+1 Daha
Dünya bir tecrübe alanıdır. Coğrafya, bu tecrübenin hem şartını hem hafızasını taşır. Suyun akışı, toprağın verimi, iklimin ritmi ve insanların karşılaşmaları kimi bölgelerde uzun zaman boyunca üst üste birikir. Yerleşmenin, üretmenin ve birlikte yaşamanın yeni biçimleri burada belirginleşir. Bereketli Hilal, bu yoğunlaşmanın güçlü örneklerinden biridir. Bu coğrafya, insanın bir araya gelme, emek verme ve anlamı paylaşma kapasitesinin erken izlerini taşır. Taşa verilen biçim, teknik becerinin yanında müşterek bir düzen kurma iradesinin de tanığıdır. Bu coğrafyada yerleşik hayat ve tarımsal üretim geliştikçe çevreye dair bilgi, gündelik hayatın içine yerleşir; ekmenin, saklamanın, paylaşmanın zamanı öğrenilir. Sonra yollar açılır… İnsanlarla birlikte tohumlar, hayvanlar, araçlar ve bilgiler hareket eder. Bir tohum, başka toprağa taşınırken onu yetiştirmenin tecrübesi de yolculuğa çıkar. Her yeni çevre bu bilgiyi yeniden biçimlendirir. Aynı buğday, farklı bir iklimde farklı bir emek ister. Aynı teknik, farklı bir toprakta farklı bir soruna çözüm olur. Böylece bilgi, taşındığı her yerde hem kendini korur hem de yeniden doğar. Başlangıç, tek bir noktadan değil; birbirine temas eden ve birbirini besleyen çok sayıda eşikten oluşur. Mezopotamya ve çevresinin insanlık tarihindeki kurucu yeri, “Işık, Doğu’dan yükselir,” ifadesinde karşılık bulur. İnsanlık tecrübesi bu eşiklerde yoğunlaşır, hareket eder ve yeni coğrafyalarda başka biçimler kazanır. Medeniyet, bir yerde edinilen bilginin başka zamanlara ve coğrafyalara taşınarak zaman içinde yeni tecrübelerle çoğalmasıyla katmanlaşır. Bugün karşılaşılan her nesne, her tohum, her teknik; bu uzun dolaşımın bıraktığı bir iz, farklı coğrafyaların birbirine eklediği müşterek bir mirastır. Başlangıcın CoğrafyasıSefa Nur Kuruçay tarafından yazılmıştır. ">【1】 İnsanlık tarihinde bazı coğrafyalar, yerleşme, üretme ve birlikte yaşama biçimlerinin erken örneklerinin yoğunlaştığı alanlar haline geldi. Bunlardan biri, Dicle ve Fırat nehirlerinin çevresindeki Mezopotamya ile onu kuşatan geniş bölgedir. Mezopotamya adı, “nehirler arasındaki ülke” anlamına gelir. Dicle ve Fırat’ın çevresindeki ovalar ile kuzey ve batıya doğru uzanan tarıma elverişli kuşak, 20. yüzyılın başlarında biçimi ve üretim imkânları nedeniyle Bereketli Hilal olarak adlandırıldı. Bu geniş coğrafyada yerleşik yaşamın ve tarımsal üretimin en erken ve en iyi belgelenmiş örneklerinden bazıları ortaya çıktı. MÖ 10.000 ile 5000 arasında bu bölgede sürekli yerleşim merkezlerinin çoğaldığı belirtilir. Göbeklitepe’nin bulunduğu Yukarı Mezopotamya, yerleşik yaşamın ve tarımsal üretimin erken örneklerinin görüldüğü geniş Bereketli Hilal coğrafyasının bir parçasıdır. Bu nedenle Göbeklitepe, tek başına bir başlangıç noktası olarak değil, insan topluluklarının yaşam biçimlerinde önemli dönüşümlerin yaşandığı daha geniş bir coğrafyanın içinde