Artemis Anlaşmaları

Artemis Anlaşmaları (İngilizce: Artemis Accords), Ay, Mars, kuyrukluyıldızlar ve asteroitlerin barışçıl amaçlarla sivil keşfi ve kullanımına yönelik uluslararası iş birliğini düzenlemek amacıyla oluşturulmuş, 1967 tarihli Dış Uzay Antlaşması'na (Outer Space Treaty – OST) dayanan, hukuken bağlayıcı olmayan bir ilkeler, kılavuz ilke ve iyi uygulama örnekleri bütünüdür.

Anlaşmalar, Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) ile ABD Dışişleri Bakanlığı öncülüğünde hazırlanmış ve 13 Ekim 2020 tarihinde Avustralya, Kanada, İtalya, Japonya, Lüksemburg, Birleşik Arap Emirlikleri, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere sekiz kurucu devlet tarafından imzalanmıştır. Anlaşmalar, NASA'nın yürüttüğü Artemis Programı'nın bir parçasını oluşturmaktadır ve bu program kapsamındaki faaliyetlere destek amacıyla hazırlanmıştır. Ağustos 2026 itibarıyla, Türkiye'nin katılımıyla birlikte imzacı devlet sayısı 71'e ulaşmıştır.

Artemis Anlaşmaları, NASA'nın Ay'a insanlı görev göndermeyi hedefleyen Artemis Programı'nın uygulanabilmesi amacıyla geliştirilmiştir. Programın öne çıkan bir özelliği, Ay üzerinde kalıcı bir üs kurulmasını öngörmesidir. Bu kapsamda özel bir yörünge istasyonu ("Gateway") ile kendi kendine yetebilen bir Ay üssü ("Moon Base Camp") inşa edilmesi planlanmaktadır. Programın hayata geçirilmesi önemli ölçüde ekonomik yatırım, ileri teknoloji kullanımı ve Ay'ın doğal kaynaklarının kullanılmasını gerektirmektedir.

Programın uluslararası iş birliğiyle yürütülebilmesi amacıyla NASA, devletlerin ve ticari ortakların uyması beklenen bir dizi ilke geliştirmiştir. Buna göre, NASA ile iş birliği yapmak isteyen devletlerin önceden Artemis Anlaşmaları'nda yer alan ilkelere uymayı taahhüt etmesi gerekmektedir.

Anlaşmalar 13 Ekim 2020 tarihinde, sekiz kurucu devlet tarafından imzalanmıştır: Avustralya (imzalayan: Dr. Megan Clark, Avustralya Uzay Ajansı Başkanı), Kanada (Lisa Campbell, Kanada Uzay Ajansı Başkanı), İtalya (Riccardo Fraccaro, Bakanlar Konseyi Başkanlığı Devlet Bakan Yardımcısı), Japonya (Hagiuda Koichi, Eğitim, Kültür, Spor, Bilim ve Teknoloji Bakanı ve Inoue Shinji, Uzay Politikasından Sorumlu Devlet Bakanı), Lüksemburg (Franz Fayot, Ekonomi Bakanı), Birleşik Arap Emirlikleri (Sarah Al Amiri, İleri Teknolojiler Devlet Bakanı ve BAE Uzay Ajansı Başkanı), Birleşik Krallık (Dr. Graham Turnock, Birleşik Krallık Uzay Ajansı Genel Müdürü) ve Amerika Birleşik Devletleri (James F. Bridenstine, NASA Yöneticisi).

Ukrayna, bir ay sonra, 12 Kasım 2020'de anlaşmaya katılan ilk yeni imzacı devlet olmuştur.

Anlaşmanın imzacı devlet temsilcileri ilk kez 19 Eylül 2022 tarihinde Paris'te düzenlenen Uluslararası Astronotik Kongresi'nde (International Astronautical Congress) bir araya gelmiştir.^【1】

Artemis Anlaşmaları, metninin 1. Bölümünde açıkça "siyasi bir taahhüt" (political commitment) olarak tanımlanmaktadır.^【2】 Anlaşmanın 13. Bölümünün 2. paragrafına göre, Amerika Birleşik Devletleri Hükümeti anlaşmanın orijinal metnini muhafaza edecek ve bir kopyasını Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'ne iletecektir ancak bu metin, Birleşmiş Milletler Şartı'nın 102. maddesi uyarınca tescile tabi değildir. Bu bakımdan Artemis Anlaşmaları, klasik anlamda bağlayıcı bir uluslararası antlaşma niteliği taşımamaktadır.

