Ali Sait Akbaytugan

Trablusgarp, Balkan, I. Dünya ve İstiklal Savaşlarına katılmış, Cumhuriyet'in kurulmasından sonra milletvekilliği de yapmıştır. Türk ordusunun teşkilatlanması sürecinde önemli sorumluluklar üstlenmiştir.

Erken Yaşamı ve Eğitimi

Ali Sait Bey, 1872 yılında Balıkesir’in Manyas ilçesine bağlı Hacı Osman Köyü’nde doğdu. Babası, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nda şehit düşen Çerkes kökenli Khunca Kasbolet (Canbulat) Bey, annesi Ayşe Hanım’dır. Bursa Askerî Rüştiyesi’nde başladığı eğitimine Harp Okulu ve ardından Harp Akademisi ile devam etti. 1896’da teğmen, 1898’de kurmay yüzbaşı olarak mezun oldu.

Osmanlı Ordusundaki Görevleri

Harp Akademisi’ni tamamladıktan sonra Genelkurmay ve saha birliklerinde çeşitli görevler aldı. Edirne, Musul, Bağdat, İstanbul ve Yemen gibi farklı bölgelerde görev yaptı. 1901’de Kolağası, 1907’de Binbaşı, 1911’de Yarbay, 1913’te Albay, 1915’te ise Tümgeneral rütbelerine yükseldi.

Laheç Zaferi’ndeki başarısı nedeniyle öne çıktı. I. Dünya Savaşı sonunda Yemen’de İngilizlere esir düştü, Mısır’da tutulduktan sonra 1919’da İstanbul’a döndü.

Millî Mücadele Dönemi ve Görevleri

İstanbul’un işgalinden sonra 1920’de Malta’ya sürüldü. 1921’de serbest bırakıldıktan sonra Anadolu’ya geçti. Şark Cephesi’nde ve Kars, Ardahan, Batum’daki idarî teşkilat çalışmalarında yer aldı. 1922’de Askerî Yargıtay Başkanlığı ve 9. Kolordu Komutanlığı gibi görevlerde bulundu. TBMM tarafından İstiklal Madalyası ile ödüllendirildi.

Cumhuriyet Döneminde Askerî ve Siyasi Faaliyetleri

Cumhuriyet’in ilanı sonrasında ordunun yeniden yapılandırılmasında aktif rol aldı. 1924’te 4. Kolordu Komutanlığı’na, ardından 1. ve 3. Ordu Müfettişliklerine atandı. 1927’de orgeneral rütbesine terfi etti. 1935’te Askerî Şura Üyeliği’ne getirildi. 1937’de yaş haddiyle emekli oldu.

1937-1939 ve 1939-1943 arasında iki dönem Kocaeli Milletvekilliği yaptı. Bütçe ve çeşitli ihtisas komisyonlarında görev aldı.

Ölümü ve Mirası

20 Mart 1950’de İstanbul’da vefat etti ve Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi. Eşi Naciye Hanım, hatırasına bir hastane pavyonu yaptırarak ismini yaşatmıştır.