Aydın Cihanoğlu Camii

Aydın'ın Köprülü mahallesinde yer alan Cihanoğlu Camii, 18. yüzyılın ortalarında inşa edilmiş olup bölgedeki Osmanlı barok mimarisinin özgün örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Cihanoğlu Camii (Kültür Portalı)

Tarihçe ve Vakıf Kayıtları

Cami, Aydın-Koçarlı-Nazilli bölgesinde nüfuz sahibi bir aile olan Cihanoğulları’ndan Müderris Abdülaziz Efendi tarafından 1170 (1756-57) yılında yaptırılmıştır. Giriş kapısı üzerinde yer alan sülüs hatlı kitabede, yapının banisi ve inşa tarihi açıkça belirtilmektedir,. Tarihsel süreçte Birinci Dünya Savaşı sırasında depo olarak kullanılan yapı, Yunan işgali döneminde önemli ölçüde zarar görmüştür. Yapı, 1950, 1967 ve son olarak 2010 yıllarında kapsamlı restorasyon çalışmalarından geçerek bugünkü halini almıştır.

Mimari Yapı ve Dış Özellikler

Cihanoğlu Camii (Kültür Portalı)

Cihanoğlu Camii, 9.50x9.50 metre boyutlarında kare bir plana sahip olup moloz taş ve tuğla karışımı (almaşık örgü) malzeme ile inşa edilmiştir. Yapı, eğimli bir arazi üzerine kurulan yüksek bir platformun üzerine yerleştirilmiş; caminin alt kısmı ise çarşı veya mahzen olarak kullanılan tonozlu bir altyapı şeklinde tasarlanmıştır. Caminin girişine 15 basamaklı bir merdivenle ulaşılır. Son cemaat yeri, dört yuvarlak sütun üzerine oturan ve kubbelerle örtülen üç bölümlü bir yapı arz etmektedir. Kuzeybatı köşesinde yer alan minaresi, kesme kireç taşından yapılmış olup çokgen bir gövdeye sahiptir. Yapının ana ibadet mekanı, dışarıdan onikigen bir kasnağa oturan basık bir kubbe ile örtülüdür.

İç Mekan ve Tezyinat Özellikleri​

Cami, 18. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı mimarisinde etkili olan barok üslubunun taşradaki en belirgin örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir. İç mekandaki alçı süslemeler, mimari tasarımdan daha fazla dikkat çekmekte olup barok karakterli "C" ve "S" kıvrımları, bitkisel motifler ve madalyonlar içermektedir. Bu tezyinatta geleneksel motiflerin yanı sıra nadir görülen hayvansal figürlere de rastlanmaktadır. Mihrap, köşe sütunçeleri ve yoğun alçı kabartmalarla zenginleştirilmiş; ancak caminin orijinal minberi günümüze ulaşamamıştır. Harim kısmı, üç sıra pencere ile aydınlatılmakta olup üst pencereler yuvarlak kemerli, alt pencereler ise dikdörtgen formdadır.

Cihanoğlu Camii (Kültür Portalı)

Külliye Elemanları ve Çevresel Yapılar

Cami; medrese, şadırvan, türbe-sebil ve çeşme ile birlikte bir külliye bütünlüğü oluşturmaktadır. Avlunun kuzey ve doğu yönlerini kuşatan medrese hücreleri, 1954 yılında yapılan onarımla öğrenci yurduna dönüştürülmüştür. Avluda bulunan şadırvan, yivli ve burmalı sütunları ile klasik ve barok unsurların sentezini yansıtır. Caminin güneyinde yer alan türbe-sebil, ongen bir kasnağa sahip kubbeli bir yapıdır ve cephesindeki madeni şebekelerle dikkat çeker. Külliyenin ilginç unsurlarından biri ise mimari ayrıntıları ve oranlarıyla gotik üslup etkileri taşıyan sivri beşik tonozlu revaktır.