Bekilli (İlçe)

Bekilli ilçesi, Ege Bölgesi'nin İç Ege Bölümü'nde, Denizli il merkezinin kuzeyinde konumlanmaktadır. İlçe; Denizli il merkezine 86 kilometre, Uşak iline ise 83 kilometre mesafededir. İdari sınırları itibarıyla kuzeyinde Karahallı, güneyinde Çal, batısında Ulubey ve doğusunda Çivril ilçeleri ile komşudur. Toplam yüzölçümü 319 kilometrekare olan ilçenin deniz seviyesinden yüksekliği 850 metredir. Bölgenin topografik yapısı genel olarak engebeli bir karakter sergilemekte olup yerleşim merkezi çeşitli yükseltilerle çevrelenmiştir. Bu yükseltiler arasında güneyde Asar Tepesi (957 m), kuzeyde Aslankara Tepesi, batıda Hocalı Tepesi (932 m), doğuda Uzunçalı ve Zıntı Tepesi (894 m) ile güneybatıda Tatar Tepesi (908 m) öne çıkmaktadır. İlçenin tarımsal faaliyetlere en uygun arazisi; Çoğaşlı ve Yeşiloba mahalleleri ile Kutlubey arasında uzanan Medele Ovası'dır. Bölgenin önemli su kaynağı olan Büyük Menderes Irmağı, ilçe merkezinin 5 kilometre güneyinden geçmekte; ancak aktığı vadinin derin ve sarp yapısı nedeniyle sulama amaçlı kullanıma imkân vermemektedir.

İklim Koşulları ve Bitki Örtüsü Karakteristiği

Bekilli, coğrafi konumu itibarıyla denizel iklimden karasal iklime geçiş kuşağında yer almaktadır. Yaz mevsiminin sıcak ve kurak, kış mevsiminin ise soğuk ve yağışlı geçtiği ilçede yağışlar temel olarak ilkbahar ve sonbahar aylarında yoğunlaşmaktadır. Sıcaklık değerleri ekstrem durumlarda -15 ile +38 derece arasında değişim göstermekle birlikte nem ortalaması %54 seviyesindedir. Kış döneminde periyodik olarak kar yağışı gözlemlenmektedir. Bölgenin bitki örtüsü yükseltilere bağlı olarak yer yer çam ve meşe topluluklarından oluşmaktadır. Büyük Menderes vadisinde Akdeniz ikliminin etkisiyle maki toplulukları ve zengin bir flora görülürken, işlenebilir arazilerde yaygın olarak üzüm bağları ile badem, ceviz, armut ve kiraz ağaçları bulunmaktadır.

Tarihsel Gelişim ve İdari Süreçler

Bölgedeki ilk yerleşim izlerinin 1211 ile 1243 yılları arasına dayandığı tahmin edilmektedir. Tarihsel süreçte Bekilli ve çevresi; Hitit, Frigya, Lidya, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı hâkimiyetlerine ev sahipliği yapmıştır. Kurtuluş Savaşı döneminde Yunan işgaline uğrayan bölge, 31 Ağustos gecesi Büyük Taarruz neticesinde kurtarılmıştır. İdari olarak Osmanlı döneminde öncelikle Afyonkarahisar Sancağı'na bağlı bir köy olan Bekilli; 1884 yılında İzmir'e, daha sonra ise Denizli'ye bağlanmıştır. 1910 yılında bucak statüsüyle uzun süre Çal ilçesine bağlı kalan yerleşim, 1987 yılında yürürlüğe giren 3392 sayılı Kanun ile ilçe statüsünü kazanmıştır. Bekilli Belediyesi 1910 yılında kurulmuş olup günümüzde ilçe 15 mahalleden oluşan bir idari yapıya sahiptir.

Demografik Yapı ve Nüfus Hareketliliği

İlçenin nüfusu; tarım arazilerinin verimsizliği, eğitim talebi ve yaşam standartları arayışı sonucu gerçekleşen göçler nedeniyle tarihsel süreçte düşüş eğilimi göstermiştir. 1970 yılında 15.455 olan toplam nüfus, 2018 yılı verilerine göre 7.065 olarak kaydedilmiştir. Bu nüfusun %47,40’ını erkekler, %52,60’ını ise kadınlar oluşturmaktadır. Nüfusun %42,6’sı ilçe merkezinde ikamet ederken %57,4’ü kırsal mahallelerde yaşamaktadır. Denizli, İzmir, Aydın ve İstanbul gibi metropollere yönelik gerçekleşen yoğun göç dalgası neticesinde, dışarıdaki Bekillili nüfusun 40.000 civarında olduğu tahmin edilmektedir. İlçede nüfus yoğunluğu kilometrekare başına 42 kişi olarak hesaplanmıştır.

Ekonomik Faaliyetler, Sanayi ve Altyapı Yatırımları

Bekilli ekonomisinin temel dayanaklarını tarım, mermercilik ve şarap sanayii oluşturmaktadır. Tarımsal üretimde üzüm yetiştiriciliği merkezi bir öneme sahiptir. İlçede 10 adet şarap imalathanesinin yanı sıra 4 adet sirke ve 2 adet pekmez tesisi faaliyet göstermektedir; ayrıca meyve şarapçılığı da gelişmiş bir sektördür. Yer altı kaynakları açısından bölgede mermer, asbest, grafit, manganez ve talk madenleri mevcut olup özellikle "Kayrak Taşı" üretimi ve ihracatı ekonomik canlılığı desteklemektedir. Altyapı çalışmaları kapsamında 1950 yılında içme suyu sorunu çözülmüş, 1952 yılında Büyük Menderes üzerinde kurulan Bekilli Hidroelektrik Santrali ile elektrik enerjisine erişim sağlanmıştır. Günümüzde ilçenin kanalizasyon, telefon ve ulaşım gibi temel altyapı hizmetleri tamamlanmış durumdadır.

Sosyal Yaşam ve Kültürel Doku

İlçede toplumsal yapı, geleneksel değerlerin korunduğu ve yardımlaşma kültürünün ön planda olduğu bir özellik sergilemektedir. Konut mimarisinde yöresel "Kayrak Taşı" kullanımı eski yerleşim yerlerinde yaygınlığını korurken yeni alanlarda modern yapılar bulunmaktadır. Geniş aile yapısının yerini zamanla çekirdek aileye bıraktığı ilçede sosyal münasebetler komşuluk hukuku ve dayanışma üzerine kuruludur. Bölgede haftalık pazar salı günleri kurulmakta ve yerel ticaretin merkezini oluşturmaktadır. Eğitim düzeyinin yükselmesiyle akraba evlilikleri azalmış, giyim kuşam alışkanlıkları zamanla modern formlara dönüşmüştür. Dini ve milli günlerde kolektif yardımlaşma faaliyetleri sürdürülmektedir.