Beyazıt Katliamı (16 Mart Katliamı)

16 Mart Katliamı, 16 Mart 1978 tarihinde İstanbul Üniversitesi'nin Beyazıt Yerleşkesinin önünde gerçekleşen, bombalı ve silahlı saldırı sonucu yedi üniversite öğrencisinin hayatını kaybettiği, 41 kişinin yaralandığı bir katliamdır. Bu olay, Türkiye'nin yakın tarihinde "Beyazıt Katliamı" olarak da anılır. Bu katliam, 1970'lerin sonlarında tırmanan sağ-sol çatışmalarının örneklerinden biri olup, bazı araştırmacılar tarafından 12 Eylül 1980 darbesine giden sürecin dönüm noktalarından biri olarak kabul edilmektedir.

1970'lerin ikinci yarısında Türkiye, derin bir siyasi kutuplaşma ve şiddet ortamına sürüklenmişti. 1978 yılına girilirken, ülkede ciddi ekonomik krizler yaşanıyor, sağ ve sol gruplar arasındaki çatışmalar günlük hayatı zorlaştırıyordu.

O dönemde siyasi cinayetler ve saldırılar normalleşmiş sayılıyordu. Özellikle 1 Mayıs 1977'de Taksim Meydanı'nda solcu göstericilere açılan ateşte onlarca kişi hayatını kaybetmiş, bu olay "Taksim Katliamı" olarak tarihe geçmişti. 1978 yılı boyunca da ülkenin çeşitli bölgelerinde benzer katliamlar yaşanmış, bu olaylar ülkeyi ciddi bir istikrarsızlığa sürüklemişti.

Üniversiteler bu dönemde en büyük çatışma alanlarından biri haline gelmişti. İstanbul Üniversitesi gibi büyük eğitim kurumlarında aşırı sol görüşlü öğrenciler ile aşırı sağ görüşün temsilcileri sık sık karşı karşıya geliyordu.

15 Mart 1978 günü, İstanbul Üniversitesi'nde sol görüşlü öğrencilere yönelik taşlı ve sopalı bir saldırı gerçekleşti. Bu olaydan sonra öğrenciler, ertesi gün üniversiteden topluca çıkma kararlı aldı.

^{Yapay zeka yardımıyla tasarlanmış temsili görsel.}

16 Mart 1978 öğle saatlerinde öğrenciler topluca okuldan çıkarken, Beyazıt Yerleşkesi Eczacılık Fakültesi önüne geldiklerinde önceden pusu kurmuş kişiler tarafından kalabalığın ortasına bir bomba atıldı. Bombanın patlamasının hemen ardından silahlarla tarama yapıldı. Sonuç olarak 7 öğrenci hayatını kaybetti, 41 kişi yaralandı.

Olay sırasında vefat eden öğrencilerin isimleri aşağıdaki gibidir:

1. Abdullah Şimşek

2. Baki Ekiz

3. Cemil Sönmez

4. Hamit Akıl

5. Hatice Özen

6. Murat Kurt

7. Turan Ören

Olayın ardından yapılan soruşturmada, saldırıyı "kontgerilla" destekli bazı terör guruplarının gerçekleştirmiş olma ihtimali ağırlık kazandı. Bir kısım aşırı solcu guruplar tarafından polis memurlarının da saldırıya katıldığı ve planlama aşamasında destek verdiği iddia edildi ancak buna dair somut bir delile rastlanmadı.

Olayın ardından pek çok kişi tutuklanmış olsa da delil yetersizliğinden ötürü davaya dahil edilen sanıkların birçoğu beraat etmiştir. Ceza alan tek kişi de 1982'de Askeri Yargıtay tarafından serbest bırakılmıştır. 2008'de ise zaman aşımı nedeniyle dava düşürülmüştür.

16 Mart Katliamı, her yıl anma etkinlikleriyle hatırlanmakta, vefat eden öğrencilerin her biri için bir karanfil konması adeti sürdürülmektedir. Katliam, bir kesim tarafından Türkiye'nin demokrasi ve insan hakları tarihinin dönüm noktalarından biri olarak kabul edilmektedir.

^{Yapay zeka yardımıyla tasarlanmış temsili görsel.}