+2 Daha
Akdeniz diyeti, Akdeniz’e kıyısı olan ülkelerde geleneksel olarak benimsenen beslenme biçimidir. Sebze, meyve, tam tahıllar, kuru baklagiller, zeytinyağı ve balık açısından zengin olup, kırmızı et ve doymuş yağ tüketiminin düşük olduğu bir diyet modelidir. Sağlık üzerindeki olumlu etkileri nedeniyle dünya çapında ilgi görmektedir ve 2010 yılında UNESCO tarafından İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası olarak kabul edilmiştir .【1】
(Akdeniz diyetinde örnek temel besinler, görüntü yapay zeka ile üretilmiştir)
Akdeniz diyeti, 1950’li yıllarda Ancel Keys ve ekibinin yaptığı Yedi Ülke Çalışması ile bilimsel olarak tanımlanmıştır. Çalışmada, Akdeniz ülkelerinde kalp hastalıklarının Batı ülkelerine kıyasla daha az görüldüğü saptanmış ve bu durumun beslenme alışkanlıklarıyla ilişkili olduğu belirlenmiştir . 【2】
Akdeniz diyet piramidi, besinlerin tüketim sıklığına göre yapılandırılmıştır:
•Günlük Tüketilmesi Gerekenler: Tam tahıllar, su, sebzeler, meyveler, kurubaklagiller, zeytinyağı, baharatlar ve otlar.
•Haftalık Tüketilmesi Gerekenler: Balık ve deniz ürünleri, kümes hayvanları, yumurta, süt ve süt ürünleri.
•Az miktarda tüketilmesi önerilenler: Kırmızı et ve işlenmiş et ürünleri, tatlılar .【3】
Akdeniz diyetine yüksek düzeyde uyum gösteren bireylerde kalp-damar hastalıkları, hipertansiyon ve felç riskinin azaldığı birçok araştırmada kanıtlanmıştır. Yapılan meta-analizler, bu diyetin tüm nedenlere bağlı ölüm oranını %23, kardiyovasküler ölüm riskini ise %27 oranında düşürdüğünü göstermektedir .【4】
Diyabet, obezite ve metabolik sendrom gibi hastalıkların önlenmesinde Akdeniz diyetinin olumlu etkileri bilinmektedir. Zeytinyağı ve kuruyemişlerin diyete eklenmesiyle, insülin duyarlılığı ve kan şekeri kontrolü iyileşmektedir .【5】
Akdeniz diyetine uyum, bilişsel fonksiyonların korunmasına katkı sağlar. Alzheimer ve demans gibi hastalıkların gelişimini yavaşlattığına dair kanıtlar mevcuttur. Özellikle polifenoller, omega-3 yağ asitleri ve antioksidanların beyin sağlığını desteklediği gösterilmiştir .【6】
Akdeniz diyeti sadece sağlık açısından değil, aynı zamanda çevresel sürdürülebilirlik bakımından da avantajlıdır. Bitkisel kaynaklı besinlerin ağırlıklı olması, karbon ayak izini azaltırken, geleneksel tarım yöntemlerine dayalı üretim ise biyolojik çeşitliliği korumaya yardımcı olur.
Furbatto, Michela, Diana Lelli, Raffaele Antonelli Incalzi, ve Claudio Pedone. “Mediterranean Diet in Older Adults: Cardiovascular Outcomes and Mortality from Observational and Interventional Studies—A Systematic Review and Meta-Analysis.” Nutrients 16, no. 3947 (2024): 1–13. https://doi.org/10.3390/nu16223947.
Montero Muñoz, Natalia, Pedro Juan Tárraga López, Ángel Arturo López-González, Hernán Paublini, Cristina Martorell Sánchez, Emilio Marínez-Almoyna Rifá, ve José Ignacio Ramírez-Manent. “Association Between Mediterranean Diet and Other Healthy Habits and Sociodemographic Variables with the Values of Vascular and Heart Age in Spanish Workers.” Nutrients 17, no. 903 (2025): 1–20. https://doi.org/10.3390/nu17050903.
Özer, Emine Rumeysa, ve Kemal Kaan Tekinşen. “Akdeniz Diyeti ve Sağlık.” Akademik Et ve Süt Kurumu Dergisi 2 (2021): 13–23. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1947956.
İçen, Hayrunisa, Simay Fereli, İzel Aycan Başoğlu, ve Fatma Esra Güneş. “Akdeniz Diyetinin Kognitif Fonksiyonlar Üzerine Etkileri.” Türkiye Klinikleri Journal of Health Sciences 4, no. 2 (2019): 198–204. https://doi.org/10.5336/healthsci.2018-60552.
[1]
Özer, Emine Rumeysa ve Kemal Kaan Tekinşen, “Akdeniz Diyeti ve Sağlık,” Akademik Et ve Süt Kurumu Dergisi 2 (2021): 13–23.
[2]
Özer, Emine Rümeysa ve Kemal Kaan Tekinşen, Akdeniz Diyeti ve Sağlık, Akademik Et ve Süt Kurumu Dergisi, 2, 13-14
[3]
Özer, Emine Rümeysa ve Kemal Kaan Tekinşen, Akdeniz Diyeti ve Sağlık, Akademik Et ve Süt Kurumu Dergisi, 2, 14-19
[4]
Michela Furbatto et al., “Mediterranean Diet in Older Adults: Cardiovascular Outcomes and Mortality from Observational and Interventional Studies—A Systematic Review and Meta-Analysis,” Nutrients 16, no. 3947 (2024): 6-12, https://doi.org/10.3390/nu16223947.
[5]
Montero Muñoz, N., et al. Association Between Mediterranean Diet and Other Healthy Habits and Sociodemographic Variables with the Values of Vascular and Heart Age in Spanish Workers, Nutrients, 17(903), 5-6
[6]
Hayrunisa İçen et al., “Akdeniz Diyetinin Kognitif Fonksiyonlar Üzerine Etkileri,” Türkiye Klinikleri Journal of Health Sciences 4, no. 2 (2019): 202, https://doi.org/10.5336/healthsci.2018-60552.
Henüz Tartışma Girilmemiştir
"Akdeniz Diyeti" maddesi için tartışma başlatın
Tarihçe ve Tanım
Akdeniz Diyetinin Temel Bileşenleri
Sağlık Üzerine Etkileri
Kardiyovasküler Sağlık
Metabolik Hastalıklar
Bilişsel Fonksiyonlar
Akdeniz Diyeti ve Sürdürülebilirlik
Bu madde yapay zeka desteği ile üretilmiştir.