Anders Behring Breivik, 22 Temmuz 2011’de Norveç’in Oslo ve Utøya bölgelerinde toplam 77 kişinin hayatını kaybettiği terör saldırılarını gerçekleştiren Norveçli aşırı sağcı teröristtir. 13 Şubat 1979’da Oslo’da doğan Breivik, gençlik yıllarında grafiti çevrelerinde yer almış, lise eğitimini tamamlamadan ticari faaliyetlere yönelmiş ve bir dönem İlerleme Partisi ile partinin gençlik teşkilatında görev yapmıştır. 2000’li yılların ortalarından itibaren toplumsal yaşamdan büyük ölçüde uzaklaşarak aşırı sağcı, göçmen karşıtı ve İslam karşıtı çevrimiçi platformlarda etkinlik göstermiş; çok kültürlülük, feminizm ve “kültürel Marksizm” karşıtlığı üzerine kurulu radikal bir ideoloji benimsemiştir. Uzun süreli mali, lojistik ve operasyonel hazırlıkların ardından Oslo’daki hükümet merkezinde bombalı saldırı, Utøya Adası’ndaki İşçi Partisi Gençlik Kolları kampında ise silahlı saldırı düzenlemiştir. 2012 yılında cezai ehliyetinin bulunduğuna hükmedilmiş ve uzatılabilen 21 yıllık ihtiyati hapis cezasına çarptırılmıştır.

Anders Behring Breivik, 13 Şubat 1979 tarihinde Oslo'da doğdu. Babası işletme yüksek lisansına sahip bir diplomat, annesi ise bir hemşiredir. Her iki ebeveynin de önceki evliliklerinden çocukları bulunmaktadır. Aile, babanın görevi nedeniyle kısa bir süre Londra'da yaşadıktan sonra, Breivik yaklaşık bir buçuk yaşındayken ebeveynler boşandı. Boşanmanın ardından Breivik, kendisinden altı yaş büyük üvey kız kardeşi ve annesiyle birlikte Oslo'nun batısında büyüdü. Bu dönemde babasıyla olan iletişimi yalnızca tatil ziyaretleriyle sınırlı kaldı.^【1】

Breivik iki yaşındayken, annesinin çocukları tek başına büyütmekte fiziksel ve psikolojik olarak zorlanması nedeniyle hafta sonları kalabileceği bir koruyucu aile uygulamasına başvuruldu. Bu başvuru onaylandı ve Breivik hafta sonlarını başka bir ailenin yanında geçirdi. Aile, 1981 ile 1984 yılları arasında sosyal hizmetler birimleriyle düzenli temas halinde kaldı. 1983 yılında, dört yaşındaki Breivik ve ailesi, ulusal çocuk ve ergen psikiyatrisi merkezinde üç haftalık bir yatılı gözlem sürecine tabi tutuldu. Kurum kayıtlarında, annenin hamilelik sürecinde kürtaj olmayı düşündüğü ve bebeği zor bir çocuk olarak algıladığı bilgileri yer aldı. Psikiyatrik değerlendirme raporları Breivik'i endişeli, pasif, temastan kaçınan ve sahte bir gülümsemeye sahip bir çocuk olarak sınıflandırdı. Aynı raporda, ciddi psikopatoloji geliştirme riskinin bulunduğu ve Breivik'in istikrarlı bir koruyucu aileye yerleştirilmesi gerektiği vurgulandı. Bu dönemde baba, oğlunun velayetini almak için hukuki süreç başlattı. Mahkeme, daha detaylı incelemeler yapılana kadar tam velayeti annede bıraktı ve ardından baba velayet davasını geri çekti. Çocuk esirgeme kurumu, müdahale için gerekli yasal şartların oluşmadığına hükmetti ve dosya 1984 yılında başka bir tedbir alınmaksızın kapatıldı. On iki yaşına geldiğinde, annesinin yeni partneri üvey baba olarak aileye katıldı.^【2】

