Ağ Protokolleri

Ağ protokolleri, ağdaki çeşitli cihazlar arasında veri iletişiminden sorumlu olan bir dizi kuraldır. Bu protokoller, verimli ve güvenilir veri iletişimi sağlayarak veri iletmek ve almak için gerekli yönergeleri ve kuralları tanımlar.

Bir ağ protokolü, ağdaki farklı cihazlar arasındaki veri iletişimini yöneten bir dizi kuraldır. Neyin iletileceğini, nasıl iletileceğini ve ne zaman iletileceğini belirler. Dahili ve yapısal farklılıklara bakılmaksızın bağlı cihazların birbirleriyle iletişim kurmasına izin verir.

Ağ protokollerini tanıyarak cihazların bir ağ üzerinden nasıl iletişim kurduğunu anlamak çok önemlidir. En yaygın kullanılan model olan Açık Sistemler Ara Bağlantısı (OSI), bilgisayar sistemlerinin bir ağ üzerinden birbirleriyle nasıl etkileşime girdiğini göstermektedir. İki ağ cihazı arasındaki iletişim mekanizması OSI modelinde yedi farklı katman ile gösterilmektedir.

OSI modelindeki her katman farklı ağ protokollerine dayalı olarak çalışır. Her katmanda, ağ iletişimi için bir veya daha fazla protokol vardır. Örneğin İnternet Protokolü (IP), ağdan ağa bağlantıları mümkün kılmak için veri paketlerinin kaynak ve hedef adresleri gibi bilgileri kontrol ederek verileri yönlendirir. Bir ağ katmanı protokolü olarak bilinir.

Çoğu durumda, İnternet gibi bir ağ üzerindeki iletişim, OSI modelini kullanır. OSI modelinin toplam yedi katmanı vardır. Güvenli bağlantılar, ağ yönetimi ve ağ iletişimi, ağ protokolünün gerçekleştirdiği üç ana görevdir. Protokollerin amacı farklı cihazları birbirine bağlamaktır. Protokoller genel olarak üç ana kategoride sınıflandırılabilir:

1. Ağ İletişimi

2. Ağ Yönetimi

3. Ağ Güvenliği

İletişim protokolleri bir ağın işleyişi için temel yapıtaşlarıdır. O kadar önemlidirler ki onlar olmadan bilgisayar ağlarına sahip olmak mümkün değildir. Bu protokoller, verilerin aktarıldığı kuralları ve formatları resmi olarak belirler. Bu protokoller; sözdizimi, anlambilim, hata tespiti, senkronizasyon ve kimlik doğrulama konularını ele alır. Aşağıda bazı ağ iletişim protokolleri belirtilmiştir:

İki veya daha fazla sistem arasında bir hipermetin aktarmak için tasarlanmış bir katman 7 protokolüdür. HTTP bir istemci-sunucu modeli üzerinde çalışır, web üzerinden veri paylaşımının çoğu HTTP kullanılarak yapılır.

^{HTTP protokolü çalışma mantığı (Kaynak:} geekflare.com⁾

TCP, sıralı onay kullanarak güvenilir bir akış teslimatı düzenler. Bağlantı odaklı bir protokoldür, yani herhangi bir veri göndermeden önce uygulamalar arasında bir bağlantı kurar. Bir ağ üzerinden iletişim kurmak için kullanılır. E-posta, FTP, medya akışı vb. gibi birçok uygulama alanı vardır.

^{TCP Protokolü Çalışma Mantığı (Kaynak:} geekflare.com⁾

Temel ancak güvenilir olmayan bir mesaj hizmeti sunan bağlantısız bir protokoldür. Akış kontrolü, güvenilirlik veya hata kurtarma işlevleri eklemez. UPD, güvenilirliğin gerekli olmadığı durumlarda işlevseldir. Daha hızlı iletim istediğimizde, çoklu yayın ve yayın bağlantıları vb. için kullanılır.

^{UDP Protokolü Çalışma Mantığı (Kaynak:} geekflare.com⁾

BGP, tek bir kuruluş tarafından işletilen bir veya daha fazla ağdaki bağımsız bir sistemde paketlerin yönlendiriciden nasıl geçtiğini ve farklı ağlara nasıl bağlandığını kontrol eden bir yönlendirme protokolüdür. Bir LAN'ın uç noktalarını diğer LAN'lara bağlar ve ayrıca farklı LAN'lardaki uç noktaları birbirine bağlar.

ARP, mantıksal adreslerin yerel bir ağda kabul edilen fiziksel adreslerle eşleştirilmesine yardımcı olan bir protokoldür. Bu mantıksal ve fiziksel adresler arasında bir eşleme ve korelasyon sağlamak için ARP önbelleği olarak bilinen bir tablo kullanılır.

Verilerin internet üzerinden bir ana bilgisayardan diğerine gönderildiği bir protokoldür. Veri paketlerinin hedeflerine ulaşabilmeleri için adreslenmesi ve yönlendirilmesi için kullanılır.

