Basiret

Basiret kelimesi, Arapça bṣr (بصر) kökünden türeyen baṣīra(t) (بصيرة) sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Arapçada bu kelime, “içten kavrayış, sezgi, derin anlayış” anlamlarına gelir. Aynı kökten gelen baṣar (بصر) ise “görme yetisi” anlamındadır; bu nedenle basiret, mecazî olarak “gözle değil anlayışla görme” fikrini taşır.

• Dinî ve tasavvufî metinlerde, kişinin hakikati dış gözle değil, kalp ve gönül gözüyle kavraması anlamında kullanılır.
• Günlük dilde ve edebî anlatımda, bir kimsenin olayları doğru yorumlayabilen sağduyulu ve ileri görüşlüolmasını ifade eder.
• Siyaset ve yönetim dilinde, gelişmeleri önceden sezebilme ve buna göre isabetli karar verebilme becerisi için tercih edilir.
• Ahlakî ve zihinsel değerlendirmelerde, kişinin olayları derinlemesine anlayan idrak ve muhakeme gücünüanlatmak amacıyla kullanılır.