Ahmediye Medresesi (Erzurum)

Ahmediye Medresesi, Erzurum’da, Erzincan Kapıda, Murat Paşa Mahallesi’nde, Murat Paşa Camii’nin doğusunda yer alan tarihi bir yapıdır. Medresenin giriş kapısının üzerinde üç satırlık bir kitabe bulunmaktadır. Kitabeye göre medrese, 1314 yılında Gani Ahmed bin Ali bin Yusuf tarafından yaptırılmıştır.

Tarihçe

Ahmediye Medresesi, İlhanlı Devleti zamanında inşa edilmiştir. Yapının üzerindeki kitabe, Gani Ahmed bin Ali bin Yusuf tarafından 714 H.-1314 M. veya 724 H.-1323 M. yıllarında yaptırıldığını göstermektedir. Medrese uzun yıllar depo olarak kullanılmış ve tahrip olmuştur. 1986-1988 yılları arasında restore edilerek çevre düzenlemesi yapılmış, 2005-2006 yıllarında ise Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından tekrar onarılmıştır. Yapı, 13.11.1976 tarih ve A-188 sayılı kararla Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu tarafından koruma altına alınmıştır.

Mimari Özellikler

Medrese, kapalı avlulu, iki eyvanlı, tek katlı ve revaksız planda inşa edilmiştir. Kuzeydoğu köşedeki odanın kapısından giriş sağlanmaktadır. Yapının orta kısmında aynalı çapraz tonoz ile örtülü kapalı bir avlu yer almaktadır. Avlunun güney ve kuzey cephesinde, 4,30 x 3,85 m ölçülerinde sivri beşik tonozla kapatılmış iki eyvan bulunmaktadır. Kuzeydeki eyvan giriş eyvanı, güneydeki eyvan ise arka duvarında mihrap bulunan ana eyvandır.

Avlunun doğu ve batısında ikişer küçük boyutlu hücreler yer almaktadır. Yapının dört köşesinde tonozlarla kapatılmış simetrik büyük boyutlu odalar bulunmaktadır. Eyvanların köşelerindeki sütun başlıkları ve yapının farklı yerlerindeki geometrik motifler süsleme unsurlarıdır. Mihrapta kullanılan geometrik desenlerin ortasında sekiz köşeli yıldızlar bulunmaktadır. Yapı sadece kesme taş kullanılarak inşa edilmiştir. Orijinal minare tuğladan yapılmış olup, 1928 yılında bir fırtınada yıkılmıştır. Duvarlarda görülen kurşun izleri, Ermenilerin Erzurum’u işgal ettiği dönemlerden kalmıştır.^【1】

Plan

Medrese dikdörtgen planlıdır. Avlunun her kenarında ikişer medrese odası yer almaktadır. Avlunun karşısındaki eyvanda bir mihrap bulunması, yapının mescit olarak kullanıldığını göstermektedir. Kuzey cephede görülen mihrap, burada daha önce bir mescit bulunduğunu işaret etmektedir.^【2】