Çanakkale Deniz Müzesi

Çanakkale Deniz Müzesi, Çanakkale il merkezinde 72 dönümlük bir arazi üzerinde kurulu, 1462-1463 yıllarında inşa edilen Çimenlik Kalesi'ni de kapsayan ve 1982 yılından itibaren askeri müze statüsünde hizmet veren, Türk deniz tarihine ait eserlerin bilimsel yöntemlerle sergilendiği birinci sınıf bir askeri müzedir.^【1】

^{Çanakkale Deniz Müzesi} (Anadolu Ajansı)

Müzenin ana unsurlarından biri olan Çimenlik Kalesi (Kala-i Sultaniye), 1462-1463 yıllarında İstanbul'un savunulması amacıyla boğazın en dar noktasına Fatih Sultan Mehmet tarafından yaptırılmıştır. Zaman içinde çeşitli tadilatlar gören yapı, 18 Mart 1982 tarihinde "Askeri Müze Müdürlüğü" adıyla ziyarete açılmıştır. Müze, 2002 yılında "1'inci sınıf askeri müze" olarak tescil edilmiştir. 2000 yılından sonra kapsamlı bir renovasyon sürecine giren müze, güncel müzecilik teknikleri ve tematik sergileme düzeniyle yeniden yapılandırılmıştır.^【2】

Müze kompleksi; giriş bölümü, erken Cumhuriyet dönemi mimari özelliklerini taşıyan binalar, Çimenlik Kalesi (iç kale), Nusrat Mayın Gemisi ve bahçe olmak üzere dört ana bölümden oluşmaktadır. Girişin sağında yer alan üç katlı bina 1927 yılında inşa edilmiştir ve üzerinde "Müteahid Nafiz Nuri Mühendis 1927" ile "Mimar Arif Süleyman 1927" yazılı kitabeler bulunmaktadır. Bu bina tarihsel süreçte Müstahkem Mevki Komutanlığı, Deniz Birlikleri Komutanlığı ve askeri lojman olarak kullanıldıktan sonra sergi alanına dönüştürülmüştür.^【3】

Müze envanteri; savaş alanlarında yapılan yüzey araştırmaları, köylerden toplanan objeler ve bağışlar yoluyla oluşturulmuştur. Sergileme ünitelerinde Türk Deniz Tarihi, Denizci Türk Büyükleri, Çanakkale Deniz Zaferi ve Cumhuriyet Dönemi Donanması'na ait eserler yer almaktadır.

Çimenlik Kalesi'nin ikinci katında, Emir Çaka Bey'in 1081'de ilk Türk donanmasını kurmasından Cumhuriyet'in ilanına kadar olan sürecin safhaları aktarılmaktadır. Kaptan-ı Derya Barbaros Hayrettin Paşa için müzede özel bir salon ayrılmıştır. Ayrıca 1927 yılında inşa edilen Binbaşı Nazmi Bey Resim ve Sergi Salonu'nda "Cumhuriyet Donanması" temalı sergiler sunulmaktadır. Bu binanın ikinci katında, 1914-1918 yılları arasında Çanakkale Mevki-i Müstahkem Ressamlığı yapan Yüzbaşı Mehmet Ali Laga'ya ait 97 parçalık resim koleksiyonu bulunmaktadır.^【4】

^{Çanakkale Deniz Müzesi} (Anadolu Ajansı)

Müze bünyesinde yüksek tarihi değere sahip spesifik objeler sergilenmektedir:

• Piri Reis Galerisi: Piri Reis'in "Kitab-ı Bahriye" eserinin bir bölümünü yazdığı yer olması nedeniyle önem taşıyan bu alanda, Fatih Sultan Mehmet ve Piri Reis'in balmumu heykelleri bulunmaktadır.
• Atatürk Koleksiyonu: Binbaşı Haydar Mehmet Alganer tarafından Düztepe'de çekilen Mustafa Kemal Atatürk fotoğrafı ve bu fotoğrafın çekildiği makine sergilenmektedir. Ayrıca Atatürk'ün el yazısıyla not düştüğü, İngiliz siperlerinden ele geçirilen bir şapka da envanterde yer almaktadır.
• Savaş Objeleri: Çanakkale muharebeleri sırasında geliştirilen aynalı tüfek periskopları, Hintli ve Gurka askerlerinin kullandığı kukri kamaları ve havada çarpışan mermi örnekleri sergilenen teknik objeler arasındadır.
• Top Mermisi: 18 Mart 1915 tarihinde İngiliz Zırhlısı HMS Queen Elizabeth'ten atılan ve patlamadan Çimenlik Kalesi duvarına isabet eden top mermisi, kale bahçesinde muhafaza edilmektedir.^【5】

^{Çanakkale Deniz Müzesi İnfografik (Görsel Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur)}

Müzenin açık sergi alanlarında Türk denizcilik tarihinin sembolik unsurları sergilenmektedir. Kahraman Nusret Mayın Gemisi'nin anısını yaşatmak üzere 2009-2010 yıllarında Gölcük Tersanesi'nde inşa edilen TCG Nusret (N-16) gemisi müzenin önemli duraklarından biridir. Bunun yanı sıra Türkiye'nin ilk denizaltı müzesi olan Uluçalireis Denizaltısı, Mustafa Kemal Atatürk'ün kullandığı Acar Botu ve Kartal İstimbotu da müze bünyesinde yer alan yüzer unsurlardır.^【6】

Müze yerleşkesinde ziyaretçiler için tuvalet, kafe ve mağaza gibi sosyal donatılar bulunmakta; kurum bünyesinde konser, sergi, söyleşi ve çocuklara yönelik eğitim programları düzenlenmektedir. Yıllık yaklaşık 450 bin ziyaretçi ağırlama kapasitesine sahip olan müze, Marmara bölgesindeki Çanakkale Anadolu Hamidiye Tabyası ve Çanakkale Savaşları Tarih Müzesi ile yakın bir konumda bulunmaktadır.^【7】