Afganistan Depremi (2025)

Afganistan Depremi, 31 Ağustos 2025 tarihinde ülkenin doğusunda meydana gelen 6.0 büyüklüğündeki yer sarsıntısıdır. Deprem, Jalalabad ve çevresinde hissedilmiş, özellikle kırsal bölgelerde yıkıma yol açmıştır. Resmi açıklamalara göre en az 1400 kişi yaşamını yitirmiş, binlerce kişi yaralanmıştır. Enkaz altında kalanların bulunduğu, arama kurtarma çalışmalarının güç koşullar altında sürdüğü bildirilmiştir.

Depremin Seyri

Deprem, gece yarısı Jalalabad merkezli olarak gerçekleşmiş ve 6.0 büyüklüğünde ölçülmüştür. Deprem yalnızca Jalalabad’da değil, doğu eyaletlerindeki pek çok köy ve kasabada hissedilmiş, geniş bir coğrafyayı etkilemiştir.

Özellikle kırsal bölgelerde evlerin çoğunlukla kerpiçten yapılmış olmasının, yıkımın boyutunu ağırlaştırdığı söylenmiştir. Birçok köyde evler tamamen çökmüş, enkaz altında kalanlar olmuştur. Yerel kaynaklar, ana sarsıntının ardından artçıların yaşandığını, halkın büyük panik içinde evlerini terk ederek açık alanlara sığındığını bildirmiştir.

Dağlık coğrafya nedeniyle bazı bölgelerde yolların kapanması, yardım ve kurtarma çalışmalarını geciktirmiştir. Özellikle ulaşılamayan köylerdeki kayıpların artabileceği belirtilmiştir.

Can Kayıpları ve Yaralılar

Deprem sonucunda en az 1400 kişi yaşamını yitirmiştir. Farklı kaynaklarda ölü sayısı “800’ün üzerinde” ya da “622” olarak belirtilmişse de en güncel raporlar, kayıpların bu rakamı aştığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, enkaz altında kalan kişilerin bulunması nedeniyle can kayıplarının daha da artabileceği ifade edilmektedir.

Yaralı sayısının ise 3000’in üzerinde olduğu açıklanmıştır. Yaralıların önemli bir kısmı ağır darbelere ve kırıklara maruz kalmış, çok sayıda kişi de acil müdahale için çevredeki hastanelere sevk edilmiştir. En çok kayıp verenlerin Jalalabad çevresindeki kırsal köylerden olduğu belirtilmiştir.

Resmi makamlar, kayıplar arasında kadınlar ve çocukların önemli bir yer tuttuğunu bildirmiştir. Kurtarma ekipleri, çökme riski bulunan yapılarda arama faaliyetlerini sürdürürken yeni can kayıplarının yaşanmaması için çaba göstermiştir.

Müdahale ve Yardım Çalışmaları

Depremin hemen ardından Afganistan’daki yerel yönetimler ve ulusal kurumlar bölgeye arama kurtarma ekipleri sevk etmiştir ancak dağlık coğrafya, kapanan yollar ve yetersiz altyapı, ekiplerin afetzedelere ulaşmasını zorlaştırmıştır.

Ulusal makamların yanı sıra uluslararası kuruluşlar da yardım çağrılarına yanıt vermeye başlamıştır. İlk etapta çevre ülkelerden ve insani yardım kuruluşlarından destek teklifleri gelmiş, özellikle gıda, çadır, tıbbi malzeme ve battaniye gibi temel ihtiyaçların karşılanması öncelik haline gelmiştir. Yaralıların tedavi edilmesi için bölgedeki sınırlı kapasiteye sahip hastaneler hızla dolmuş, bazı hastalar komşu illere sevk edilmiştir.

Kurtarma çalışmaları sırasında sivil gönüllülerin de yoğun katılımı olmuştur. Yerel halk, arama faaliyetlerine destek vererek enkaz altındaki yakınlarını ve komşularını kurtarmaya çalışmıştır. Bununla birlikte, yardımın ulaştırılmasında gecikmeler yaşanmış, bu da halkın tepkisine yol açmıştır.

Altyapı ve Sosyal Etkiler

Deprem, Afganistan’ın doğusunda geniş çaplı altyapı yıkımına yol açmıştır. Jalalabad ve çevresindeki köylerde çok sayıda ev tamamen çökmüş, kerpiçten yapılmış yapılar sarsıntıya karşı dayanıksız kalmıştır. Ulaşım ağları da ciddi şekilde zarar görmüş, özellikle dağlık bölgelerde yolların kapanması arama kurtarma faaliyetlerini güçleştirmiştir. Elektrik ve iletişim hatlarında meydana gelen kesintiler, hem halkın yakınlarına ulaşmasını hem de yetkililerin koordinasyonu sağlamasını zorlaştırmıştır.

Resmi Tepkiler

Depremin ardından Afganistan’daki yetkililer acil durum ilan etmiş ve ulusal ölçekte yardım seferberliği başlatıldığını duyurmuştur. Yerel yönetimler, özellikle Jalalabad ve çevresinde en çok etkilenen bölgelere kurtarma ekipleri ve sağlık personeli sevk etmiştir. Afganistan yönetimi, uluslararası topluma da çağrıda bulunarak acil insani yardım talep etmiştir.

Uluslararası kuruluşlar ve komşu ülkelerden ilk taziye mesajları ve yardım teklifleri kısa sürede gelmiştir. Birleşmiş Milletler ve bazı yardım kuruluşları, gıda, ilaç ve barınma desteği için hazırlık yaptıklarını açıklamıştır. Komşu ülkeler, özellikle arama kurtarma çalışmaları ve sağlık ekipleriyle katkı sunmaya hazır olduklarını bildirmiştir.

