Köken

Kelime, Farsça بیدار (bīdār) sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Farsçada “uyanık, uykuda olmayan” anlamına gelen bu kelime, Osmanlı Türkçesinde hem gerçek hem mecaz anlamda yaygın biçimde kullanılmıştır. Günümüz Türkçesinde yerini büyük ölçüde “uyanık” sözcüğüne bırakmıştır.

Kullanım Alanları

• Klasik edebiyat: Şiirlerde uyanıklık, bilinç ve farkındalık anlamlarını vurgulamak için kullanılmıştır.
• Tasavvufî metinler: Manevî uyanıklığı ve gafletten uzak olma hâlini ifade eder.
• Günlük dil (tarihsel): Fiziksel uyanıklık durumunu belirtmek için kullanılmıştır.