bir şirkettir; E.O. 13846 uyarınca yaptırımlandırılmıştır.
• PRAKRUTEES INFRA IMPEX INDIA PRIVATE LIMITED (PRAKRUTEES INFRA) – Mayıs 2023-Şubat 2026 döneminde, ABD tarafından daha önce yaptırımlandırılmış BONJOURE COMMODITY F.Z.E. de dâhil olmak üzere birçok şirketten 25 milyon dolar değerinde İran menşeli petrol ürünü ithal eden Hindistan merkezli bir şirkettir; E.O. 13846'nın 3(a)(ii) maddesi uyarınca yaptırımlandırılmıştır.
• SELFPLAST PLASTİK AMBALAJ SANAYİ DIŞ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ (SELFPLAST) – Ocak 2023-Mayıs 2024 döneminde, Selenium Resources Limited de dâhil olmak üzere birçok şirketten 4,7 milyon dolardan fazla değerde İran menşeli petrokimya ürünü ithal eden Türkiye merkezli bir şirkettir; E.O. 13846 uyarınca yaptırımlandırılmıştır.
• SELENIUM RESOURCES LIMITED (SELENIUM) – Ocak 2023-Eylül 2024 döneminde, SELFPLAST de dâhil olmak üzere birçok şirkete 22,8 milyon dolardan fazla değerde İran menşeli petrokimya ürünü ihraç eden Hong Kong merkezli bir şirkettir; E.O. 13846'nın 3(a)(iii) maddesi uyarınca yaptırımlandırılmıştır.^【16】

Dışişleri Bakanlığının bilgilendirme notuna göre, söz konusu yaptırımların sonucu olarak ve E.O. 13949 ile E.O. 13846 uyarınca, adı geçen kişilerin ABD'de bulunan ya da ABD kişilerinin mülkiyetinde veya kontrolünde olan her türlü mülkü ve mülkiyet hakları bloke edilmekte ve Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisine (OFAC) bildirilmesi zorunlu tutulmaktadır.

Ayrıca, doğrudan veya dolaylı olarak, tek başına veya toplamda yüzde 50 veya daha fazla oranda bir veya daha fazla bloke edilmiş kişiye ait olan tüm kuruluşlar da bloke edilmektedir.

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Thomas "Tommy" Pigott, 24 Ağustos 2026 tarihli bir basın açıklamasında, alınan önlemlerin ayrıca ABD kritik altyapısına yönelik kapsamlı sızmalardan sorumlu, rejim güdümlü bir siber grubu da hedef aldığını belirtmiştir. Pigott, ayrıca İran petrolünü ve petrol/petrokimya ürünlerini Birleşik Arap Emirlikleri, Çin, Singapur ve Avrupa üzerinden taşıyarak ABD tarafından yaptırımlandırılmış İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu-Kudüs Gücü'nü (IRGC-QF) ve rejimin diğer unsurlarını finanse eden geniş bir nakliyeci ve komisyoncu grubunun da hedef alındığını bildirmiştir. Açıklamada, siber unsurun FBI ile yakın koordinasyon içinde yürütüldüğü, FBI'ın önceki hafta ABD enerji şirketlerini, savunma müteahhitlerini, sağlık kurumlarını ve yerel, eyalet ile federal düzeydeki devlet kurumlarını hedef alan bir siber saldırı kampanyasıyla bağlantılı sekiz İran uyruklu kişi hakkında suçlama açıkladığı belirtilmiştir.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD'nin İran'a yönelik yeni yaptırım kararını memnuniyetle karşılamış ve Başkan Trump ile Hazine Bakanı Bessent'i tebrik etmiştir. İsrail Başbakanlık Ofisinden yapılan açıklamada, ABD'nin İran'dan ve ona yardım edenlerden ağır bedeller talep etmekte haklı olduğu ileri sürülmüştür.^【17】

