Aylak Adam (Roman)

Aylak Adam Türk yazıçısı Yusuf Atılganın 1959-cu ildə nəşr olunan ilk romanıdır. Roman dörd "fəsil" başlığından ibarətdir: "Qış", "Yaz", "Yay" və "Payız". "Qış", "Yaz" və "Yay" hər biri yeddi hissəyə bölünmüşdür, "Payız" isə dörd hissədən ibarətdir. Müasir Türk ədəbiyyatında fərdin daxili dünyasını araşdıran əsərlərdən biri kimi tanınan kitab psixoloji təhlilləri və sosial tənqidləri ilə seçilir. Həmçinin, postmodern elementlər ehtiva edərək müasir roman texnikalarına öz töhfəsini verir.

^{Yapı Kredi Nəşriyyatının (YKY) Qapağı}

Romanın əsas qəhrəmanı "C" baş hərfi ilə ifadə edilən və həyatını, cəmiyyəti və özünü sorğulayan bir insandır. C, türk ədəbiyyatında flâneur (gəzişən adam) obrazını təmsil edərək, formalaşmış dəyərlərə və insan münasibətlərinə yad bir şəxsdir. O, daxili səyahətə çıxaraq sevgi, təkliy və mənanın axtarışı kimi anlayışları araşdırır və özünü cəmiyyət dəyərləri ilə ziddiyyətdə olan bir fərd kimi göstərir.

1. Fərdin tənhalığı: C cəmiyyətdən təcrid olunduğunun fərqindədir və bunu şüurlu bir seçim kimi qəbul edir.
2. Cəmiyyətə tənqid: C cəmiyyətin dayatdığı normalara qarşı çıxır və fərdi kimliyini qurmağa çalışır, ənənəvi qaydaların təzyiqlərini ifşa edir.
3. Sevgi və məna axtarışı: Roman boyunca C sevgini özünü kəşf etmə vasitəsi kimi görsə də, qalıcı rahatlıq tapa bilmir.
4. Fərdi azadlıq: C daim axtarış və qaçış içindədir. Sosial bağlardan qurtulmaq üçün səyləri onun fərdi azadlıq arzusuna uyğundur.

• C: Romanın əsas personajıdır, sosial normalara meydan oxuyur və fərdi axtarışa çıxır. Tam adı oxucuya təqdim edilmir. Maddi cəhətdən təmin olunmuşdur və buna görə işləməyə ehtiyac duymur. Cəmiyyət gözləntilərindən kənarda yaşayır, lazımsız ünsiyyətdən çəkinir, kitab oxumağı, kafelərə getməyi, filmlərə baxmağı və incəsənət çevrəsindəki dostları ilə söhbət etməyi sevir. O, fit çalma vərdişinə malikdir.

• Ayşə: Onun təhsil və peşə həyatı haqqında dəqiq məlumat verilmir. Ailəsi ilə yaşayan və rəsmlə məşğul olan bir şəxsdir. Ayşə insanların hiss etdikləri hər duyğunu rəng kimi görür, lakin insanların portretlərini çəkməkdən zövq almır.

• Gülər: Gözəl, tünd mavi gözlü bir universitet tələbəsidir.

• Bayan B: Ailəsinə qarşı qarışıq hisslər bəsləyən bir personajdır. Anasını və bacısını qeyri-kafi hesab etsə də, atasına qarşı daha müsbət hisslər bəsləyir. Saf və mehriban qəlbli biridir. B, C-nin qadın versiyası kimi qəbul edilir; düşüncə tərzi oxşardır və o, C-nin paylaşa biləcəyi gerçək sevgini təmsil edir.

^{Can Nəşriyyatının Qapağı (19-cu Nəşr)}

Aylak Adam Yusuf Atılganın bənzərsiz anlatım tərzi ilə qəhrəmanın psixoloji durumunu araşdırır. Roman şüur axını, daxili monoloq, dialoq, xatirə, gündəlik, məktub və leitmotiv kimi texnikalardan istifadə edərək müxtəlif personajlar və rəvayətçilər tərəfindən nəql olunur.

Aylak Adam 1958-ci ildə Yunus Nadi Roman Mükafatında ikinci yerə layiq görülmüşdür. Bu mükafatda Fakir Baykurtun "Yılanların Öcü" əsəri birinci yerə layiq görülmüşdür. Roman fərdin psixoloji vəziyyətini araşdıran türk ədəbiyyatının qabaqcıl əsərlərindən biri hesab olunur. Əsər modernist və postmodernist yanaşmaları birləşdirərək müasir türk ədəbiyyatına töhfə vermişdir. Xüsusilə yadlaşma, kimlik axtarışı və fərdin daxili dünyasına yönəlik mövzuları araşdırması ilə diqqət çəkir.