^{Breivik mahkemede (}Anadolu Ajansı⁾

Ergenlik döneminde Breivik, Oslo'nun doğusundaki hip-hop ve grafiti alt kültürlerine katılım gösterdi ve grafiti faaliyetlerinde bulundu. On dört yaşındayken grafiti ve vandalizm suçlamalarıyla iki kez polis kayıtlarına geçti. 1994 veya 1995 yılında Danimarka'dan dönerken çantasında kırk üç adet sprey boya kutusuyla Oslo merkez istasyonunda polis tarafından alıkonuldu. Bu olay üzerine çocuk esirgeme kurumunda yeni bir dosya açıldı, ancak kurum durumu düşük riskli olarak sınıflandırdı ve dosya herhangi bir yardım tedbiri alınmaksızın kısa sürede kapatıldı. Grafiti faaliyetleri, Breivik ile babası arasında ciddi bir çatışmaya yol açtı ve düzenli iletişimlerinin kesilmesine neden oldu. On beş yaşından sonra baba ve oğul arasındaki iletişim tamamen koptu ve baba ile oğul ilerleyen on yıl boyunca yalnızca bir kez telefon görüşmesi yaptı. On beş yaşındayken, annesinin hastalanarak hastaneye kaldırılması üzerine onun bakımını üstlendi ve bu dönemde askerlik hizmetini erteledi. Aynı yıl Norveç Devlet Kilisesi'nde vaftiz edilerek konfirmasyon sürecini tamamladı. Ergenlik döneminin sonlarında kas gelişimi için ağırlık antrenmanlarına başladı, anabolik steroidler kullandı ve yirmili yaşlarının başında estetik burun ameliyatı geçirdi.^【3】

Anders Behring Breivik, on altı yaşındayken lise eğitimine başladı, ancak ilk yılın ardından okulunu değiştirdi. İkinci lisesinde bir yıl daha eğitim gördükten sonra on sekiz yaşında diplomasını almadan örgün eğitimi tamamen yarıda bıraktı. Bu tarihten sonra herhangi bir resmi eğitim kurumuna devam etmedi, ancak bireysel olarak 15.000 ila 16.000 saat arasında çalışma yürüttüğünü beyan etti.^【4】 Lise eğitimini terk etmesinin ardından uzun bir süre örgün eğitimden uzak kalsa da cezaevinde bulunduğu 2015 yılının ilkbaharında üniversiteye hazırlık programını tamamlayarak sınava girdi. Aynı yılın yaz aylarında siyaset bilimi lisans programına kabul edildi ve aralık ayında siyaset teorisi ile kamu politikası ve yönetimi ünitelerini tamamlayarak sınavlarına katıldı.^【5】

Eğitimini yarıda bırakmasının ardından ekonomik faaliyetlere yönelen Breivik, 1997 ile 2003 yılları arasında bir reklam ve müşteri hizmetleri firmasında çalıştı. Bu dönemde ve sonrasında kendi ticari girişimlerini başlattı. 1998 yılında bir tanıdığı ile birlikte kurduğu pazarlama şirketi 2001 yılında tasfiye edildi. 2000 yılında kurduğu reklam şirketi 2003 yılında zorunlu tasfiyeye uğradı, 2001-2004 yılları arasında ise şahıs şirketi üzerinden faaliyet yürüttü.^【6】 Ticari girişimleri kapsamında açık hava reklam alanları ve bilişim destek hizmetleri satışı gerçekleştirdi. En yüksek kazancını, İnternet üzerinden sahte üniversite diplomaları satan girişimi aracılığıyla elde etti. Yirmili yaşlarının başında, 2002 ile 2003 yılları arasında bu faaliyetlerinden yaklaşık 150.000 ila 200.000 ABD Doları (yaklaşık 4,5 milyon Norveç Kronu) gelir sağladı.^【7】

Ticari faaliyetlerinin çoğu uzun vadede başarılı olamadı ve kurduğu şirketler zamanla kapatıldı. 2005 yılında kurduğu e-ticaret şirketi 2008 yılında zorunlu tasfiyeye tabi tutuldu, son şirketi ise 2006 veya 2007 yılında iflas etti.^【8】 Şirketlerinin iflas etmesi ve mali durumunun bozulması üzerine 2006 yılında annesinin evine geri döndü ve ticari faaliyetlerini büyük ölçüde sonlandırdı. Sahte diploma satışından ve diğer ticari yatırımlarından elde ettiği birikimleri, 22 Temmuz 2011 saldırılarının lojistik ve operasyonel hazırlıklarını finanse etmek amacıyla kullandı. Bireysel birikimlerinin 26 Nisan 2011 tarihinde tamamen tükenmesinin ardından, finansman sağlamak için on bir adet kredi kartı kullandı. Saldırıların gerçekleştiği tarihte toplam kredi kartı borcu 217.798 Norveç Kronu'na ulaştı.^【9】