Anlaşma metninin girişinde (Preamble), Dış Uzay Antlaşması'na, Astronotların Kurtarılması ve Astronotların ve Uzaya Fırlatılan Cisimlerin İadesine İlişkin Anlaşma'ya (1968, "Kurtarma ve İade Anlaşması"), Uzay Cisimlerinin Sebep Olduğu Zararlardan Doğan Uluslararası Sorumluluğa İlişkin Sözleşme'ye (1972, "Sorumluluk Sözleşmesi") ve Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Tesciline İlişkin Sözleşme'ye (1975, "Tescil Sözleşmesi") uyumun önemi vurgulanmaktadır.

Ayrıca Birleşmiş Milletler Dış Uzayın Barışçıl Amaçlarla Kullanılması Komitesi (COPUOS) gibi çok taraflı forumlar aracılığıyla sağlanan koordinasyonun faydalarına atıfta bulunulmaktadır.

Akademik literatürde Artemis Anlaşmaları, uluslararası ilişkilerde devletler ve uluslararası örgütler tarafından kullanılan, hukuken bağlayıcı olmayan araçlar anlamına gelen "yumuşak hukuk" (soft law) kategorisi içinde değerlendirilmektedir.^【3】

Anlaşma metninin 1. Bölümü uyarınca, Artemis Anlaşmaları'nda yer alan ilkeler, imzacı devletlerin sivil uzay ajansları tarafından yürütülen sivil uzay faaliyetlerine uygulanmak üzere tasarlanmıştır. Bu faaliyetler; Ay, Mars, kuyrukluyıldızlar ve asteroitlerin yüzeyinde ve yüzey altında, bu gök cisimlerinin yörüngelerinde, Dünya-Ay sistemi içerisindeki Lagrange noktalarında ve söz konusu gök cisimleri ile bu konumlar arasındaki geçişlerde gerçekleştirilen çalışmaları kapsamaktadır. İmzacı devletler, bu ilkeleri kendi yürüttükleri faaliyetlerde uygulamayı ve gerektiğinde görev planlaması ile kendi adlarına faaliyet gösteren kuruluşlarla yapılan sözleşmeler gibi mekanizmalardan yararlanmayı amaçlamaktadır.

Artemis Anlaşmaları'nın orijinal metni 13 bölümden (Section) oluşmaktadır. Bu bölümlerin içeriği aşağıda özetlenmiştir:

Bölüm 1 – Amaç ve Kapsam: Anlaşmaların amacı, Artemis Programı'nı ilerletmek amacıyla dış uzayın sivil keşfi ve kullanımının yönetimini geliştirmek için ortak bir vizyon oluşturmaktır. Bu bölümde, ilke, kılavuz ilke ve iyi uygulamalara uyulmasının, faaliyetlerin güvenliğini artıracağı, belirsizliği azaltacağı ve uzayın sürdürülebilir ve yararlı kullanımını teşvik edeceği belirtilmektedir.

Bölüm 2 – Uygulama: Dış uzayın keşfi ve kullanımına ilişkin iş birliği faaliyetlerinin, Mutabakat Muhtıraları, mevcut Hükümetler Arası Anlaşmalar kapsamındaki Uygulama Düzenlemeleri, Ajanslar Arası düzenlemeler veya diğer araçlar yoluyla hayata geçirilebileceği düzenlenmektedir.

Bölüm 3 – Barışçıl Amaçlar: İmzacı devletler, bu Anlaşmalar kapsamındaki iş birliği faaliyetlerinin münhasıran barışçıl amaçlarla ve ilgili uluslararası hukuka uygun şekilde yürütülmesi gerektiğini teyit etmektedir.

Bölüm 4 – Şeffaflık: İmzacı devletler, ulusal uzay politikaları ve uzay keşif planlarına ilişkin bilgilerin, kendi ulusal kural ve düzenlemelerine uygun şekilde geniş çapta yayılmasına bağlılıklarını taahhüt etmektedir. İmzacı devletler ayrıca, faaliyetleri sonucunda elde edilen bilimsel bilgileri, Dış Uzay Antlaşması'nın XI. maddesiyle uyumlu şekilde ve iyi niyet temelinde kamuoyu ve uluslararası bilim camiasıyla paylaşmayı planlamaktadır.

