Barong

Barong, Bali mitolojisinde iyiliği, koruyuculuğu ve ruhların liderliğini temsil eden kutsal bir figürdür. Kötülüğün ve yıkımın sembolü olan Rangda'nın (dul cadı) ebedi düşmanıdır ve Bali halkını salgın hastalıklardan, kara büyüden ve kötü ruhlardan koruyan büyük bir manevi güce sahip olduğuna inanılır.

Barong kelimesinin kökenine dair kaynaklarda iki farklı yaklaşım bulunmaktadır:

Kelimenin Sanskritçe "ayı" anlamına gelen bahrwang sözcüğünden türediği düşünülmektedir. Bali'de ayı bulunmamasına rağmen bu isim, mitolojik bir koruyucu gücü ifade eder.

Kelime, Sanskritçe korkutucu anlamına gelen Barong Bhairawa kökünden veya Bali dilinde bir tür orman kedisi anlamına gelen Brerong kelimesinden türemiş olabilir.

Barong'un varlığı ve koruyucu rolü, çeşitli efsanelere dayanır:

Bali'nin güneydoğusundaki Nusa Penida adasında yaşayan iblisler kraliçesi Ratu Gede Mechaling, Barong kılığına girerek Bali'ye saldırır ve hastalık yayar. Buna karşılık, beyaz büyü (kanda-empat) sahibi bir rahip, "Ormanların Efendisi" olan Banaspati Raja'yı diriltir. Banaspati Raja, gerçek bir Barong formuna girerek kötü ruhları adadan kovar. Bu olaydan sonra Barong, hastalık zamanlarında köyü koruması için bir sembol haline gelmiştir.

Bir anlatıya göre Tanrı Shiva, eşinin korkunç bir varlığa dönüşmesi üzerine yeryüzüne inmiş ve dev bir Pota Egeg veya Barong'a dönüşmüştür.

Bali'nin farklı bölgelerinde, o bölgenin koruyucu ruhuna göre farklı hayvan formlarında Baronglar bulunur. Her türün kendine has fiziksel özellikleri vardır:

• Barong Ket (Keket): En yaygın ve en kutsal olan türdür. Aslan, kaplan, inek ve keçi karışımı bir yüz ifadesine sahiptir. "Ormanların Efendisi"ni temsil eder. Vücudu palmiye lifleriyle kaplıdır ve süslü deri kanatları (sekar-taji) ile aynalı bir kuyruğu vardır.
• Barong Celeng (Bangkal): Yaban domuzu formundadır. Genellikle Galungan festivalinde sokaklarda dolaştırılır.
• Barong Macan: Kaplan formundadır. Sumatra leoparını andıran bir yüzü vardır.
• Barong Asu: Köpek formundadır. Sadece Tabanan'daki Pachung Ana Tapınağı'nda bulunur ve çok kutsal kabul edilir.
• Barong Gajah: Fil formundaki Barong türüdür, örnekleri Denpasar'da bulunur.
• Barong Landung: Hayvan maskesi taşımaz; bunun yerine dev bir kukla formundadır. Biri erkek (Jero Gede), diğeri kadın (Jero Luh) olan iki karakterden oluşur ve tek bir dansçı tarafından içeriden yönetilir.
• Diğer Türler: Ejderha veya yılan formundaki Barong Naga, kuru muz yapraklarından yapılan kostümüyle Barong Brutuk ve vahşiliği simgeleyen Barongan Pilangrejo da bilinen varyasyonlardır.

Barong Dansı, Barong figürünün merkezde olduğu, Bali kültürünün en önemli ritüel ve performans sanatlarından biridir. Kökeni Hinduizm öncesi döneme dayanan bu dansta, aslanın boyun hareketleri (ngeraja singa) veya kuşların zıplaması (gelatik nuwut papah) gibi doğayı taklit eden figürler korunmuştur.

^{Barong Dansı} (Flickr)

Dans genellikle Barong (iyilik) ile Rangda (kötülük) arasındaki mücadeleyi, özellikle de Calonarang hikayesini konu alır.

• Açılış: Gösteri, Barong'u huzurlu bir ortamda kızdıran iki neşeli maymunun sahnesiyle başlar.
• Keris Dansı (Hançer Sahnesi): Rangda karakteri ortaya çıkar ve kara büyüsüyle Kral Erlangga'nın askerlerini etkisi altına alır. Transa giren askerler, hançerlerini (kris) kendi göğüslerine saplamaya çalışırlar. Bu noktada Barong ve rahip devreye girerek askerlere koruyucu büyü yapar ve onların yaralanmasını engeller.
• Müzik: Dansa Gamelan Bebarongan adı verilen özel bir orkestra eşlik eder. Bu orkestra, Legong müziğinde kullanılan beş tonlu sisteme sahiptir ancak karakteristik olarak gender rambat (13-15 tuşlu metalofon) enstrümanını kullanır.
• Mekan ve Kutsallık: Barong genellikle ölüm tapınağında (pura dalem) muhafaza edilir. Calonarang hikayesini işleyen danslar genellikle mezarlıklarda yapılır ve gece başlayıp sabaha kadar sürebilir. Barong'un sakalı insan saçından yapılır ve rahipler bu sakalı suya batırarak elde ettikleri kutsal suyu, transa giren dansçıları iyileştirmek için kullanır.