Ayla (Film)

Ayla, 1950–1953 yılları arasında gerçekleşen Kore Savaşı sırasında yaşanmış gerçek bir olaydan yola çıkarak çekilmiş Türk yapımı dramatik bir uzun metraj filmdir. Film, savaşın yıkıcı etkileri içinde insani bir bağı konu edinerek farklı milletlerden iki birey arasında gelişen koruyucu-evlat ilişkisine odaklanır. Türkiye ve Güney Kore arasında tarihsel olarak bilinen dayanışmanın bireysel düzeydeki yansımasını işlemektedir.

Konu

Film, Kore Savaşı’na katılmak üzere Türkiye’den Kore’ye gönderilen Türk tugayında görevli Astsubay Süleyman Dilbirliği’nin, savaşın ortasında yetim kalmış küçük bir kız çocuğu bulmasıyla başlar. İsmini bilmedikleri bu çocuğa, yüzünün şekli ayı andırdığı için "Ayla" adı verilir. Süleyman, Ayla’yı koruma altına alarak bir baba gibi sahiplenir. Ancak savaşın sona ermesi ve birliklerin geri çağrılmasıyla birlikte, Süleyman’ın Ayla’yı Türkiye’ye götürme çabası bürokratik engellere takılır. Ayla yetimhaneye bırakılır ve ikili uzun yıllar boyunca ayrı kalır. Film, savaş koşullarında gelişen bu bağın kalıcılığını ve iki insanın birbirini unutmayışını zaman atlamalarıyla aktarır.

Temalar

Savaş ve Sivillerin Durumu

Film, savaşın yalnızca cephedeki askerleri değil, sivil halkı ve özellikle çocukları da doğrudan etkilediğini gözler önüne serer. Ayla karakteri, savaş mağduru sivilleri temsilen yapı içinde konumlanır.

Koruyucu-Aile İlişkisi ve Evlatlık Bağı

Süleyman ile Ayla arasında gelişen ilişki, hukuki bir evlatlık ilişkisine dayanmadan bir koruma, sahiplenme ve aidiyet temasına dayanır. Aile kavramı, biyolojik bağlar dışında kurulabilen duygusal ilişkiler üzerinden yeniden tanımlanır.

Vefa ve Sadakat

Film, karakterler arasında uzun yıllara dayanan bir bağlılık ve unutulmama hâlini işler. Süleyman'ın Ayla'yı unutmayışı ve tekrar bulma arzusu, duygusal süreklilik temasının örneğidir.

Uluslararası Dayanışma

Türkiye ve Güney Kore arasındaki tarihsel bağ, bireysel bir hikâyeye indirgenerek temsil edilir. Ayla'nın Türk askeriyle kurduğu ilişki, iki ulusun savaş koşullarındaki dayanışmasının sembolik bir yansımasıdır.

Ana Karakterler ve Oyuncular

Astsubay Süleyman (İsmail Hacıoğlu / Çetin Tekindor)

Filmde Süleyman karakteri, iki farklı yaş evresinde iki oyuncu tarafından canlandırılır. Genç Süleyman'ı İsmail Hacıoğlu, yaşlı Süleyman'ı ise Çetin Tekindor canlandırır. Süleyman, disiplinli ve vicdan sahibi bir asker olarak savaş ortamında karşılaştığı küçük bir kız çocuğuna babalık yapmayı üstlenir. Savaşın sona ermesiyle Ayla’dan zorunlu olarak ayrılmak zorunda kalır. Yıllar sonra Ayla'yı bulma çabası karakterin belirleyici yönüdür.

Ayla (Kim Seol)

Ayla, savaş sırasında ailesini kaybetmiş küçük bir Koreli kız çocuğudur. Duygusal tepkilerini mimikleriyle aktaran, konuşma yetisini geçici olarak yitirmiş bir çocuktur. Süleyman ile kurduğu bağ, karakterin gelişiminde belirleyici olur. Ayla’nın sembolik anlamı, savaşın ortasında korunmaya muhtaç sivilleri temsil etmesidir.

Nimet (Damla Sönmez)

Nimet, Süleyman’ın Türkiye'deki nişanlısı ve daha sonra eşi olacak kişidir. Sabırlı ve anlayışlı yapısıyla Süleyman’ın Ayla’ya olan bağlılığını destekler. Karakter, Türkiye’deki duygusal dengeyi ve geride bırakılan yaşamı temsil eder.

Astsubay Ali (Ali Atay)

Türk birliğindeki askerlerden biridir. Mizahi diliyle filmin dramatik yapısına zaman zaman denge unsuru oluşturur. Süleyman’a yakınlığı ile ön plana çıkar.

Komutan (Taner Birsel)

Astsubayların bağlı bulunduğu birliği yöneten askeri otorite figürüdür. Karakter, kurumsal disiplin ile bireysel vicdan arasında gidip gelen kararlarıyla öne çıkar.

Mesut (Murat Yıldırım)

Kısa süreli ancak etkili bir rolle yer alır. Filmdeki askerî arkadaşlık dinamiği içinde duygusal yük taşıyan karakterlerden biridir.