değerlendirilir. Mezopotamya ve çevresinin insanlık tarihinin erken dönemlerindeki bu yeri, daha sonraki tarih anlatılarında Doğu’nun önemini vurgulayan Ex Oriente Lux, yani “Işık Doğu’dan gelir” sözüyle de ifade edilmiştir. Ancak başlangıç tek bir noktadan yayılan tek bir çizgi değildir. Mezopotamya ve çevresi, insanın yerleşme, üretme ve birlikte yaşama biçimlerinin çok erken tarihlerde görünür hale geldiği coğrafyalardan biridir. Bu coğrafyada ortaya çıkan yerleşik yaşam ve üretim biçimleri, zamanla insan topluluklarının hareketleri ve karşılaşmalarıyla daha geniş alanlara yayıldı. Yanlarında yetiştirdikleri bitkileri, hayvanları, kullandıkları araçları ve biriktirdikleri bilgileri de taşıdılar. Yeni çevrelerle karşılaştıkça gözlemlediler, denediler ve bildiklerini farklı koşullara uyarladılar. Böylece Bereketli Hilal’de erken örnekleri görülen yerleşik yaşam ve üretim biçimleri, insan topluluklarının hareketleri ve etkileşimleriyle daha geniş coğrafyalara yayıldı. Başlangıcın coğrafyası, bu nedenle yalnızca bir bölgeyi değil, insanın hareket ederek, öğrenerek ve bilgisini taşıyarak kurduğu uzun bir tarihsel süreci anlatır.
+1 Daha
Dünya bir tecrübe alanıdır.
Coğrafya, bu tecrübenin hem şartını hem hafızasını taşır. Suyun akışı, toprağın verimi, iklimin ritmi ve insanların karşılaşmaları kimi bölgelerde uzun zaman boyunca üst üste birikir. Yerleşmenin, üretmenin ve birlikte yaşamanın yeni biçimleri burada belirginleşir. Bereketli Hilal, bu yoğunlaşmanın güçlü örneklerinden biridir.
Bu coğrafya, insanın bir araya gelme, emek verme ve anlamı paylaşma kapasitesinin erken izlerini taşır. Taşa verilen biçim, teknik becerinin yanında müşterek bir düzen kurma iradesinin de tanığıdır.
Bu coğrafyada yerleşik hayat ve tarımsal üretim geliştikçe çevreye dair bilgi, gündelik hayatın içine yerleşir; ekmenin, saklamanın, paylaşmanın zamanı öğrenilir. Sonra yollar açılır… İnsanlarla birlikte tohumlar, hayvanlar, araçlar ve bilgiler hareket eder. Bir tohum, başka toprağa taşınırken onu yetiştirmenin tecrübesi de yolculuğa çıkar.
Her yeni çevre bu bilgiyi yeniden biçimlendirir. Aynı buğday, farklı bir iklimde farklı bir emek ister. Aynı teknik, farklı bir toprakta farklı bir soruna çözüm olur. Böylece bilgi, taşındığı her yerde hem kendini korur hem de yeniden doğar.
Başlangıç, tek bir noktadan değil; birbirine temas eden ve birbirini besleyen çok sayıda eşikten oluşur. Mezopotamya ve çevresinin insanlık tarihindeki kurucu yeri, “Işık, Doğu’dan yükselir,” ifadesinde karşılık bulur.
İnsanlık tecrübesi bu eşiklerde yoğunlaşır, hareket eder ve yeni coğrafyalarda başka biçimler kazanır. Medeniyet, bir yerde edinilen bilginin başka zamanlara ve coğrafyalara taşınarak zaman içinde yeni tecrübelerle çoğalmasıyla katmanlaşır. Bugün karşılaşılan her nesne, her tohum, her teknik; bu uzun dolaşımın bıraktığı bir iz, farklı coğrafyaların birbirine eklediği müşterek bir mirastır.