Bölüm 5 – Birlikte Çalışabilirlik (Interoperability): İmzacı devletler, yakıt depolama ve dağıtım sistemleri, iniş yapıları, iletişim sistemleri ve enerji sistemleri dâhil olmak üzere, birlikte çalışabilir ortak keşif altyapısı ve standartlarının geliştirilmesinin uzay temelli keşfi, bilimsel keşfi ve ticari kullanımı güçlendireceğini kabul etmektedir. İmzacı devletler, mevcut birlikte çalışabilirlik standartlarını kullanmak, mevcut standartların yetersiz olduğu durumlarda yeni standartlar oluşturmak ve bu standartlara uymak için makul çaba göstermeyi taahhüt etmektedir.

Bölüm 6 – Acil Yardım: İmzacı devletler, sıkıntıda olan dış uzaydaki personele gerekli yardımı sağlamak için tüm makul çabayı gösterme taahhüdünde bulunmakta ve Kurtarma ve İade Anlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini teyit etmektedir.

Bölüm 7 – Uzay Nesnelerinin Tescili: Bu Anlaşmalar kapsamındaki iş birliği faaliyetleri için, imzacı devletler, Tescil Sözleşmesi'ne uygun olarak ilgili uzay nesnesini hangi devletin tescil edeceğini belirlemeyi taahhüt etmektedir. Tescil Sözleşmesi'ne taraf olmayan bir devletin dâhil olduğu faaliyetler için, imzacı devletler uygun tescil yöntemini belirlemek amacıyla bu devletle istişare etmeyi amaçlamaktadır.

Bölüm 8 – Bilimsel Verilerin Yayınlanması: İmzacı devletler, kendi faaliyetlerine ilişkin bilgileri kamuoyuna iletme ve açıklama hakkını saklı tutmaktadır. Diğer imzacı devletlerin faaliyetleriyle ilgili bilgilerin kamuoyuna açıklanması konusunda önceden koordinasyon sağlanması ve gizli/ihracat kontrolüne tabi bilgilerin korunması amaçlanmaktadır. İmzacı devletler, iş birliği faaliyetlerinden elde edilen bilimsel sonuçları, uygun olduğu ölçüde ve zamanında kamuoyu ve uluslararası bilim camiasına sunmayı planlamaktadır. Bu açık paylaşım taahhüdünün, imzacı devlet adına yürütülmediği sürece özel sektör faaliyetlerine uygulanması amaçlanmamaktadır.

Bölüm 9 – Dış Uzay Mirasının Korunması: İmzacı devletler, tarihsel açıdan önemli insan veya robotik iniş bölgeleri, eserler, uzay araçları ve gök cisimlerindeki diğer faaliyet kanıtlarını kapsayan dış uzay mirasını, karşılıklı olarak geliştirilmiş standart ve uygulamalara uygun şekilde korumayı amaçlamaktadır. İmzacı devletler, dış uzay mirasının korunmasına yönelik uluslararası uygulama ve kuralları daha da geliştirmek için çok taraflı çabalara katkıda bulunmak amacıyla Anlaşmalar kapsamındaki deneyimlerini kullanmayı amaçlamaktadır.

Bölüm 10 – Uzay Kaynakları: İmzacı devletler, uzay kaynaklarının kullanımının, güvenli ve sürdürülebilir operasyonlar için kritik destek sağlayarak insanlığa fayda sağlayabileceğini not etmektedir. İmzacı devletler, Ay, Mars, kuyrukluyıldızlar veya asteroitlerin yüzeyinden veya yüzey altından herhangi bir geri kazanım da dâhil olmak üzere, uzay kaynaklarının çıkarılması ve kullanılmasının Dış Uzay Antlaşması'na uygun bir şekilde ve güvenli ve sürdürülebilir uzay faaliyetlerini destekleyecek şekilde yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. İmzacı devletler, uzay kaynaklarının çıkarılmasının kendiliğinden Dış Uzay Antlaşması'nın II. maddesi kapsamında ulusal sahiplenme oluşturmadığını ve uzay kaynaklarına ilişkin sözleşmelerin ve diğer hukuki araçların bu Antlaşma ile tutarlı olması gerektiğini teyit etmektedir. İmzacı devletler, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'ni, kamuoyunu ve uluslararası bilim camiasını, Dış Uzay Antlaşması'na uygun olarak uzay kaynağı çıkarma faaliyetleri hakkında bilgilendirmeyi taahhüt etmektedir. İmzacı devletler, uzay kaynaklarının çıkarılması ve kullanılmasına ilişkin uluslararası uygulama ve kuralların, COPUOS'taki devam eden çalışmalar dâhil olmak üzere daha da geliştirilmesine katkıda bulunmak için Anlaşmalar kapsamındaki deneyimlerini kullanmayı amaçlamaktadır.

