Alemdar Gazetesi

Alemdar Gazetesi, II. Meşrutiyet ve Mütareke Dönemi basınının dikkat çeken yayın organlarından biri olmuştur. 1911 yılında Refi’ Cevad (Ulunay) tarafından kurulan gazete, farklı dönemlerde yayın kesintilerine uğrasa da, özellikle İttihat ve Terakki karşıtı tutumuyla kamuoyunda ses getirmiştir. Yayın politikaları, içeriği ve kadrosuyla dönemin siyasi tartışmaları içinde aktif rol oynamıştır.

Kuruluş Süreci ve Yayın Hayatının İlk Dönemi

Gazetenin temelleri, Refi’ Cevad’ın önceden yönettiği Şehrah gazetesine dayanmaktadır. Alemdar adı, Şehrah gazetesinin ara dönem isimlerinden biriydi. Refi’ Cevad, gazetesini çıkarmak için 1910 yılında başvurduysa da yaş şartı nedeniyle ilk dilekçesi reddedilmiş, 21 yaşına girdikten sonra 3 Mart 1911’de tekrar yaptığı başvuru kabul edilmiştir. İlk yayın ise 13 Ağustos 1912 tarihinde gerçekleşmiştir.

Bu dönemde Alemdar, muhalefet çizgisini İttihat ve Terakki üzerine yoğunlaştırmış; gazete, zaman zaman sansüre uğramış ve farklı isimlerle yayın yapmaya devam etmiştir. Bu süreçte Ahmet Kadri gibi isimlerle birlikte çalışmış, sıkı bir siyasi muhalefet yürütmüştür.

Mütareke Dönemi Yayın Politikası

Refi’ Cevad’ın sürgünden dönmesiyle 15 Aralık 1918’de tekrar yayın hayatına başlayan Alemdar, bu dönemde 880 sayı yayımlamıştır. Bu süreçte gazetenin başyazarlığını ağırlıklı olarak Refi’ Cevad üstlenmiş, ancak Mustafa Sabri, Refik Halit, Rıza Tevfik gibi farklı isimler de köşe yazıları yazmıştır. Alemdar, görsel malzeme, hiciv, tefrika yazılar ve siyasi içerikler açısından zengin bir yayın politikası izlemiştir.

Milli Mücadele Karşıtlığı ve Tepkiler

Gazetenin yayın çizgisi, Millî Mücadele hareketine karşı açık bir muhalefet içeriyordu. Mustafa Kemal Paşa, bu nedenle Alemdar ve benzeri gazetelerin Anadolu’ya sokulmaması için emir vermiştir. Refi’ Cevad ve diğer bazı yazarlar, Anadolu hareketini İttihatçı bir girişim olarak değerlendirmiştir. Bu bakış açısı, Alemdar’ın kamuoyundaki etkisini sınırlamıştır.

Kapanış Süreci

1921 yılının başlarında Alemdar, yayın politikasında değişiklik yaparak gayri siyasi bir çizgi izlemeye çalıştıysa da başarılı olamamış, Temmuz ve Eylül 1921’de yaptığı son yayın denemeleri de sonuçsuz kalmıştır. Sakarya Muharebesi sonrasında yayın hayatına son veren gazetenin kapanmasında, kamuoyunda destek bulamaması ve ekonomik gerekçeler etkili olmuştur.