Barış Kurulu’nun Gazze İçin 2,45 Milyar Dolarlık Yeniden İnşa Planı

Barış Kurulu’nun Gazze'yi yeniden inşa planı, ABD destekli Barış Kurulu tarafından Gazze Şeridi’nde savaş nedeniyle zarar gören altyapının ve ekonominin yeniden işler hale getirilmesi amacıyla hazırlanan, ilk altı aylık dönem için 2,45 milyar dolar bütçe ve 66 proje/program öngören yeniden inşa ve yönetim planıdır. Plan, 23 Eylül 2026’da New York’ta düzenlenen Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu toplantıları sırasında kamuoyuna açıklanmıştır.

Barış Kurulu temsilcileri, BM 81. Genel Kurulu kapsamında New York’ta düzenlenen toplantıda Gazze’nin yeniden inşasına yönelik hazırlanan planı sunmuştur. İlk aşamada altı aylık bir uygulama dönemi öngörülmüş ve bu dönem için toplam 2,45 milyar dolarlık kaynak planlanmıştır. Program kapsamında Gazze'nin altyapısı ve ekonomisinin rehabilitasyonuna yönelik 66 proje belirlenmiştir.

Projelerin ABD Başkanı Donald Trump'ın daha önce açıkladığı 20 maddelik “Gazze Planı” çerçevesinde altyapı, eğitim ve sağlık gibi alanları kapsadığı belirtilmiştir. Bununla birlikte açıklanan 2,45 milyar dolarlık paket, Gazze'nin bütünüyle yeniden inşa edilmesinin maliyeti olarak değil, yeniden inşa sürecinin başlangıç aşaması olarak sunulmuştur.

Barış Kurulu'nun hesaplamalarına göre Gazze'deki fiziksel hasarın yaklaşık 35,2 milyar dolar olduğu tahmin edilmektedir. Tam toparlanma ve yeniden inşa sürecinin ise gelecek 10 yıl içerisinde yaklaşık 71,4 milyar dolarlık finansman gerektireceği öngörülmüştür. ^【1】

Reuters'ın aktardığı verilere göre savaşın ardından Gazze'deki yapıların büyük bölümü yıkılmış durumdadır ve 2 milyondan fazla kişi Gazze Şeridi'nin yaklaşık üçte birlik bölümünde, çoğunlukla çadırlarda veya hasarlı binalardaki kalabalık odalarda yaşamaktadır. ^【2】

Planın ilk aşamasında Gazze'nin temel altyapısının yeniden işler hale getirilmesine öncelik verilmesi öngörülmektedir. Buna göre sınır geçişlerinin onarılması, elektrik ve su altyapısının yeniden kurulması ve 25 bin taşınabilir güneş enerjisi kitinin dağıtılması planlanmıştır. Ayrıca öncelikli yeniden inşa projelerinin gerçekleştirileceği bölgelerin altında bulunan tünellerin kalıcı olarak doldurulması da programda yer almaktadır.

Planın kapsamı yalnızca fiziksel altyapıyla sınırlandırılmamış; Gazze ekonomisinin yeniden faaliyete geçirilmesi ve eğitim ile sağlık alanlarında projelerin uygulanması da öngörülmüştür.

Planın uygulanması siyasi ve güvenlik koşullarına bağlanmıştır. Barış Kurulu'nun Gazze Yüksek Temsilcisi Nikolay Mladenov, önerilen yeniden inşa programının Hamas'ın silahsızlandırılmasına bağlı olduğunu belirtmiştir. Kaynakta, Hamas ve diğer Filistinli grupların Temmuz 2026'da Gazze'de silahsızlanmaya yönelik bir planı ortaya koyan belge üzerinde anlaşmaya vardıkları aktarılmıştır.

Mladenov, uygulama takvimi konusunda ise belirli bir tarihe bağlı kalınmadığını belirterek, “Bir takvime bağlı olmadığımızı açıkça belirtmek istiyorum. Bunun işe yaradığından emin olmak istiyoruz.” ifadelerini kullanmıştır.

Plan açıklanırken yeniden inşa sürecinin fiilen başlamasının önünde önemli siyasi ve güvenlik sorunlarının bulunduğu da kabul edilmiştir. Reuters'a göre ateşkesin büyük çaplı çatışmaları sona erdirmesinin üzerinden yaklaşık bir yıl geçmesine rağmen, Hamas'ın silah bırakmasının ve İsrail birliklerinin Gazze'den çekilmesinin koşulları konusunda anlaşmaya varılamaması nedeniyle yeniden inşa süreci henüz başlamamıştır. ^【3】

Al Jazeera'nın toplantıdan aktardığı değerlendirmede de sahada yeniden yapılanma konusunda “çok az ilerleme” kaydedildiği belirtilmiş; İsrail'in birliklerini çekme taahhüdünü yerine getirmemesi nedeniyle toparlanma çalışmalarının fiilen başlayamadığı ifade edilmiştir. ^【4】

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, yeniden inşanın altı ay içinde tamamlanabilecek bir süreç olmadığını vurgulamıştır. Rubio, “Açıkçası bu uzun vadeli bir proje. Altı ayda gerçekleşebilecek bir şey değil. Ancak en azından insanlara umut veriyor. Herkes üzerine düşeni yaparsa sizi bekleyen gelecek bu.” ifadelerini kullanmıştır.

Planın hazırlanmasında rol alan Jared Kushner da uygulamada çeşitli gecikmeler yaşandığını kabul etmiştir. Kushner, hazırlık sürecini “baltayı bilemek” benzetmesiyle açıklayarak çalışmaların uygulama aşamasına geçilebilecek zamana hazır hale getirilmeye çalışıldığını ve bunun yakın zamanda gerçekleşmesini umduğunu söylemiştir.

Barış Kurulu'nun Gazze temsilcisi Mladenov, yeniden inşa sürecinin yalnızca savaş öncesindeki koşulların geri getirilmesi olarak görülmediğini belirtmiştir. Mladenov, kurul yetkililerinin Gazze'nin savaş öncesindeki durumuna geri dönmesini istemediklerini, hem Gazze'deki Filistinlilere hem de sınırın İsrail tarafında yaşayan topluluklara uzun yıllardır hayatlarını etkileyen şiddet korkusunu geride bırakabilecekleri yeni bir fırsat sağlamayı amaçladıklarını ifade etmiştir.

Böylece açıklanan 2,45 milyar dolarlık ve 66 projelik ilk paket, Gazze'nin tamamının yeniden inşasından ziyade daha uzun vadeli ve maliyeti onlarca milyar doları bulması beklenen toparlanma sürecinin başlangıç aşaması olarak tasarlanmıştır.