Bölüm 11 – Uzay Faaliyetlerinin Çatışmasının Önlenmesi (Deconfliction): İmzacı devletler, Dış Uzay Antlaşması'na, özellikle gereken özen (due regard) ve zararlı müdahaleye ilişkin hükümlere olan bağlılıklarını kabul etmekte ve yeniden teyit etmektedir. İmzacı devletler, dış uzayın keşfi ve kullanımının, COPUOS tarafından 2019'da kabul edilen Dış Uzay Faaliyetlerinin Uzun Vadeli Sürdürülebilirliğine İlişkin Birleşmiş Milletler Kılavuz İlkeleri'ne gereken özen gösterilerek yürütülmesi gerektiğini teyit etmektedir. Bir faaliyeti yetkilendiren imzacı devlet, gereken özen ilkesine saygı göstermeyi taahhüt etmekte; zararlı müdahaleye maruz kaldığına veya kalabileceğine inanan bir imzacı devlet, faaliyeti yetkilendiren imzacı devletle veya Dış Uzay Antlaşması'na taraf başka bir devletle istişare talebinde bulunabilmektedir. Bu bölümde ayrıca, bildirim ve koordinasyonun zararlı müdahaleyi önlemek amacıyla uygulanacağı alan olarak "güvenlik bölgesi" (safety zone) kavramı tanımlanmaktadır. Güvenlik bölgelerinin büyüklüğü ve kapsamı, yürütülen faaliyetin niteliğine ve gerçekleştirildiği ortama uygun şekilde, bilimsel ve mühendislik ilkeleri temelinde makul bir şekilde belirlenmelidir; bu bölgeler geçici niteliktedir ve ilgili operasyon sona erdiğinde ortadan kalkar. İmzacı devletler, güvenlik bölgelerinin oluşturulması, değiştirilmesi veya sona erdirilmesi konusunda birbirlerini ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'ni derhal bilgilendirmeyi taahhüt etmektedir.

Bölüm 12 – Yörünge Enkazı (Orbital Debris): İmzacı devletler, uzay araçlarının görevlerinin sonunda güvenli, zamanında ve etkin bir şekilde pasifleştirilmesi ve elden çıkarılması dâhil olmak üzere, yörünge enkazının azaltılmasını görev planlaması sürecinin bir parçası olarak planlamayı taahhüt etmektedir. İş birliği içeren görevlerde, bu planların, görev sonu planlaması ve uygulamasından hangi imzacı devletin birincil sorumlu olduğunu açıkça belirtmesi gerekmektedir. İmzacı devletler, güvenli uçuş profilleri ve operasyonel yapılandırmaların seçilmesi ile uzay yapılarının görev sonrası elden çıkarılması gibi uygun tedbirleri alarak, normal operasyonlar, operasyonel veya görev sonrası aşamalarda meydana gelen parçalanmalar ve kazalar ile çarpışmalar yoluyla üretilen yeni ve uzun ömürlü zararlı enkazı, uygulanabilir ölçüde sınırlamayı taahhüt etmektedir.

Bölüm 13 – Nihai Hükümler: İmzacı devletler, mevcut istişare mekanizmaları üzerine inşa ederek, bu Anlaşmalardaki ilkelerin uygulanmasını periyodik olarak gözden geçirmek ve gelecekteki iş birliği alanları hakkında görüş alışverişinde bulunmak için düzenli olarak istişare etmeyi taahhüt etmektedir. Amerika Birleşik Devletleri Hükümeti, bu Anlaşmaların orijinal metnini muhafaza edecek ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'ne bir kopyasını, Birleşmiş Milletler Şartı'nın 102. maddesi kapsamında tescile tabi olmamak kaydıyla, Örgüt üyelerine resmi bir Birleşmiş Milletler belgesi olarak dağıtılmak üzere iletecektir. 13 Ekim 2020'den sonra, Anlaşmalara imzacı olmak isteyen herhangi bir devlet, bu metne eklenmek üzere imzasını Amerika Birleşik Devletleri Hükümeti'ne sunabilir.^【4】

Artemis Anlaşmaları'na, Ağustos 2026 itibarıyla, Türkiye'nin katılımıyla birlikte 71 devlet imza atmıştır. İmzacı devletler ve imza tarihleri kronolojik sırayla aşağıda belirtilmiştir.

