Çin Seli (1931)

1931 Çin Seli, Yangtze ve Huai nehir havzaları ile Büyük Kanal'ı etkileyen, 20. yüzyılın en büyük doğal felaketlerinden biridir. Haziran ve Ağustos ayları arasında meydana gelen bu taşkınlar, yaklaşık 180.000 kilometrekarelik bir alanı sular altında bırakmış ve 25 ila 50 milyon arasında insanı doğrudan etkilemiştir. Afet sonucunda 40 milyon insan evsiz kalmış; doğrudan ve dolaylı nedenlerle hayatını kaybedenlerin sayısı ise 2 milyon ile 3,7 milyon arasında gerçekleşmiştir.^【1】

İklimsel ve Meteorolojik Etkenler

Selin oluşumunda küresel iklim anormallikleri ile birleşen uzun süreli ve şiddetli yağışlar temel faktördür. Kış aylarında Yangtze Nehri'nin yukarı havzalarında biriken yoğun kar örtüsü ve ardından gelen şiddetli bahar yağmurları felaketin öncüleri olmuştur. Mayıs ayında normalin çok üzerinde gerçekleşen yağışlar, toprağın su doygunluk seviyesini maksimuma çıkararak yaz aylarında meydana gelecek olan selin şiddetini artırmıştır.^【2】

1931 Çin Seli (HSBC)

1931 yazındaki yağışlar, kısa süreli aşırı hava olaylarından ziyade, aralıksız devam eden uzun süreli bir karakter sergilemiştir. Tropikal Pasifik'te yaşanan El Niño kışının ardından, yaz aylarında Hint Okyanusu havzasında görülen ısınma, Batı Pasifik Subtropikal Yüksek Basıncı'nın (WPSH) güneybatıya doğru genişlemesine neden olmuştur. Eş zamanlı olarak, Avrasya kıtası üzerindeki ekstratropikal dalga aktiviteleri, üst troposferdeki batılı rüzgarlar jet akımının güneye kaymasına yol açmıştır. Bu atmosferik koşulların birleşimi, yağış bandının Yangtze Nehri Vadisi üzerinde sabit kalmasını ve şiddetli yağışların haftalarca devam etmesini sağlamıştır.^【3】

İnsan Kaynaklı ve Çevresel Nedenler

Selin yıkıcılığı, kentsel modernleşme politikaları ve zayıflayan hidrolik altyapı ile doğrudan ilişkilidir. 1850-1864 yılları arasındaki Taiping İsyanı ve 1920'lerdeki iç savaşlar, su kontrolü sağlayan setlerin ve bentlerin tahrip olmasına yol açmıştır. Askeri çatışmalara ayrılan kaynaklar nedeniyle, nehir yataklarında biriken tortular temizlenememiş ve taşkın kontrol önlemleri ihmal edilmiştir.^【4】

Qing Hanedanı'nın son dönemleri ve Cumhuriyet döneminde uygulanan kentsel modernleşme projeleri kapsamında, taşkın önleme işlevi gören doğal sulak alanlar ve göller, tarım ile sanayi arazisi elde etmek amacıyla kurutulmuştur. Wuchang ve Hanyang şehirlerinde sel bariyeri işlevi gören tarihi şehir surları kentsel dönüşüm gerekçesiyle yıkılmıştır. Su kontrolü yönetimi, yerel toplulukların ve geleneksel uygulamaların inisiyatifinden alınarak merkezi teknokratik yetkililere devredilmiş; bu durum, yerel hidrolik bilgi birikiminin sistem dışı kalmasına neden olmuştur.^【5】

Selin Gelişimi ve Fiziksel Etkileri

Nisan ayında başlayan yağışların etkisiyle sular yükselmiş ve tarım arazileri ile pirinç tarlaları bataklığa dönüşmüştür. Dönemin en önemli ticari ve endüstriyel merkezlerinden olan Wuhan metropol bölgesi (Hankou, Wuchang ve Hanyang) selden en ağır hasar gören yerleşim birimleri olmuştur. Hankou'da Temmuz ayının sonunda Yangtze Nehri üzerindeki setlerin yıkılmasıyla sanayi ve ticaret bölgeleri tamamen sular altında kalmıştır. 19 Ağustos'ta Hankou'da su seviyesi 28,28 metreye ulaşarak tarihi zirvesini görmüştür.^【6】

Dazhimen'de çöken bir otel. (dialogue.earth)

25 Ağustos 1931 tarihinde, Gaoyou şehri çevresindeki setlerin yıkılması sonucu Yangtze Nehri taşmış ve tek bir gecede 10.000 ila 15.000 kişi hayatını kaybetmiştir. Tarım alanlarının sular altında kalması, Wuhan ve Nanjing gibi büyük şehirlerde gıda tedarik zincirlerinin kopmasına ve kentsel alanlarda açlık krizlerinin patlak vermesine yol açmıştır. Afet bölgesi, sürekli akan suyun gürültüsü, yıkılan binaların sesleri ve kalıcı bir çürüme kokusu ile çevrelenmiştir.^【7】

Salgın Hastalıklar ve Can Kayıpları

Selin yarattığı can kayıplarının büyük çoğunluğu doğrudan boğulma veya açlıktan ziyade salgın hastalıklar nedeniyle gerçekleşmiştir. Kirli suların içme suyu kaynaklarına karışması sonucu tifo, dizanteri ve kolera enfeksiyonları hızla yayılmıştır. Taşkın sularının geride bıraktığı bataklık alanlar, malarya taşıyan sivrisinek popülasyonunun kontrolsüz bir şekilde artmasına zemin hazırlamıştır.^【8】

Evlerini kaybeden kitlelerin sığındığı mülteci kamplarında temiz su, sanitasyon ve gıda tedariki sağlanamamıştır. Altyapı yetersizlikleri ve kalabalık yaşam koşulları nedeniyle bu kamplardaki hastalık kaynaklı ölüm oranları, kırsal bölgelerdeki oranları büyük ölçüde aşmıştır. Kayıtlara geçen 2 milyon ölümün yaklaşık %70'ini hastalık kaynaklı vakalar oluşturmuştur.^【9】

Kurtarma Çalışmaları ve Sosyoekonomik Sonuçlar

Ulusal Sel Yardım Komisyonu (NFRC) ve Çin Uluslararası Kıtlık Yardım Komisyonu (CIFRC) öncülüğünde yürütülen idari kurtarma çalışmaları yetersiz kalmıştır. Hükümet tarafından çıkarılan tahvillerin, Japonya'nın Mançurya'yı işgali nedeniyle değer kaybetmesi yardım fonlarının toplanmasını engellemiştir. Finansman açığı; Kızılhaç, Kızıl Swastika, denizaşırı Çinli topluluklar ve özel bağışçıların katkılarıyla yönetilmeye çalışılmıştır. Dış yardım kapsamında Amerika Birleşik Devletleri tarafından 450.000 tonluk buğday kredisi sağlanmıştır.

Afet sürecinde 10 milyon insan yerinden edilerek göç etmek zorunda kalmıştır. Yaşanan kaos ortamı yağmalama eylemlerine ve sıkıyönetim uygulayan askeri birliklerin orantısız güç kullanımına yol açmıştır. Sel sularının çekilmesinin ardından, 1920'lerde gerileme eğiliminde olan salgın hastalıklar tekrar tırmanışa geçmiş ve kırsal kesimdeki borçluluk oranları kalıcı bir şekilde yükselmiştir.^【10】