Atom Modelleri

Atom, maddenin en küçük yapı taşı olarak kabul edilir ve bilim insanları tarafından yapılan çeşitli araştırmalarla atomun yapısını açıklamaya yönelik farklı modeller geliştirilmiştir. 

Democritus'un Atom Fikri (M.Ö. 400'lü Yıllar)

• Democritus, atom kavramını ilk ortaya atan filozoflardan biridir.
• Ona göre madde, daha küçük parçalara bölünemeyen atomos adını verdiği küçük ve bölünmez taneciklerden oluşmaktadır.
• Bu fikir bilimsel deneylerden çok felsefi bir yaklaşıma dayanıyordu ve uzun süre geçerliliğini koruyamadı.

John Dalton’un Atom Modeli (1803)

• John Dalton, kimyasal reaksiyonlar ve gazlarla yaptığı deneyler sonucunda ilk modern atom teorisini geliştirdi.
• Dalton’a göre:
• • Atomlar, küçük, bölünmez ve yok edilemez taneciklerdir.
  • Aynı elementin atomları birbirinin aynısı, farklı elementlerin atomları ise farklıdır.
  • Atomlar, kimyasal tepkimeler sırasında birleşerek bileşikleri oluşturur.
• Dalton’un modeli, atomu bölünmez ve küre şeklinde kabul etmiştir.

Thomson’un Atom Modeli (1897) - Üzümlü Kek Modeli

• J.J. Thomson, katot ışınlarıyla yaptığı deneylerde elektronları keşfetti ve atomun bölünebilir olduğunu gösterdi.
• Thomson’a göre:
• • Atom, pozitif yüklü bir küre içerisinde dağılmış negatif yüklü elektronlardan oluşmaktadır.
  • Bu model, bir üzümlü kek ya da karpuz modeline benzetilmiştir; kek hamuru pozitif yükleri, üzümler ise negatif elektronları temsil etmektedir.

Ernest Rutherford’un Atom Modeli (1911) - Çekirdek Modeli

• Ernest Rutherford, altın folyo deneyiyle yaptığı çalışmalarda atomun yapısı hakkında önemli bulgular elde etti.
• Rutherford’a göre:
• • Atomun büyük kısmı boşluktan oluşur.
  • Pozitif yükler, atomun merkezinde yoğunlaşmış olup bu yapıya çekirdek denir.
  • Elektronlar, çekirdek etrafında dolanır.
• Rutherford'un modeli, çekirdek ve elektronların yerleşimini açıklasa da elektronların nasıl hareket ettiğini tam olarak tanımlayamamıştır.

Niels Bohr’un Atom Modeli (1913) - Katmanlı Model

• Niels Bohr, hidrojen atomu spektrumundan elde ettiği verilerle atom modelini geliştirdi.
• Bohr’a göre:
• • Elektronlar, çekirdek etrafında belirli enerji seviyelerinde (katmanlarda) hareket eder.
  • Elektronlar, belirli enerji seviyeleri arasında enerji alarak veya enerji yayarak yer değiştirebilir.
• Bohr’un modeli, özellikle hidrojen atomunun spektrumunu başarılı şekilde açıklamış ve modern atom teorisine temel oluşturmuştur.

Modern Atom Modeli (1926 - Schrödinger ve Kuantum Mekanik Modeli)

• Erwin Schrödinger, kuantum mekaniği prensiplerine dayanarak atomun daha kapsamlı bir modelini geliştirdi.
• Bu modele göre:
• • Elektronların yeri kesin olarak belirlenemez, ancak elektronların bulunma ihtimalinin yüksek olduğu bölgeler vardır. Bu bölgelere elektron bulutu denir.
  • Elektronlar, belirli enerji seviyelerinde hareket eder ve bu seviyeler orbital olarak adlandırılır.
• Modern atom modeli, atomun davranışını ve kimyasal bağları açıklamada en başarılı model olarak kabul edilmektedir.