ABD'nin UCM Başkanı ve Üst Düzey Yetkiliye Yaptırım Uygulaması (Ağustos, 2026)

ABD yönetimi, 18 Ağustos 2026 tarihinde Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Başkanı Japon yargıç Tomoko Akane ile Mahkemenin savcılık ekibinde görev yapan Senegal vatandaşı Abdoulaye Seye'yi yaptırım listesine almıştır. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio tarafından açıklanan karar, Başkan Donald Trump'ın UCM yetkililerine yönelik yaptırım uygulanmasına imkân sağlayan başkanlık kararnamesi kapsamında alınmıştır.

ABD yönetimi, Akane ve Seye'nin UCM'nin yargı yetkisini kabul etmeyen ülkelerin yetkililerinin soruşturulması, tutuklanması, gözaltına alınması veya yargılanmasına yönelik girişimlere doğrudan katıldığını ileri sürmüştür. Washington yönetimi ayrıca UCM'yi yetkisini aştığı ve devletlerin egemenliğine müdahale ettiği gerekçesiyle eleştirmiştir.

ABD tarafından uygulanan yaptırımlar kapsamında Akane ve Seye'nin ABD'de bulunabilecek mal varlıklarının dondurulması ve iki ismin ABD finansal sistemine erişiminin önemli ölçüde sınırlandırılması öngörülmüştür. Uluslararası faaliyet gösteren bankaların ABD finans sistemiyle olan bağlantıları nedeniyle yaptırımların ABD dışındaki finansal işlemler üzerinde de etkili olabileceği belirtilmiştir.

ABD Hazine Bakanlığı aynı zamanda Akane ve Seye ile bağlantılı mevcut işlemlerin sonlandırılabilmesi amacıyla geçiş süreci öngören genel bir lisans yayımlamıştır. Buna göre söz konusu işlemlerin tasfiyesine 17 Eylül 2026'ya kadar izin verilmiştir.

ABD ile UCM arasındaki gerilimde, Mahkemenin İsrailli yetkililere yönelik işlemleri önemli başlıklardan birini oluşturmuştur. UCM, 21 Kasım 2024 tarihinde Gazze'de işlendiği ileri sürülen savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar kapsamında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve dönemin Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama emirleri çıkarmıştır.

Yaptırım listesine alınan Abdoulaye Seye'nin, Netanyahu hakkında tutuklama emri talep eden UCM savcılık ekibinde kıdemli dava avukatı olarak görev yaptığı belirtilmiştir. Seye aynı zamanda UCM yargıçlığı için aday gösterilmiştir. Trump yönetimi, Netanyahu ve Gallant hakkındaki tutuklama emirlerini daha önce de UCM'ye yönelik yaptırım politikasının gerekçeleri arasında göstermiştir.

Akane ve Seye'ye yönelik karar, Trump yönetiminin UCM'ye karşı yürüttüğü daha geniş kapsamlı politikanın devamı niteliğinde olmuştur. ABD, UCM'nin kurucu belgesi olan Roma Statüsü'ne taraf olmadığı için Mahkemenin Amerikan vatandaşları ve diğer taraf olmayan devletlerin vatandaşları üzerindeki yargı yetkisine karşı çıkmaktadır.

Trump yönetimi daha önce de UCM'de görev yapan bazı savcı ve yargıçlara yaptırım uygulamıştır. Bu kararların gerekçeleri arasında Netanyahu ve Gallant hakkındaki tutuklama emirlerinin yanı sıra UCM'nin geçmişte Afganistan'daki Amerikan askerlerinin faaliyetlerine ilişkin yürüttüğü soruşturmalar da yer almıştır. ABD yönetimi ayrıca diğer ülkelere UCM'ye yönelik benzer bir tutum benimsemeleri ve kurumdan ayrılmaları yönünde çağrıda bulunmuştur.

Uluslararası Ceza Mahkemesi, Akane ve Seye'ye yönelik ABD yaptırımlarını kınamıştır. Mahkeme, hukuk kurallarını uygulayan yargı mensuplarının yaptırımlarla karşı karşıya bırakılmasının uluslararası hukuk düzenini riske attığını savunmuş ve alınan tedbirlerin hukukun üstünlüğünü zayıflattığını belirtmiştir.

UCM Başkanı Akane de daha önce ABD'nin Mahkeme yetkililerine yönelik yaptırımlarının kurumun çalışmalarını ciddi biçimde etkileyebileceği yönünde açıklamalarda bulunmuştur. Akane, Aralık 2025'te yaptığı değerlendirmede yaptırımların Mahkemenin farklı dava ve soruşturmalardaki faaliyetlerini sekteye uğratabileceğini ve kurumun varlığını tehlikeye atabileceğini ifade etmiştir.

ABD'nin UCM yetkililerine yönelik yaptırım politikası, Washington ile bazı Avrupalı müttefikleri arasında da görüş ayrılıklarına neden olmuştur. UCM'ye ev sahipliği yapan Hollanda, Akane ve Seye'ye yönelik son yaptırım kararına karşı çıktığını açıklamıştır.

Hollanda Dışişleri Bakanı Tom Berendsen, uluslararası mahkemelerin görevlerini serbest biçimde yerine getirebilmesi gerektiğini belirtmiş ve ülkesinin UCM'ye desteğinin sürdüğünü ifade etmiştir. Berendsen ayrıca UCM Başkanı Akane'yi Hollanda'nın Mahkemeye yönelik desteğini görüşmek üzere davet etmiştir.

ABD'nin UCM yetkililerine uyguladığı yaptırımlar ülke içinde de hukuki süreçlere konu olmuştur. Üç UCM yargıcı Haziran 2026'da Trump yönetimine karşı dava açarak kendilerine yönelik yaptırımların hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

UCM ile birlikte çalışan bazı sivil toplum kuruluşları da ayrı davalar açarak yaptırım politikasının, dünya genelinde ağır suçların mağdurları için adalet arayan kuruluşların anayasal haklarını ihlal ettiğini savunmuştur. Buna karşılık Trump yönetimi UCM üzerindeki baskının artırılabileceğini ve Mahkemenin taraf olmayan devletlerin vatandaşlarına yönelik işlemlerinin engellenmesi amacıyla ilave tedbirlerin gündeme getirilebileceğini açıklamıştır.