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, 25 Ağustos 2026'da Pekin'de düzenlenen basın toplantısında, "Çin'in İran ile iş birliği, uluslararası hukuk çerçevesinde yürütülmektedir ve kesintiye uğratılmamalıdır" ifadesini kullanmıştır. Lin, yeni ABD yaptırımlarının küresel finansal düzeni bozma riski taşıdığını belirterek taraflara diyalog çağrısında bulunmuş ve "Ekonomik savaşlar ve azami baskı çözüm değildir" demiştir. Lin, bu adımların "tırmanışa ve yayılma risklerine yol açarak küresel ekonomik ve finansal düzeni bozacağını ve diğer ülkelerin meşru çıkarlarına zarar vereceğini" savunmuş ve Çin'in tek taraflı, uluslararası hukukta veya BM Güvenlik Konseyi yetkisinde dayanağı bulunmayan yaptırımlara "kararlı muhalefetini" yinelemiştir. Çin, İran petrolünün en büyük ithalatçılarından biri olup, iki ülke arasındaki ikili ticaret hacminin geçen yıl 41 milyar doları aştığı bildirilmiştir.^【18】

Irak Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan, 25 Ağustos 2026'da Tahran'da İran Yargı Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini İjei ile yaptığı görüşmede, ABD'nin İran'a karşı yürüttüğü "ekonomik terörizmi" kınamış ve Irak'ın, hem 2003 olayları sırasında hem de terörle mücadele yıllarında İran'ın verdiği desteği asla unutmayacağını vurgulamıştır. Zeydan, iki ülke arasındaki yargı iş birliğinin genişletilmesinin önemini vurgulayarak, imzalanan tüm yargı anlaşmalarının tam olarak uygulanması çağrısında bulunmuştur.^【19】

İran Meclis Başkanı ve ülkenin daha önceki başmüzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf (Ghalibaf/Qalibaf), sosyal medya platformundaki paylaşımında ABD'nin ekonomik baskı kampanyasını "blöf" olarak nitelendirmiş "Amerikalılar, kimsenin onların böbürlenmesine inanmadığını biliyor; Birleşik Devletler, diğer ülkelerle ilişkilerini daha fazla kısıtlayacak ekonomik konumda değildir" ve "İran'ın ticaret ortakları, gerek medyada gerekse bize gönderdikleri mesajlarla, bu (ABD) açıklamalarını hiçbir şekilde dikkate almadıklarını açıkça belirtmişlerdir" demiştir.^【20】

İran Ekonomi Bakanı Ali Madanizadeh, Bessent'in açıklamasına yanıt olarak yarı resmî Fars haber ajansına göre "Bu kez de başarısız olacaksınız" demiş ve "Hükûmet bu ekonomik savaşa tamamen hazırdır" ifadesini kullanmıştır. Madanizadeh, yarı resmî ISNA haber ajansına göre ülkenin küresel ekonomik kanallardan kopartılmasının kolay olmayacağını ve İran'ın karşılık vereceğini belirterek, "Herhangi bir eylemde bulunurlarsa, bize karşı bir saldırı beklemelidirler" demiştir.^【21】 Devlet televizyonuna konuşan Madanizadeh, hükümetin bu gelişmeleri yönetmek için iki yıllık bir planı olduğunu ve bu planları uzun süredir beklediklerini, ayrıca ne Çin'in ne de Rusya'nın ABD önlemlerini kabul etmediğini ve diğer ülkelerin de bunlara direneceğini öngördüğünü söylemiştir.^【22】

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, 25 Ağustos 2026'da Tahran'da Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı Mareşal Asım Münir ile yaptığı görüşmede, ABD'nin İran'a yönelik yaklaşımını değiştirmesi gerektiğini belirterek şöyle konuşmuştur: "Amerika, İran ile etkileşimindeki tonunu ve yaklaşımını gözden geçirmelidir, çünkü zorbalığa ve baskıya dayanmak yalnızca uygulama süreçlerini karmaşıklaştıracaktır".^【23】

Pezeşkiyan, ABD'nin meşru haklara ve uluslararası standartlara dayanarak İran'a verdiği taahhütlere uyması gerektiğini vurgulamış, İran ulusunun dayanıklılığının milli birlik ve bütünlükten kaynaklandığını belirtmiştir. Pezeşkiyan, Pakistan'ın yapıcı arabuluculuğu için teşekkür ederek İslamabad Mutabakat Muhtırası'nın hedeflerine sürdürülen ortak irade ve iş birliği yoluyla ulaşılmasını umduğunu ifade etmiştir. Mareşal Münir ise Pezeşkiyan'a bölgede istikrar oluşturma çabaları için teşekkür etmiş, diplomatik süreçlerin kapsamlı bir anlaşmaya ulaşmak amacıyla titizlikle sürdürülmesi gerektiğini belirtmiş ve Pakistan'ın kolaylaştırıcı rolünü kararlılıkla sürdüreceğini söylemiştir.

İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), 24 Ağustos 2026'da, İslam Devrimi'nin ilk yıllarında Cumhurbaşkanı Rical ve Başbakan Bahonar'ın şehadetini anan milli bir gün olan Hükümet Haftası'nın başlangıcı vesilesiyle yayımladığı bir bildiride, hükümetle iş birliğinin artan ABD ekonomik baskısıyla mücadelede anahtar olduğunu söylemiştir. IRGC, "düşmanın ekonomik savaşına karşı hükümetle stratejik iş birliğine tam hazır olduğunu" bildirmiş ve "IRGC ile hükümet arasındaki sinerjinin, çok katmanlı yaptırımları aşmak ve ulusal dayanıklılığı güçlendirmek için ülkenin anahtarı olduğunu" değerlendirmiştir.^【24】

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, operasyon öncesinde 23 Ağustos 2026 (Pazar) günü ABD baskısını küçümseyerek, İran'a yönelik ekonomik yaptırımların yeni bir şey olmadığını vurgulamış ve "Büyük İran halkıyla mücadelede başka bir çözüm düşünemedikleri için, aynı eski planları tekrar tekrar öne sürüyorlar" demiştir.^【25】 İran Merkez Bankası Başkanı Abdünnasır Hemmeti ise Bessent'in açıklamasından önce yarı resmi Tasnim haber ajansına yaptığı açıklamada, ABD'nin yaptırımlar konusunda "şimdiye kadar elinden geleni yaptığını" ve son iddiaların yeni bir kısıtlama veya ek baskı getirmediğini söylemiştir. Hemmeti, İran'ın Şubat ayında savaşın başlamasından bu yana "zorlu koşullar" beklediğini ve döviz stoklamaya başladığını, bu sayede ülkenin temel mal ve ilaç ihtiyacı için gerekli dövizi sağlama konusunda kesin bir taahhütte bulunabildiğini belirtmiştir.^【26】

İran'ın ulusal para birimi riyal, 24 Ağustos 2026'da serbest piyasada dolar karşısında 2 milyonun üzerine çıkarak tarihi düşük seviyesine gerilemiştir. Başkan Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımlarda İran'ın "ekonomik ve askeri çöküş sarmalında" olduğunu ve "İRAN TAMAMEN ÇÖKÜYOR!!!" ifadelerini kullanmıştır.^【27】

25 Ağustos 2026 sabahı Brent petrolün varil fiyatı, artan ticari gerilimlerin küresel petrol talebine yönelik endişeleri güçlendirmesiyle uluslararası vadeli işlemler piyasasında 89,55 dolardan işlem görmüştür. Brent petrolün vadeli varil fiyatı, bir önceki gün 92,06 dolara kadar yükseldikten sonra günü 90,54 dolardan tamamlamış; Brent petrolün kasım vadeli varil fiyatı, aynı gün saat 09.32 itibarıyla kapanışa göre yüzde 1,1 azalarak 89,55 dolara gerilemiştir.^【28】

Öte yandan Avrupa doğal gaz fiyatları, 24 Ağustos 2026'da ABD'nin İran'ı küresel finans sisteminden izole etme kampanyasını başlatmasının ardından enerji arzına yönelik kesinti endişelerinin artmasıyla yaklaşık yüzde 4 yükselerek Ocak 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaşmıştır. Avrupa'nın referans doğal gaz ticaret merkezi olan Hollanda merkezli TTF'de eylül vadeli sözleşme, megavat saat başına yaklaşık yüzde 4 artışla 68,45 euroya (79,85 dolar) yükselmiştir.^【29】