Akhilleus Mozaiği

Akhilleus Mozaiği, Roma dönemi mozaik sanatının önemli örneklerinden biri olarak kabul edilir. Gaziantep Zeugma Antik Kenti'nde, Poseidon Evi olarak adlandırılan bir villada bulunmuş olan bu mozaik, mitolojik bir sahneyi betimlemektedir. Zeugma Mozaik Müzesi'nde sergilenen Mozaik, Akhilleus'un Skyros Adası'nda kadın kılığına girdiği sahneyi tasvir eder. Bu sahne, Roma dünyasında bilindik bir mitolojik anlatıdır ve benzer kompozisyonlar Pompeii ve Efes'te de görülmüştür.^【1】  Zeugma'daki Akhilleus Mozaiği, M.S. 3. yüzyıla tarihlenmektedir ve dönemin ikonografik ve ideolojik anlayışını yansıtmaktadır.

Mozaik, 1992-2000 yılları arasında Gaziantep Zeugma Antik Kenti'nde yürütülen kazılar sırasında bulunmuştur. 2000 yılında, Birecik Barajı’nın suları altında kalma tehlikesi nedeniyle yürütülen kurtarma kazıları kapsamında ortaya çıkarılmıştır. Zeugma’daki Poseidon Evi’nde yer alan bu mozaik panelin, evin zengin bir Roma subayı veya yüksek rütbeli bir yöneticisine ait olduğu düşünülmektedir. Mozaik, Roma İmparatoru Caracalla'nın döneminde (M.S. 211-217) yapılmıştır. Caracalla, Büyük İskender ve Akhilleus hayranlığı ile bilinen bir imparatordu ve bu mozaik, onun ideolojik propagandasını yansıtan bir eser olarak değerlendirilir.^【2】 

Truva Savaşı’na katılacağı takdirde oğlu Akhilleus’un genç yaşta öleceğini bilen annesi Thetis, oğlunu bu kaderden korumak amacıyla onu Skyros Adası'na götürüp Kral Lykomedes’in sarayına saklamıştır.^【3】  Ancak Odysseus ve Diomedes, Akhilleus’u bulmak için bir plan yapmışlardır. Lykomedes’in sarayına ticaret yapma bahanesiyle gelen Odysseus, mücevherler ve kumaşlarla birlikte bir de silah sunmuştur. Diğer kadınlar takılarla ilgilenirken Akhilleus, içgüdüsel olarak silahlara yönelmiş ve böylece kimliği açığa çıkmıştır. Bir başka anlatıya göre, Odysseus sarayda bir savaş alarmı çaldırarak tepki göstermelerini beklemiştir. Kadınlar korku içinde kaçışırken Akhilleus kılıcı kuşanmış ve gerçek kimliğini istemeden ele vermiştir.^【4】 

Akhilleus Mozaiği, dönemin Roma mozaik sanatının tipik özelliklerini taşır. Mozaik, çok renkli taş ve cam tesserae kullanılarak yapılmıştır. Akhilleus, kadın kıyafetleri içinde tasvir edilmiş fakat savaşçılığına gönderme yapan çeşitli unsurlar da eklenmiştir. Mozaikte, Kral Lykomedes’in sarayı ve saray kadınları da yer almaktadır. Zeugma’daki mozaik, bu mitin Doğu Roma’ya nasıl yayıldığını ve Roma’nın askeri ideolojisini nasıl şekillendirdiğini gösteren eserlerden biridir.