Yardımcı Karakterler

Altan Erkekli, Meral Çetinkaya, Mehmet Esen gibi isimler çeşitli yan rollerde yer alarak hem geçmiş hem de günümüz sahnelerinde anlatının sürekliliğini sağlar.

Çekim ve Yapım Süreci

Ayla, Dijital Sanatlar Yapımevi tarafından yapımcılığını üstlenen Mustafa Uslu öncülüğünde hayata geçirilmiştir. Filmin yönetmenliğini Can Ulkay üstlenirken, senaryo Yiğit Güralp tarafından yazılmıştır. Film, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın desteğiyle çekilmiştir. Yapım süreci boyunca Türkiye Cumhuriyeti Millî Savunma Bakanlığı ve Kore Cumhuriyeti yetkilileri ile işbirliği yapılmıştır.

Çekimler hem Türkiye'de hem de Güney Kore'de gerçekleştirilmiştir. Türkiye’deki çekimler ağırlıklı olarak İstanbul ve Ankara’da, Kore Savaşı sahneleri ise Güney Kore'nin çeşitli bölgelerinde yapılmıştır. Film, dönem atmosferini yansıtmak amacıyla döneme ait askeri kıyafetler, taşıtlar ve mimari unsurlar bakımından detaylı bir prodüksiyon sürecinden geçmiştir.

Ayla, Türkiye'nin 2018 Oscar aday adayı olarak Yabancı Dilde En İyi Film kategorisinde Akademi Ödülleri’ne gönderilmiştir. Ancak kısa listeye kalamamıştır. Film, gösterime girdiği dönemde yurtiçinde yüksek izleyici kitlesine ulaşmış, çeşitli ulusal festivallerde yer almıştır.

Tarihsel Bağlam

Ayla, 1950–1953 Kore Savaşı’nı arka plan olarak kullanır. Kore Savaşı, Kuzey Kore ile Güney Kore arasında başlamış, Birleşmiş Milletler’in çağrısıyla birçok ülke, Güney Kore’ye destek için asker göndermiştir. Türkiye, 1950 yılında bu çağrıya yanıt vererek 5000'e yakın askeri birlik göndermiştir. Türk Tugayı, savaşın en yoğun çatışmalarına katılmış ve yüksek sayıda kayıp vermiştir. Filmde bu tarihsel çerçeve, hem savaşın insanî boyutunu göstermek hem de Türkiye'nin Kore ile ilişkisini vurgulamak amacıyla işlenmiştir.

Süleyman Dilbirliği ile Ayla'nın Yeniden Buluşması

Ayla filmi, yalnızca sinemasal bir kurguya değil, tarihsel olarak belgelere dayanan gerçek bir yaşam öyküsüne dayanmaktadır. Astsubay Süleyman Dilbirliği, 1950 yılında Türkiye'den Kore Savaşı'na katılmak üzere gönderilen askerler arasında yer almıştır. Savaş sırasında ailesini kaybetmiş küçük bir Koreli kız çocuğunu bulmuş ve ona “Ayla” adını vermiştir. Bu çocukla cephe gerisinde zaman geçirerek baba-kız benzeri bir ilişki kurmuştur.

Savaşın sona ermesinin ardından Türk askerlerinin geri dönüş süreci başlamış, Süleyman Dilbirliği, Ayla’yı Türkiye’ye götürmek istemiştir. Ancak dönemin askeri ve diplomatik kuralları bu duruma izin vermemiş, çocuk Seul’deki bir yetimhaneye yerleştirilmiştir. Bu noktada Ayla ile Süleyman’ın yolları uzun yıllar boyunca ayrılmıştır.

Yıllar sonra, 2000’li yıllarda Kore Savaşı gazileriyle ilgili yapılan belgesel çalışmaları ve arşiv taramaları sırasında Süleyman Dilbirliği’nin bu öyküsü kamuoyunun dikkatini çekmiştir. Kore ve Türkiye arasındaki diplomatik temasların da katkısıyla Ayla’nın kimliği araştırılmış ve gerçek adı Kim Eun-ja olan kişi tespit edilmiştir.

2010’lu yılların başlarında, Ayla ile Süleyman yeniden bir araya gelmiştir. Bu buluşma, Ankara'da gerçekleştirilmiş ve hem Türkiye’de hem de Güney Kore’de kamuoyuna yansımıştır. Görüşme, iki taraf için de duygusal bir karşılaşma olmuş, Ayla ve Süleyman görüşme boyunca çevirmen aracılığıyla iletişim kurmuş, birlikte geçirdikleri döneme dair anılarını paylaşmışlardır.

Buluşmanın ardından, Kim Eun-ja, Türkiye’de kısa bir süre konuk edilmiş, ardından ülkesine dönmüştür. Süleyman Dilbirliği ise 2017 yılında vefat etmiştir. Gerçekleşen bu buluşma, bireysel düzeyde sürdürülen bir hafızanın, uluslararası ilişkiler ve sivil toplum desteğiyle somut bir karşılaşmaya dönüşmesinin örneğidir.