Anlaşmalar, 13 Ekim 2020 tarihinde sekiz kurucu devlet tarafından imzalanmıştır: Avustralya (Dr. Megan Clark), Kanada (Lisa Campbell), İtalya (Riccardo Fraccaro), Japonya (Hagiuda Koichi ve Inoue Shinji), Lüksemburg (Franz Fayot), Birleşik Arap Emirlikleri (Sarah Al Amiri), Birleşik Krallık (Dr. Graham Turnock) ve Amerika Birleşik Devletleri (James F. Bridenstine). Birleşik Krallık'ın imzası, 27 Temmuz 2021 tarihinde Man Adası'na da genişletilmiştir.

Bu kurucu grubun ardından Ukrayna 12 Kasım 2020'de anlaşmaya katılmıştır. 2021 yılı içinde sırasıyla Güney Kore (24 Mayıs 2021, Lim Hyeouk), Yeni Zelanda (31 Mayıs 2021, Peter Crabtree), Brezilya (15 Haziran 2021, Marcos Pontes), Polonya (26 Ekim 2021, Grzegorz Wrochna) ve Meksika (9 Aralık 2021, Marcelo Ebrard) imza atmıştır.

2022 yılında imzacı sayısı önemli ölçüde artmıştır. Yıl içinde sırasıyla İsrail (26 Ocak 2022, Uri Oron), Romanya (1 Mart 2022, Marius-Ioan Piso), Bahreyn (2 Mart 2022, Dr. Mohamed Al Aseeri), Singapur (28 Mart 2022, Gan Kim Yong), Kolombiya (10 Mayıs 2022, Marta Lucía Ramírez), Fransa (7 Haziran 2022, Philippe Baptiste), Suudi Arabistan (14 Temmuz 2022, Mohammed Saud al-Tamimi) ve aynı gün, 13 Aralık 2022'de, Afrika kıtasından ilk iki imzacı olan Nijerya (Isa Ali Ibrahim/Pantami) ile Ruanda (Francis Ngabo) anlaşmaya katılmıştır.

2023 yılında sırasıyla Çek Cumhuriyeti (3 Mayıs 2023, Jan Lipavský), İspanya (30 Mayıs 2023, Diana Morant), Ekvador (21 Haziran 2023, Gustavo Manrique), Hindistan (22 Haziran 2023, Taranjit Singh Sandhu), Arjantin (27 Temmuz 2023, Daniel Filmus), Almanya (14 Eylül 2023, Walther Pelzer), İzlanda (10 Ekim 2023), Hollanda (1 Kasım 2023, Harm van de Wetering), Bulgaristan (9 Kasım 2023, Milena Stoycheva) ve Angola (30 Kasım 2023) imza atmıştır.

2024 yılında imzacı devletler şu şekilde sıralanmaktadır: Belçika (23 Ocak 2024, Hadja Lahbib), Yunanistan (9 Şubat 2024, Giorgos Gerapetritis), Uruguay (15 Şubat 2024, Omar Paganini), İsviçre (15 Nisan 2024, Guy Parmelin), İsveç (16 Nisan 2024, Mats Persson), Slovenya (19 Nisan 2024), Litvanya (15 Mayıs 2024, Aušrinė Armonaitė), aynı gün, 30 Mayıs 2024'te Peru (Javier González-Olaechea) ile Slovakya, Ermenistan (12 Haziran 2024, Mkhitar Hayrapetyan), Dominik Cumhuriyeti (4 Ekim 2024, Sonia Guzmán), Estonya (13 Ekim 2024, Erkki Keldo), Şili (25 Ekim 2024, Aisén Etcheverry), Danimarka (13 Kasım 2024, Christina Egelund), aynı gün, 11 Aralık 2024'te Panama (José Miguel Alemán Healy) ile Avusturya (Petra Schneebauer), Tayland (16 Aralık 2024, Dr. Pakorn Apaphant) ve Lihtenştayn (20 Aralık 2024, Rainer Schnepfleitner) imza atmıştır.

2025 yılında sırasıyla Finlandiya (21 Ocak 2025, Wille Rydman), Bangladeş (8 Nisan 2025, Ashraf Uddin), Norveç (15 Mayıs 2025, Cecilie Myrseth), Senegal (24 Temmuz 2025, Maram Kairé), Macaristan (22 Ekim 2025, Péter Szijjártó), Malezya (26 Ekim 2025, Mohamad Hasan) ve Filipinler (27 Ekim 2025, Gay Jane Perez) anlaşmaya katılmıştır.

