Ana YazarNeslihan KURAN13 Temmuz 2026 13:48

ORCID ID

0000-0002-3637-0543

19. yüzyılda Avrupalı Yahudiler arasında Filistin’de bir Yahudi devleti kurmak için ortaya çıkan ve Yahudilerin Siyon’a (Eretz Yisrael, kutsal topraklar) dönüşünü amaçlayan Yahudi milliyetçi hareketi siyonizm (Karaman, 2009: 37/329-335), Yahudilerin her kesiminin desteğini almamıştır. Yahudi din ve inancına getirdiği yeni bakış açılarının, farklı yorumlamaların Yahudiliği temelden sarstığı gerekçesiyle başta dindar Ortodoks kesim olmak üzere pek çok Yahudi, siyonizme karşı çıkmıştır (Kolsky, 1992: 32; Glass, 1976: 56-81).Anti-siyonist Yahudiler genel olarak siyonizmin/siyonistlerin Tanrı’nın emrine karşı geldiğini iddia ederek onları dinsizlikle (kafirlikle) suçlamakta ve Yahudilerin siyonizmle dinî kimliklerini kaybettiklerini düşünmektedir (Kurt, 2012: 399-420). Siyonizmin Yahudi inancına yönelik getirdiği en yeni yorumlardan biri -ki en önemlisidir- belirsiz bir zaman aralığında “ilahi” müdahaleyle Davûd soyundan geleceğine ve Yahudileri tek çatı altında birleştireceğine (devlet olma) inanılan Mesih inancıyla ilgilidir. Bu açıdan dindar anti-siyonist Yahudiler mevcut İsrail yönetimini asla kabul etmemekte ve varlığını reddetmektedir. Zira Siyon’a dönüş ve devlet hali inanca göre beklenen Mesih eliyle olacaktır (Kurt, 2012: 399-420; Greenfeld, 2024).Yahudilerin siyonizm karşıtlığı dinî gerekçeler dışında sosyalist, liberal düşüncelerle ya da milli kimliğin dinî kimlik altında erimesini istemeyen Yahudiler tarafından da benimsenmektedir. Yine belirli bir gruba ait olmayıp siyonizmin katı politikasına karşı hümanist bir tavır sergileyen çok sayıda anti-siyonist Yahudi vardır. Özellikle son dönemde siyonizmi sorgulayan çok sayıda Yahudi bulunmaktadır. Bunda en önemli faktör Yahudi dünyada, antisemitizimin anti-siyonizmden farklı olduğunun anlaşılmasıyla ilgilidir (Jaspal, 2016). Bu düşünceye katkı sağlayan tanınmış anti-siyonist Yahudi tarihçi ve yazarlar arasında Norman G. Finkelstein, Noam Chomsky, Avi Shlaim, Ilan Pappé yer almaktadır.Neturei Karta (Şehrin Muhafızları), True Torah Jews (Tevrat’ın Gerçek Takipçisi Yahudiler), Lev Tahor (Temiz Yürek), dünyanın en büyük Hasidik gruplarından biri olan Satmar anti-siyonist Yahudi örgüt ve cemaatlerden bazılarıdır. Bunlar arasında anti-siyonizme karşı en aktif faaliyetlerde bulunan cemaat, daha çok Avrupa ve ABD’de yaşayan ve Agudat Yisrael’den ayrılarak bir araya gelen ultra-Ortodoks Neturei Karta cemaatidir. Özellikle Ekim 2023 sonrası, Filistin’e destekleriyle ve Filistin halkına yönelik yapılan katliamları “soykırım” olarak nitelendirmeleriyle ön plana çıkmışlardır.Anti-siyonist Yahudilerin üzerinde anlaştıkları konular; (1) İsrail’in devlet olarak varlığını kabul etmemek ve her türlü iş birliğini reddetmek, (2) orduya katılmayı reddederek askere gitmemek, (3) vergi vermemek, (4) eğitim bütçesi için devlet payı almamak, (5) Filistin’in işgaline karşı çıkmak şeklinde özetlenebilir.