Saldırılarda kullanacağı patlayıcıların ana maddesi olan suni gübreyi yasal bir çerçevede satın alabilmek için Mayıs 2009'da "Breivik Geofarm" adlı tarım şirketini kurdu.^【10】 Mart 2011'de şirketinin faaliyet kodunu sebze ve kök bitkileri yetiştiriciliği olarak değiştirdi ve nisan ayında Hedmark bölgesindeki Vålstua çiftliğini aylık 10.000 Norveç Kronu bedelle kiraladı.^【11】 Tarımsal faaliyet yürütme beyanıyla kurulan bu şirket üzerinden, saldırılarda kullanılan patlayıcı yapımına uygun tonlarca suni gübre siparişi verdi ve ticari işlemlerini bu kurumsal kimlik üzerinden yürüttü.

Anders Behring Breivik, 1997 yılında İlerleme Partisi (Fremskrittspartiet - FrP) gençlik kollarına (FpU) katıldı ve 1999 yılında partiye resmi üyelik kaydını yaptırdı. Siyasi faaliyetleri kapsamında FpU'nun Oslo Batı teşkilatında çeşitli görevler üstlendi. Ocak-Ekim 2002 tarihleri arasında teşkilat başkan yardımcılığı, Ekim 2002'den Kasım 2004'e kadar ise yönetim kurulu üyeliği yaptı. Parti içindeki faaliyetlerini 2006 veya 2007 yılına kadar sürdüren Breivik, FrP'nin çok kültürlü politikalara açık olmasını gerekçe göstererek parti ve gençlik kolları üyeliklerini sonlandırdı. Siyasi parti üyeliğinin yanı sıra, Ocak 2006'da "St. Johanneslogen St. Olaus til de tre Søiler" adlı Frimason locasına katıldı.^【12】

Siyasi parti faaliyetlerini sonlandırdığı 2006 yılı itibarıyla sosyal yaşamdan büyük ölçüde çekildi. Annesinin evine dönerek odasında izole bir yaşam sürmeye başladı. Bu dönemi kendisine verdiği bir "şehitlik hediyesi" olarak nitelendiren Breivik, zamanının büyük bölümünü "World of Warcraft" ve "Call of Duty" adlı çevrimiçi bilgisayar oyunlarına ayırdı. Sosyal izolasyon sürecinde yüz yüze fiziksel iletişim yerine internet tabanlı alternatif bir kamuoyuna yöneldi. Fiziksel sosyal ilişkilerinden koparak çevrimiçi platformlardaki aşırı sağcı ve göçmen karşıtı akımlarla etkileşime girdi.^【13】

İnternet üzerindeki faaliyetleri kapsamında çeşitli aşırı sağcı, milliyetçi ve İslam karşıtı forumlarda aktif olarak yer aldı. Norveç merkezli "Document.no" adlı göçmen karşıtı sitede Eylül 2009 ile Mart 2011 tarihleri arasında yaklaşık 75 adet makale ve yorum yayımladı. Ayrıca uluslararası aşırı sağcı sitelerden "Stormfront.org" ve İsveç merkezli "Nordisk" forumlarına üye oldu. Çevrimiçi platformlar aracılığıyla İngiliz Savunma Ligi (EDL) ve Norveç Savunma Ligi (NDL) mensuplarıyla iletişim kurdu. 2010 yılında NDL'ye katıldı, fakat aşırı uçlardaki görüşleri nedeniyle NDL liderliği tarafından gruptan ihraç edildi. Fikirlerini yaymak amacıyla Peder Nøstvold Jensen (Fjordman) gibi İslam karşıtı yazarlarla e-posta yoluyla iletişim kurma teşebbüslerinde bulundu.^【14】

