Besmele

Köken.

Arapçada bazı cümleleri oluşturan kelimelerin bir kısmının birleştirilmesiyle yeni bir kelime türetilmesine "naht" denir. Hamdele, havkale ve salvele terimlerinde olduğu gibi besmele de bu yöntemle oluşturulmuş, "fa‘lele" kalıbında bir kısaltmadır. İsim olarak (بسملة) bu uzun cümlenin kısa adını; fiil olarak (بسمل) ise bu cümleyi okumayı veya yazmayı ifade eder.

Kullanım Alanları.

İbadet ve Ritüeller: Kur’an-ı Kerim okunmaya başlanırken, namazın her rekâtında Fatiha suresinden önce ve kurban kesimi esnasında (örneğin "Bismillâhi Allâhu ekber" şeklinde) söylenmesi esastır.

Günlük Sosyal Yaşam: Kişinin bir işe başlarken (yemeğe oturmak, bir eşyayı kullanmaya başlamak), bir mekâna girerken veya bir araçla yola çıkarken bereketi çağırmak adına bu ifadeyi dil ile ikrar etmesidir.

Mimari ve Epigrafi: Camilerin girişindeki taç kapılarda, çeşmelerin alınlıklarında veya tarihî binaların girişlerinde koruyucu ve bereket verici bir unsur olarak taşa kazınır (Örn. Sultan III. Ahmed Çeşmesi üzerindeki hat yazıları).

Hat Sanatı ve Tezyinat: İslam sanatında en çok kullanılan temel metindir. Sülüs, nesih veya kûfi yazı çeşitleriyle evleri ve camileri süsleyen levhaların ana unsurunu oluşturur.

Edebiyat: Klasik Türk edebiyatında şairlerin divanlarına veya mesnevilerine başladıkları ilk bölüm olan "besmele manzumesi" geleneğinde görülür.