2026 yılında ise sırasıyla Portekiz (11 Ocak 2026, Helena Canhão), Umman (26 Ocak 2026, Said al-Maawali), Letonya (20 Nisan 2026, Dace Melbārde), Ürdün (23 Nisan 2026, Dina Kawar), Fas (29 Nisan 2026, Nasser Bourita), aynı gün, 4 Mayıs 2026'da Malta (Clifton Grima) ile İrlanda (Peter Burke), Paraguay (7 Mayıs 2026, Osvaldo Almirón Riveros), Botsvana (25 Haziran 2026, David Tshere), Sırbistan (16 Temmuz 2026, Marko Đurić), Mauritius (17 Temmuz 2026, Navindsing Jugmohunsing) ve Türkiye (31 Ağustos 2026, Mehmet Fatih Kacır) imza atmıştır.

Türkiye, Artemis Anlaşmaları'na 31 Ağustos 2026 tarihinde imza atarak anlaşmaya katılan 71. devlet olmuştur. İmza töreni, NASA Yöneticisi Jared Isaacman'ın ev sahipliğinde, Washington'daki Mary W. Jackson NASA Merkez binasında gerçekleştirilmiştir. Anlaşmayı Türkiye adına Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır imzalamıştır. Törene Türkiye Uzay Ajansı (TUA) Başkanı Yusuf Kıraç, ABD Dışişleri Bakanlığı Uzay ve Çevreden Sorumlu Müsteşar Yardımcısı Connor Tomlinson, Türkiye'nin Washington Büyükelçisi Sedat Önal ve Türk astronot Alper Gezeravcı katılmıştır.

^{Türkiye adına Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, uluslararası uzay işbirliği programı Artemis Anlaşmaları'na imza atıyor, 31 Ağustos 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Törende Isaacman şu açıklamayı yapmıştır: "Türkiye Cumhuriyeti'ni Artemis Anlaşmaları'nın 71. imzacısı olarak karşılamak benim için bir ayrıcalıktır. Geçen yıl Başkan Trump, NASA'ya Ay yüzeyine dönüşünü hızlandırmasını ve insanlığın başka bir dünyadaki ilk kalıcı varlığını, bir Ay Üssü'nü kurmasını, aynı zamanda Mars'ın insanlı keşfi için temel oluşturmasını emretti. NASA bu büyük girişimleri asla tek başına üstlenmez. Ay Üssü'nde, Artemis Anlaşmaları ilkelerini alıp Ay yüzeyinde uygulamaya koyuyoruz. NASA her imzacıyı bu girişime katılmaya davet etti ve uluslara gelecekteki Artemis görevlerine büyük donanım parçaları, bilimsel yükler, teknoloji gösterimleri, CubeSat'ler ve diğer yetenekler ile katkıda bulunma fırsatları yaratıyoruz."

Bakan Kacır, imza töreninde yaptığı konuşmada, Türkiye'nin Artemis Anlaşmaları'na imza atan 71. ülke olduğunu belirterek "Türkiye, uzay yolculuğu alanında inanılmaz hedefler ve yeteneklerle yeni bir döneme giriyor. Amacımız, uzayda sürdürülebilir bir görünürlüğe sahip olmak ve tüm insanlığın yararı için uzayın barışçıl kullanımı konusunda adımlar atmaktır." demiştir.

Kacır, ABD Başkanı Donald Trump'ın temmuz ayında Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi'ne bizzat katılmasının, iki ülkenin uzay projelerinde iş birliği yapma planlarını güçlendirdiğini belirtmiştir. Kacır ayrıca, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan öncülüğünde Türkiye'nin uzay alanında son dönemde attığı adımlara, uydu teknolojilerinden Türkiye Uzay Ajansı'nın kurulmasına ve TEKNOFEST'e kadar uzanan gelişmelere değinmiştir.

Isaacman, konuşmasında Türkiye'nin "ortaya cesur bir vizyon" koyduğunu belirtmiş ve iki ülkenin "astronotlarını Ay'ın yüzeyine geri gönderme vizyonunu" paylaştığını ifade etmiştir. ABD Dışişleri Bakanlığından Tomlinson da, Türkiye'nin Artemis Anlaşmaları'na katılımından duydukları memnuniyeti dile getirerek, uzay çalışmaları alanında iki ülke arasında iş birliğinin artarak devam edeceğine inandığını söylemiştir. Bakan Kacır, imzanın ardından "Hayırlı olsun." diyerek anlaşmaya katılma konusundaki iyi dileğini ifade etmiştir.^【5】