^{Breivik mahkemede (}Anadolu Ajansı⁾

İdeolojik temellerini "kültürel marksizm", çok kültürlülük, feminizm ve İslamlaşma karşıtlığı üzerine inşa etti. 22 Temmuz saldırılarından hemen önce "Andrew Berwick" takma adıyla "2083: Avrupa Bağımsızlık Bildirgesi" başlıklı yaklaşık 1500 sayfalık bir metin yayımladı. Metin, Amerikan muhafazakarlığı, aşırı sağ söylemler, devrimci teoriler ve Peder Nøstvold Jensen başta olmak üzere çeşitli yazarlardan kopyalanan bölümlerin birleştirilmesiyle oluşturuldu. Bu metin üzerinden, İkinci Dünya Savaşı sonrasında geleneksel Batı değerlerinin sistematik olarak yıkılmasına ve Avrupa'nın kitlesel Müslüman göçüne açılmasına savaş açtı. Ataerkil aile yapısının yeniden tesisini, boşanma oranlarının düşürülmesini, babalara velayet önceliği verilmesini ve toplumun feminizasyondan arındırılmasını hedefledi. İdeolojik kurgusunda 2002 yılında Londra'da "Tapınak Şövalyeleri" (Knights Templar) adlı bir örgütün kuruluş toplantısına yer verdi. Polis soruşturmaları bu örgütün saldırılar öncesinde varlığına dair fiziki bir kanıta ulaşamadı.^【15】

Breivik, demografik hedefler doğrultusunda İskandinav ırkının geleceğini güvence altına almak için devlet destekli taşıyıcı anne klinikleri kurulmasını planladı. Toplumsal değişimin demokratik yollarla geri döndürülemeyecek bir noktaya ulaştığı gerekçesiyle Batılı elitlere ve rejimlere karşı silahlı devrim hazırlığı yaptı. Kendisini kültürel muhafazakarların koruyucusu, hakimi, jürisi ve celladı sıfatlarını taşıyan bir öncü olarak konumlandırdı. İdeolojik muhaliflerini "kategori A, B ve C vatan hainleri" olarak sınıflandırdı. Müslümanların Kuzey Afrika'ya sürgün edilmesini ve Batı kültürünün homojen yapısının şiddet yöntemleriyle geri getirilmesini eylem planına dahil etti. Düzenlediği saldırıları, kendi etnik grubunu ve dinini korumak amacıyla devlet hainlerine karşı gerçekleştirilen önleyici bir eylem kategorisine koydu.^【16】

Anders Behring Breivik, yürüttüğü lojistik ve taktiksel hazırlıkların ardından 22 Temmuz 2011 tarihinde Oslo hükümet merkezinde kiralık bir minibüse yerleştirdiği yaklaşık 950 kilogramlık suni gübre bombasını infilak ettirmiştir. Patlamanın ardından sahte bir polis üniforması giyerek Utøya adasına geçmiş ve İşçi Partisi Gençlik Kolları (AUF) yaz kampına ateşli silahlarla bir saldırı düzenlemiştir. Bu eylemler sonucunda Oslo'da sekiz, Utøya adasında ise altmış dokuz olmak üzere toplam yetmiş yedi kişi hayatını kaybetmiştir. Saldırıların gerçekleştiği gün, adaya ulaşan özel polis birimlerine direniş göstermeksizin teslim olmuştur.

Tutuklanmasının ardından atanan adli psikiyatri heyetleri, failin cezai ehliyeti konusunda birbiriyle çelişen farklı değerlendirme raporları sunmuştur. Yargılama sürecinin ardından Oslo Bölge Mahkemesi, 24 Ağustos 2012 tarihinde failin akıl sağlığının yerinde olduğuna hükmederek kendisini asgari on yıl olmak üzere yirmi bir yıl ihtiyati hapis cezasına çarptırmıştır. İnfaz süreci, yüksek güvenlikli cezaevi koşullarında katı bir tecrit altında sürdürülmekte olup, fail bu izolasyon koşullarının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni ihlal ettiği iddiasıyla Norveç Devleti'ne karşı dava açmıştır. İlerleyen infaz sürecinde, 2017 yılında ismini resmi olarak Fjotolf Hansen olarak değiştirmiştir.^【17】

Daha detaylı bilgi için bakınız: 2011 Norveç Saldırıları