Güncel Durum (2 Eylül 2025)

Can Kaybı ve Yaralılar

31 Ağustos 2025 gecesi Afganistan’ın doğusunda meydana gelen 6.0 büyüklüğündeki depremde can kaybı giderek artmaktadır. 2 Eylül 2025 tarihinde, Afganistan'da 5,2 büyüklüğünde yeni bir deprem daha meydana gelmiştir. Artçılar devam etmektedir.

Afganistan Geçici Hükümeti Sözcüsü Zabihullah Mücahid’in 2 Eylül’de yaptığı açıklamaya göre, hayatını kaybedenlerin sayısı 1411’e, yaralı sayısı ise 3 bin 124’e yükselmiştir. Depremde ayrıca 5 binden fazla evin yıkıldığı resmi olarak kayda geçmiştir.

Afgan Kızılayı’nın verilerine göre, yalnızca Kunar, Nangarhar ve çevresindeki vilayetlerde 8 binden fazla ev tamamen çökmüş, çok sayıda kişi hâlen enkaz altında kalmıştır. Sağlık Bakanlığı Sözcüsü Şarafat Zaman, yaralıların tahliyesinin sürdüğünü, bu nedenle rakamların değişebileceğini belirtmiştir.

Etkilenen Bölgeler

Depremden en ağır darbeyi Kunar vilayeti almıştır. Özellikle Nurgal ilçesindeki Ghazi Abad köyünün tamamen yıkıldığı, köyde tek bir sağlam yapının kalmadığı aktarılmaktadır. Yerel halk, elleriyle moloz kaldırarak hayatta kalanları bulmaya çalışırken, birçok köyde benzer manzaraların yaşandığı bildirilmiştir. Nangarhar’da ise en az 12 kişinin yaşamını yitirdiği açıklanmıştır.

Yetkililer, depremin 8 kilometre derinlikte meydana geldiğini ve sığ olması nedeniyle yıkımın geniş bir alana yayıldığını belirtmiştir. Bazı bölgelerde toprak kaymaları yaşanmış, kapanan yollar arama-kurtarma ekiplerinin ilerlemesini zorlaştırmıştır.

Arama-Kurtarma Çalışmaları

Depremin ardından bölgeye gönderilen ekipler, dağlık arazi ve kötü hava koşulları nedeniyle bazı köylere ulaşmakta güçlük çekmektedir. Enkaz altından çıkarılan yaralılar helikopterlerle hastanelere sevk edilmekte, fakat bölgedeki sağlık kapasitesi hızla dolmaktadır.

Afganistan Savunma Bakanlığı, arama-kurtarma için 40 uçuş gerçekleştirildiğini, bu seferlerde 420 yaralı ve vefat eden kişinin taşındığını açıklamıştır. Ancak iletişim hatlarının kesilmesi ve şiddetli yağış, çalışmaları yavaşlatmaktadır.

Uluslararası Yardım ve Çağrılar

Afganistan yönetiminin uluslararası yardım çağrısına yanıt olarak Hindistan, Çin, İngiltere ve İsviçre başta olmak üzere birçok ülke destek göndermeyi taahhüt etmiştir. UNICEF, depremzedeler için 2 bin yardım kitinin bölgeye ulaştırıldığını duyurmuştur.

Birleşmiş Milletler (BM) kuruluşları, felaketi “kriz içinde kriz” olarak tanımlamaktadır. BM Mülteciler Yüksek Komiserliği Sözcüsü Babar Baloch, bölgede hâlen çok sayıda kişinin enkaz altında olabileceğini ve can kaybının artmasından endişe ettiklerini belirtmiştir.

Güncel Durum (5 Eylül 2025)

Bölgedeki Üçüncü Deprem

Afganistan’ın doğusunda 4 Eylül akşamı, 5,6 büyüklüğünde üçüncü bir deprem daha yaşanmıştır.

Deprem, yerel saatle 20.30 civarında ve 10 kilometre derinlikte meydana gelmiştir. Merkez üssü Nangerhar vilayetinin Celalabad şehrinin 14 kilometre doğusudur.

Kurtarma ve Yardım Çalışmalarındaki Güçlükler

Bölgenin dağlık yapısı ve heyelanlar nedeniyle yolların kapanması, yardım ve arama-kurtarma çalışmalarını büyük ölçüde aksatmıştır. Depremin ardından artçı sarsıntılar yaşanmış, deprem kurtarma faaliyetlerini geçici olarak durdurmuştur. Köylere ulaşımda helikopterlerin yanı sıra sağlık çalışanları ve yardım görevlilerinin saatler süren yürüyüşlerle afetzedelere eriştiği rapor edilmiştir. Birleşmiş Milletler’in Nurgal bölgesinde kurduğu sahra kampında yaralıların tedavi edildiği, ancak ilaç, temiz su, gıda ve çadır ihtiyacının karşılanamadığı aktarılmıştır.

Can Kaybı ve Yaralılar

Afganistan yönetimi, can kaybının 2 bin 205’e ulaştığını ve olayın son on yılların en ağır felaketlerinden biri olduğunu açıklamıştır. Bölgede kurtarma çalışmaları için helikopterlerin görevlendirildiği, askeri birliklerin hava yoluyla bölgeye indirildiği ve ulaşımı kapanan köylere yaya olarak ulaşıldığı belirtilmiştir.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreter Sözcüsü Stephane Dujarric, Afganistan’da meydana gelen depremin yaklaşık 84 bin kişiyi etkilediğini ve 6 bin 700 evin yıkıldığını açıklamıştır. Dujarric, ayrıca, can kaybının 2 bin 205’e, yaralı sayısının ise 3 bin 640’a ulaştığını doğrulamıştır.