İnsanlık tarihinde bazı coğrafyalar, yerleşme, üretme ve birlikte yaşama biçimlerinin erken örneklerinin yoğunlaştığı alanlar haline geldi. Bunlardan biri, Dicle ve Fırat nehirlerinin çevresindeki Mezopotamya ile onu kuşatan geniş bölgedir. Mezopotamya adı, “nehirler arasındaki ülke” anlamına gelir. Dicle ve Fırat’ın çevresindeki ovalar ile kuzey ve batıya doğru uzanan tarıma elverişli kuşak, 20. yüzyılın başlarında biçimi ve üretim imkânları nedeniyle Bereketli Hilal olarak adlandırıldı. Bu geniş coğrafyada yerleşik yaşamın ve tarımsal üretimin en erken ve en iyi belgelenmiş örneklerinden bazıları ortaya çıktı. MÖ 10.000 ile 5000 arasında bu bölgede sürekli yerleşim merkezlerinin çoğaldığı belirtilir.
Göbeklitepe’nin bulunduğu Yukarı Mezopotamya, yerleşik yaşamın ve tarımsal üretimin erken örneklerinin görüldüğü geniş Bereketli Hilal coğrafyasının bir parçasıdır. Bu nedenle Göbeklitepe, tek başına bir başlangıç noktası olarak değil, insan topluluklarının yaşam biçimlerinde önemli dönüşümlerin yaşandığı daha geniş bir coğrafyanın içinde değerlendirilir.
Mezopotamya ve çevresinin insanlık tarihinin erken dönemlerindeki bu yeri, daha sonraki tarih anlatılarında Doğu’nun önemini vurgulayan Ex Oriente Lux, yani “Işık Doğu’dan gelir” sözüyle de ifade edilmiştir. Ancak başlangıç tek bir noktadan yayılan tek bir çizgi değildir. Mezopotamya ve çevresi, insanın yerleşme, üretme ve birlikte yaşama biçimlerinin çok erken tarihlerde görünür hale geldiği coğrafyalardan biridir.
Bu coğrafyada ortaya çıkan yerleşik yaşam ve üretim biçimleri, zamanla insan topluluklarının hareketleri ve karşılaşmalarıyla daha geniş alanlara yayıldı. Yanlarında yetiştirdikleri bitkileri, hayvanları, kullandıkları araçları ve biriktirdikleri bilgileri de taşıdılar. Yeni çevrelerle karşılaştıkça gözlemlediler, denediler ve bildiklerini farklı koşullara uyarladılar. Böylece Bereketli Hilal’de erken örnekleri görülen yerleşik yaşam ve üretim biçimleri, insan topluluklarının hareketleri ve etkileşimleriyle daha geniş coğrafyalara yayıldı. Başlangıcın coğrafyası, bu nedenle yalnızca bir bölgeyi değil, insanın hareket ederek, öğrenerek ve bilgisini taşıyarak kurduğu uzun bir tarihsel süreci anlatır.
Barker, G. (2006). The Agricultural Revolution in Prehistory. Oxford University Press.
Breasted, J. H. (1916). Ancient Times: A History of the Early World. Ginn and Company.
Ronan, C. A. (2003). Bilim Tarihi: Dünya Kültürlerinde Bilimin Tarihi ve Gelişmesi (Çev. E. İhsanoğlu & F. Günergun). TÜBİTAK, ss. 29-30.
Schmidt, K. (2010). “Göbekli Tepe - the Stone Age Sanctuaries.” Documenta Praehistorica, 37, 239-256.
Communities from Eastern Anatolia to the Aegean and the Balkans.” Current Anthropology, 52(S4), S415-S430.
Özdoğan, M. (2011). “Archaeological Evidence on the Westward Expansion of Farming
[1]
Sefa Nur Kuruçay tarafından yazılmıştır.
Henüz Tartışma Girilmemiştir
"Başlangıcın Coğrafyası" maddesi için tartışma başlatın
Başlangıcın Coğrafyası【1】