^{IP Protokolü Çalışma Mantığı (Kaynak:} geekflare.com⁾

ağ yönetimi için bir protokoldür ve IP ağlarındaki cihazları yapılandırma sürecini otomatikleştirme yöntemi için kullanılır. Bir DHCP sunucusu, bir ağdaki cihazlara otomatik olarak bir IP adresi ve çeşitli diğer yapılandırma değişiklikleri atar, böylece diğer IP ağlarıyla iletişim kurabilirler. ayrıca cihazların NTP, DNS veya TCP veya UDP tabanlı başka herhangi bir protokol hizmetini kullanmasına izin verir.

Bu protokoller bilgisayar ağının izlenmesi, bakımı ve yönetiminde kullanılan prosedür ve politikaların tanımlanmasına yardımcı olup, istikrarlı iletişim sağlamak için bu gereksinimlerin ağ üzerinden iletilmesine de yardımcı olurlar. Ağ yönetim protokolleri, bir ana bilgisayar ile bir istemci arasındaki bağlantılarda sorun gidermek için de kullanılabilir.

Ağ cihazları tarafından operasyonel bilgileri ve hata mesajlarını iletmek için kullanılan bir katman 3 protokolüdür. ICMP, tıkanıklıkları, ağ hatalarını, tanılama amaçlarını ve zaman aşımlarını bildirmek için kullanılır.

Bir IP ağındaki düğümleri yönetmek için kullanılan bir katman 7 protokolüdür. SNMP protokolünde üç ana bileşen vardır, yani SNMP aracısı, SNMP yöneticisi ve yönetilen cihaz. SNMP ajanı yönetim detayları hakkında yerel bilgiye sahiptir, bu detayları SNMP yöneticisi ile uyumlu bir forma çevirir. Yönetici, SNMP aracılarından elde edilen verileri sunar, böylece ağ aksaklıklarının ve ağ performansının izlenmesine ve bunların giderilmesine yardımcı olur.

Dosyaların kolay yönetimi, alınması ve aranması için bazı açıklamalarla birlikte indirilebilir dosyalar sağlayan bir tür dosya alma protokolüdür. Tüm dosyalar uzak bir bilgisayarda katmanlı bir şekilde düzenlenir. Gopher eski bir protokoldür ve günümüzde pek kullanılmamaktadır.

FTP, dosyaları bir ana bilgisayara veya ana bilgisayardan taşımak için kullanılan bir İstemci/sunucu protokolüdür. Kullanıcıların dosyaları, programları, web sayfalarını ve diğer hizmetlerde bulunan başka şeyleri indirmelerine olanak tanır.

^{FTP Protokolü Çalışma Mantığı (Kaynak:} geekflare.com⁾

Yerel bir posta istemcisinin bir TCP/IP bağlantısı üzerinden uzak bir e-posta sunucusundan e-posta iletilerini almak için kullandığı bir protokoldür. İSS'ler tarafından barındırılan e-posta sunucuları da kullanıcılarına yönelik e-postaları tutmak ve almak için POP3 protokolünü kullanır. Sonunda, bu kullanıcılar uzak sunucudaki posta kutularına bakmak ve e-postalarını indirmek için e-posta istemci yazılımı kullanacaklardır. E-posta istemcisi e-postaları indirdikten sonra, bunlar genellikle sunuculardan silinir.

POP3 Protokolü Çalışma Mantığı (Kaynak: geekflare.com)

Kullanıcının uzaktaki bir bilgisayar programına bağlanmasına ve onu kullanmasına izin veren bir protokoldür, yani uzaktan bağlantı için tasarlanmıştır. Telnet, uzak bir oturumu etkinleştirmek için bir ana makine ile uzak bir uç nokta arasında bir bağlantı oluşturur.

Bu protokoller bir ağ üzerinden geçen verilerin güvenliğini sağlar. Bu protokoller aynı zamanda ağın, verileri, yetkisiz kişilerin çıkarma veya inceleme girişimlerine karşı nasıl koruduğunu da belirler. Bu protokoller hiçbir yetkisiz cihazın, kullanıcının veya hizmetin ağ verilerine erişememesini sağlar. Bu protokoller verilerin güvenliğini sağlamak için şifrelemeye dayanır.

Esas olarak hassas verileri korumak ve internet bağlantılarını güvence altına almak için kullanılan bir ağ güvenlik protokolüdür. SSL hem sunucudan sunucuya hem de istemciden sunucuya iletişime izin verir. SSL aracılığıyla aktarılan tüm veriler şifrelenir ve böylece yetkisiz kişilerin bu verilere erişmesi engellenir.

HTTP'nin güvenli versiyonudur. Bu protokol, birinin tarayıcı aracılığıyla istek gönderdiği ve diğerinin web sunucusundan veri aldığı iki bilgisayar arasında güvenli iletişim sağlar.

İnternet üzerinde veri güvenliği ve gizliliği için tasarlanmış bir güvenlik protokolüdür. İşlevselliği; şifreleme, verilerin bütünlüğünü kontrol etme, yani tahrif edilip edilmediğini kontrol etme ve kimlik doğrulamadır. Genellikle bir web sitesini yükleyen bir web tarayıcısı gibi sunucular ve web uygulamaları arasındaki şifreli iletişim için kullanılır. Ayrıca, mesajların, e-postaların ve VoIP'nin şifrelenmesi için de kullanılabilir.