"Ağır" Bir Roman: Kıyıda Kalanların Hayatta Kalma Mücadelesi

Edebiyat dünyasında sıkça karşılaştığımız, "Eski Türkiye" toplumuna ayna tuttuğunu iddia eden o nahif eserleri bir kenara bırakın. Karakterlerin entelektüel buhranlar yaşadığı, yalnızca varoluşsal sancılar çektiği, kusursuz bir Türkçeyle yazılmış steril dünyalardan çok uzağız. Gündelik dertlerin, romantik aşk hikâyelerinin ve tozpembe dostlukların bir masal gibi anlatıldığı o tanıdık kurguların aksine; bu kitap tam anlamıyla sokağın, kanın ve hayatta kalma mücadelesinin ta kendisi!

Kitap bizi günümüzde bile kıyıda köşede yaşanmaya devam eden, kendi dertlerimizi yan yana koyduğumuzda kıyaslamaktan utanacağımız "bitirim" insanların dünyasına çekiyor. Bu dünyada karakterlerin terk edilmek, modern zaman depresyonlarına girmek ya da entelektüel meselelere kafa yormak gibi lüksleri yok. Onların çok daha ağır, çok daha ilkel dertleri var: Ölümle burun buruna yaşamak ve o gün hayatta kalmayı başarabilmek.

Belki de bu satırları okurken kendi yaşadığınız zorlukları küçümsediğimi düşünüp bana kızacak, yaşadığınız ağır olayların sizi nasıl yıprattığını anımsayacaksınız. Haklısınız da. Ancak bir an için kitabın yüzümüze çarptığı şu gerçeklikle yüzleşin: Her an yanınızdaki en yakın arkadaşınızın işkenceyle öldürüldüğü ve onun intikamını alma sorumluluğunun sizin omuzlarınıza yüklendiği bir dünyada değilsiniz. Ya da uğruna cinayet işlediğiniz, hayatınızı kararttığınız sevdiğinizin, sırf arabası var diye bir başkasıyla gittiği o ağır travmayı yaşamıyorsunuz.

Böylesine ağır hayatları okurken amacım asla "halimize şükredelim" ya da "bizim hayatımız ne kadar da güzelmiş" demek değil. Zira asıl eziklik, başkasının acısını ve çaresizliğini görüp kendi hayatı için bundan bencilce bir teselli çıkarmaktır. Benim vurgulamak istediğim temel nokta şu: Kurgusal bir roman üzerinden okusak da sahiden böyle hayatlar, böyle karanlık sokaklar ve böyle acılar var. Eser, bizi tam da bu sert gerçekliğe gözlerimizi açmaya zorluyor.

Tüm bu atmosferin merkezinde ise Kolera adlı o tekinsiz roman mahallesinde yaşayan çingenelerden Berber Ali ve oğlu Gıli Gıli Salih yer alıyor. Salih'in masum bir çocukluktan, mahalleyi tahakkümü altına almış karanlık güçlere karşı başkaldıran bitirim bir kabadayıya dönüşmesinin sarsıcı hikâyesine tanık oluyoruz.

Eğer edebiyatın sizi sarsmasını, rahatsız etmesini ve sokağın o sansürsüz, acımasız diliyle tanıştırmasını istiyorsanız, bu isyankâr hikâye kesinlikle okumaya değer...