Abdurrahman Paşa Türbesi

Abdurrahman Paşa Türbesi, İstanbul'un Eyüpsultan ilçesinde, Camii Kebir Caddesi ile Boyacı Sokağı'nın kesiştiği noktada yer alan, 17. yüzyıl ortalarında inşa edilmiş sekizgen planlı ve klasik Osmanlı mimari üslubunu yansıtan bir mezar yapısıdır.

^{Abdurrahman Paşa Türbesi} (Eyüpsultan Belediyesi)

Yapı, ilk olarak Sultan I. İbrahim’in musahibelerinden Şekerpare Kadın (Şehsuvar Usta) tarafından kendisi için inşa ettirilmiştir. Türbenin inşa tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, Şekerpare Kadın'ın 1648 yılında rüşvet olaylarına karıştığı gerekçesiyle Ebrim'e sürgün edilmesinin ardından yapı, aynı yıl Babüssaade Ağası Abdurrahman Paşa ve Hazine-i Hassa Ağası Hasan Ağa tarafından satın alınmıştır. Bu satış işlemi, türbenin giriş kapısı üzerindeki 14 mısralık kitabede 1058 (1648) yılı olarak kayıt altına alınmıştır. Türbe, tarihsel süreçte uzun bir süre marangoz atölyesi olarak kullanılmış, 1942 yılında onarımdan geçirilmiştir. 1957 yılında bölgedeki yol seviyesinin yükseltilmesi sonucunda yapı günümüzde zemin seviyesinin altında kalmış durumdadır.^【1】

Türbe, sekizgen plan şemasına sahip olup küfeki (kesme taş) malzeme ile inşa edilmiş kagir bir yapıdır. Yapının üzeri, geçişleri pandantiflerle sağlanan tek bir kubbe ile örtülüdür. İç mekân aydınlatması iki sıra pencere düzeniyle sağlanmıştır; alt sıradaki pencereler dikdörtgen formlu, mermer söveli ve demir şebekelidir.

Üst sıradaki pencereler ise sivri kemerli olup alçı vitray işçiliğine sahiptir ve bu vitraylarda çiçek demeti motifli madalyonlar bulunmaktadır. Yapının giriş kısmında başlangıçta mevcut olan iki sütunlu revak günümüze ulaşmamıştır. Türbeye bitişik halde bulunan sebil ve çeşme ise 1942 yılındaki düzenlemeler sırasında kaldırılmıştır.^【2】

Türbe üzerinde iki ana kitabe kaydı bulunmaktadır. Mevcut olan giriş kitabesi, yapının 1648 yılında Abdurrahman Paşa ve Hasan Ağa tarafından satın alındığını belgeleyen, 14 mısradan oluşan Osmanlı Türkçesi ile yazılmış bir metindir.

İkinci bir kitabe ise türbenin ilk banisi Şekerpare Kadın tarafından yaptırılan ve günümüzde mevcut olmayan sebilin üzerinde yer almaktaydı; bu kitabe onarım çalışmaları sırasında türbe kapısı üzerine nakledilmiştir ve 1059 (1646) tarihini taşımaktadır.

Türbe içerisinde günümüzde iki adet sanduka bulunmaktadır. Yapıda metfun bulunan başlıca isimler şunlardır:

• Abdurrahman Paşa: Enderun kökenli bir devlet adamı olup Babüssaade Ağalığı, Boğaz Muhafızlığı, Anadolu ve Mısır valilikleri görevlerinde bulunmuştur. 1653 yılında vefat etmiştir.
• Hasan Ağa: Enderun yetişmiş, Hazine-i Hassa Ağası ve Baş Hazinedar olarak görev yapmış, 1650 yılında Mirahur-i evvel olmuştur.
• Fatma Hanım: Sadr-ı Esbak Mustafa Naili Paşa’nın eşidir. Türbe önündeki küçük avluda yer alan, 1867 tarihli lahitte metfun bulunmaktadır.^【3】

Türbenin ilk banisi olan Şekerpare Kadın, sürgün edildiği Ebrim’de vefat ettiği için bu türbeye defnedilememiştir.^【4】